Kanlı bilanço

Londra merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), iç savaşın 5'inci yılında Suriye'de 370 binden fazla kişinin öldüğünü duyurdu. Suriye Politika Araştırma Merkezi'ne (SCPR) göre ise bu rakam 470 bini aşmış durumda. Suriye'de ölen kadın ve çocuk sayısının ise toplam ölen sivil sayısının dörtte birini oluşturduğu tahmin ediliyor. SCPR, 1 milyon 800 bin insanın ise saldırılarda yaralandığını belirtiyor. Savaş başladığında 22 milyonluk Suriye'de nüfus, ölümler ve kaçışlarla yarıya indi. Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, bu süreçte savaştan kaçan en az 4 milyon 700 bin kişi ülkesini terk etti. 7 milyon 600 binden fazlası ise yerlerinden edildi ve nispeten daha güvenli bölgelere geçti. Suriyelilerin çoğu, sığınmak için öncelikle Türkiye'yi tercih etti.

Uluslararası bazı insan hakları örgütleri ve araştırma merkezlerinin 'tahmine dayalı' rakamlarına göre, savaşın ilk yıllarında hükümet güçlerinin kaybı daha yüksekken, Rusya ve İran'ın Esed'in imdadına yetişmesiyle birlikte muhaliflerin sayısında azalma yaşandı. Sivil katliamların da yaşandığı saldırılar sonucu bölgede öldürülenlerin çoğunu rejim muhalifleri oluşturdu. Yaklaşık 135 bin seviyesinde bulunduğu tahmin edilen savaşçı ölümlerinin sadece 8 binini IŞİD unsurları oluşturdu. Esed karşıtı unsurlarla birlikte savaşan 44 bin, Esed ordusu içinde savaşan 4 bine yakın yabancı savaşçının saldırılarda hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.

İç savaş sürecinde Esed rejimi sivil halka kimyasal bombalar yağdırdı; okulları, hastaneleri bombaladı; savaş suçu işledi. Esed'in kimyasal silah kullandığı kesin olarak tespit edildi, ancak dünyanın tepkisi 'kınama'nın ötesine geçemedi. Baas partisi güçleri, kimyasal saldırılarını kınayan ABD'yi '8 binden fazla canlı bombaya sahibiz' diyerek tehdit etti. Esed, Rusya hava desteğiyle, sivil halkın ve rejime karşı çıkan muhaliflerin üzerine misket bombaları yağdırıldı. Yerleşim yerlerine vakum bombaları atıldı. Muhaliflerin yönettiği şehirlere Scud füzeleri atıldı, yüzlerce insan öldürüldü. Hava-yakan bomba olarak da bilinen vakum bombaları, yangın çıkaran napalm bombalarıyla muhalif halk yok edilmek istendi. Bombaların bazıları hastaneleri ve okulları vurdu.