İslami Likit Yönetimi'yle finans merkezi olacağız

Türkiye Katılım Bankaları Birliği Genel Sekreteri Osman Akyüz, 25 faizsiz bankacılık sektörünün en eskilerinden. Halen Albaraka Türk'te yönetim kurulu üyeliği bulunan Akyüz, sektöre de en hakim insanlardan biri. Katılım bankalarının 2011 performanslarını ele aldığımız söyleşide Akyüz, katılım bankalarını likidite açısından rahatlatacak gelişmelerden bahsetti.

İlk çeyrekte toplanan fonlarda yüzde 2'lik artış var ama yavaşlama olduğu görülüyor. Fakat bu rakam ilk çeyreklerde genelde düşük düzeyde olur. Kullandırılan fonlar ilk üç ayda yüzde 6 artmış. Tasfiye olunacak alacaklarda da yüzde 3'lük azalış var. Toplam aktifler ilk 3 ayda yüzde 4, öz varlıklar yüzde 2 arttı.

Kârlılıkta yüzde 9'luk daralma var. Bunun nedeni mevduat munzam karşılığı dediğimiz karşılıkların artırılması nedeniyle ortalama yüzde 13 civarında kaynak merkez bankasında bloke ediliyor. Getirisiz, nemasız. Bu da kârlılığı negatife yönelten bir etken oldu. Şube sayısı yüzde 4 büyüdü. Yılbaşında 607 şubemiz vardı. Mart sonunda 633 şubemiz oldu.

Bende 19 Mayıs tarihli rakamlar var. Orada da toplanan fonlar yüzde 5, kullandırılan krediler yüzde 8, aktif toplamı da yüzde 6 artış gözüküyor ki, mart sonu rakamlarına göre daha iyi bir performansa doğru gidiyor. Yıllık bazda yüzde 20- 25'lik aktif büyümesini bekliyorum. Bankacılık sektöründe katılım bankalarının payına baktığımızda, bir değişim görmüyoruz. Mart sonu itibariyle aktif büyüklüğünde 4.3, toplanan fonlarda 5.4, kullandırılan fonlarda yani kredilerde 5.9'luk bir payı var. Sektördeki bütün bankaların aktifi 1 milyar 46 milyon 416 bin lira. Bunun 631 bin 819'u toplanan fonlar, 585 bin 280'ikullandırılan fonlar. Katılım bankaları dahil, geçen yılın aynı dönemine göre sektörün kârlılığı yüzde 12.6 azalmış.

Evet, bizde yüzde 9.

Bankacılık ruhsatı artık ucuz değil. Asgari 300 milyon dolarlık bir sermaye gerekiyor. Bu dönemde özellikle katılım bankacılığı sektörüne girmek isteyen olur mu, bilmiyorum.

Katılım bankacılığı Türkiye'de 25 yıllık yeni bir sektör. Bankacılık otoritesinin hem mevduat bankacılığına, hem katılım bankacılığına yaklaşımım aşığı yukarı eşit seviyede. Tabii bu sektörün bir ürün çeşitliliği sorunu var. Bu da zamanla oluşuyor. Türkiye'de katılım bankaları, müşterilerinin bankacılık ihtiyaçlarının aşağı yukarı yüzde 95'ini görebilir durumda. Sadece müşterisinin nakit para ihtiyacını temin edemiyor. Menkul kıymetler ayağında bir noksanlığımız vardı. Gelire Endeksli Senetler (GES), yeni yeni oluşmaya başlayan kira sertifikaları mekanizmalarıyla bu eksikliğimiz giderilmeye çalışılıyor.

Evet. Portföyde paraya ihtiyacınız olduğunda bunları paraya dönüştürmeniz çok kolay. Kredide öyle değil. Belli bir vade var. Onu nakde döndürmek daha zor. Elinizin altında GES varsa, kira sertifikası varsa, piyasada onu likidite etmeniz daha kolay olur. Biz de o ayağı oluşturmaya çalışıyoruz.

Yüzde 10-15'i geçmemeli. GES'e yatırım yapıyoruz. Daha kısa vadeli olanları yurt dışında değerlendiriyoruz. Commodity market dediğimiz piyasalarda. Commodity mal piyasaları demek. Orada kısa vadeli murabaha işlemi yapıyoruz. Yine mal alım satımına dayalı finans işlemi yapıyoruz. Bir haftayla, bir ay arasında vadelerde paraya ihtiyacınız olduğunda bozdurabiliyorsunuz. Ama Türkiye'de finansman vadeleri uzun. Onu nakde kolay dönüştürmek mümkün değil.

Aşağı yukarı bizim aktifin yüzde 2'ye yakını kadar bir para işlem görüyor. Bizim aktifimiz 45 milyar. Bir milyara yakın bir para orada işlem görüyor. International Islamic Liquidity Management isimli bir şirket kuruldu. Bu sistemi geliştirmek isteyen ülkelerin merkez bankaları bu kuruluşa üye. Bizim Merkez Bankamız da üye. Bunun altyapısı hazırlanıyor. Tamamlandığında Commodity pazarda yaptığımız işlemleri burada da yapabileceğiz.

Tabii. İstanbul Finans Merkezi Strateji Belgesi'nde katılım bankacılığının da geliştirilmesine yönelik bölümler var. Özellikle ürün geliştirme ayağı var. Daha çok İslam dünyasından, Körfez bölgesinden yatırım yapılabilecek finansal ürünler oluşturma ayağında biz de olacağız.

Evet. Kuveyt Türk daha önce kira sertifikası çıkarmıştı. Yakında 300-500 milyon dolarlık yeni bir kira sertifikası çıkaracak. Albaraka Türk de niyetli.

Kira sertifikasına dayalı mevzuat düzenlemeleri bitti. Onu belki bir sanayi şirketi bile çıkarabilecek. Banka olmaya gerek yok. Sanayi şirketi eğer finansmana ihtiyacı varsa, bir şirket kuruyor. Elindeki varlıkları oraya devrediyor, geri kiralıyor. Geri kiralarken sertifika ihraç ediyor. Onu yatırımcılara satıyor. Yatırımcıların geliri o sertifikaların geliri oluyor, borsa kapsamında. Kira sertifikaları İMKB'ye kote olacak. Zaten bir tebliğ çıktı. O mal varlığının değerini ortaya koyacak.

Bunu söylemek zor. Altının bu fiyata geleceğini 2-3 yıl önce söyleseler kimse inanmazdı. İhtiyatlı iyimser olmakta yarar var. Tasarruflarımızı banka sisteminde değerlendireceksek, kendi paramızı tercih etmemiz lazım. Geçmişten bugüne, yabancı para olarak yatırım yapan hep kaybetti. Yabancılar bu memlekete döviz getirdiler, bozdurdular, Türk Lirası yatırım yaptılar, para kazandılar, biz yabancıların parasını tasarruf ettik, cebimizde veya bankada hesap açtık ve hep kaybettik.

Hem sevindim, hem üzüldüm. Eskiden Fenerbahçeliydik, şimdi Karadenizli olduğumuz için Trabzonsporlu olmak zorundayız. Bizim için şampiyonluk nötr oldu. Aslında ikisi de şampiyon oldu bana göre. Puanları eşit. Performansları bire bir gibi… İnşallah Avrupa maçlarında da sürdürürler bu başarıyı.