Türkiye enerji oyununda kimin yanında?

Stratejik ağırlığı üzerinde uzun boylu konuşulmayı hak eden 400 milyar dolarlık Rusya-Çin doğalgaz anlaşması, Doğu ve Batı"ya siperlerini daha derin kazdıracak! Herkese, "kimin yanındasınız, Batı"nın mı bizim mi" sorusunu getirecek yılda 38 milyar metreküplük bu anlaşma, ABD"nin ricata imkân bırakmayacak denli ilerlediği çok boyutlu "kuşatma planı"nı da deliyor! Hemen öncesine denk gelen, "Çinli subayların siber suçlar yüzünden ABD mahkemeleri tarafından suçlandığı" haberleri de aynı baptan sayılabilir.

Büyük resim için "üst katlar"dan bakarak okuyalım; sonuçları yeni açıklanan Irak seçimlerinin ardından oluşan Kürtler"in yeni siyasi ağırlığı, Türkiye"ye gelecek/gidecek petrol denklemini nasıl etkileyecek? Kürtlerin eli, Ankara-Erbil-Bağdat arasındaki hattın kelepçelerini açacak kadar güçlendi mi? Hemen Çin-Rusya anlaşmasının yanına koyunuz. (Bölgesel Kürt yönetimi enerji konusunda Ankara için çok önemli hale gelecek. 2-4 yıl içinde patlama gücünde gelişmeler olacak.)

Sadece Türkiye"de veya bölgede değil, dünyada genel kanı; Ukrayna krizinin masaya yeniden ve acilen getirdiği enerji arayışları içinde Ankara"nın "yükselen stratejik değerler" listesinde tepeye fırladığı yönünde. Esasen, Ukrayna olmasa da/kriz geçse de bu pozisyonun değişmeyeceği görülmeli! (Bunun tabii sonuçlarından biri, Kıbrıs ve İsrail"in yani konunun Akdeniz ayağındaki bağların çözülmesi durumunda Türkiye"nin enerji ihtiyaçlarının konu edilmeye bile fırsat kalmadan giderilmesi olacaktır. Irak ve bir noktada İran odur!) Bunu da sepete ekleyelim.

Bunların hepsi Kremlin"i "karşıya" doğru alan gelişmeler. Dahası, en kaba tarifiyle Hazar havzasından ve Ortadoğu"dan aldığı gazı Avrupa"ya bağlayan "Güney Gaz Koridoru" hattının Türkçesi; Rusya"ya alternatif yaratmaktır. TANAP bunun bir ayağıdır. Sepete...

Malum muhalefet ve medya tarafından bu konuda dillendirilen itirazlardan biri; Türkiye"den geçecek enerji miktarının-Akdeniz"de dahil-Avrupa"ya yetmeyeceği iddiası da teknik ama önemli tartışma konusudur. Son tahlilde bu Ankara"yı çok bağlayan bir durum değil. Hazar bölgesi, Irak, İran ve Akdeniz"den gelen, ABD tarafından da "takviye" edilen Avrupa gaz ihtiyacı eksik kalsa bile, bu-en azından şimdilik-Türkiye"nin kafa patlatması gereken bir konu değil! (Kaldı ki, belli vadeye kadar "yetmezlik" hali Rusya"yı Avrupa"da oyuncu/bağlı olarak tutacak, "eski Avrupa"nın da (!) tehlikeli eksen kaymalarını kontrol edecektir.)

Avrupa açısından bir tembellik veya "korkunç gerçekle" yüzleşmekten kaçınma hali de TANAP, TAP projelerini siyaseten görmezden gelme halleridir. Oysa bu Türkiye"nin elinden kurtulabilecekleri bir durum değil! Avrupa, önümüzdeki aylarda bu projeleri konuşmak zorunda kalacak...

Hem ekonomik kriz geçireceksiniz hem enerji bağımlılığınız yüzünden Rusya"ya "toprak kaybetmeye" başlayacaksınız hem de Ankara"ya efeleneceksiniz! Washington"un reel politik tanrısı için büyük günahtır ve şimdi Almanya üzerinde(n) bu ince ayar yapılıyor.

Batı planına devam ediyoruz ve maddeler artıyor; Azerbaycan ve Türkmenistan. Bakü, daha önce yazdım, yeni dönemin yükselen yıldızı olacak. Türkiye"nin İsrail ve Kıbrıs sorunları üzerine nasıl gidiliyorsa, çözüm için Azerbaycan"ın Ermenistan meselesi üzerine de öyle gidilecek. (Bu zaviyeden, Ermeni diasporasının büyük hazırlıklar yaptığı 2015 artık bir pazarlık konusudur ama silah olarak ölüdür!) Azerbaycan artık ekonomik, askeri ve dış politika ana oyunculardan birisidir, Türkiye ile beraber kırılması en zor stratejik hattı oluşturacak.

Türkmenistan da Avrupa enerji ihtiyacını besleyebilecek kritik ülkelerden biri. Hazar haritası üzerinde Azerbaycan"la "karşılıklı" konumuna baktığınızda ne demek istendiğini anlayabilirsiniz. İyi haber; Aşkabat"ın yüzü Batı"ya dönük. Üstelik ABD, hem hükümet hem de şirketleriyle Türkmen gazını destekliyor. Kötü haber; Batı burada Rusya ile değil, Çin"le rekabet etmek zorunda! (Anlaşmaya kadar Çin"e doğalgazı bu ülke gönderiyordu!)

Rusya-Çin anlaşması Batı planında gedik anlamına geliyor. Fakat açıyı değiştirdiğinizde, ABD"nin Rusya"yı, Çin"in de ikisini kuşattığı gibi bir başka tablo ortaya çıkar. Böyle bakarsanız, Rusya"nın Çin"in kucağına oturuşu olarak da görünür. (10 yıl müzakere edilen bir anlaşmanın imzalanmasında son dakika krizleri, düzeltmeleri oluyorsa bu farklı okunur!) Öte yandan Rusya, Hindistan"ı da benzer bir anlaşmaya yönlendirebilirse durum daha da incelikli hal alır. (Yeni Delhi"de çiçeği burnunda bir iktidar var ve patronu Putin"e çok yakın!)

Artık büyük resmin en azından "flu" ve yine de eksik bir fotoğrafı önümüzde duruyor. Fakat savaş haritası anlaşılmış olmalı. ABD Dışişleri eski Bakanı Madeleine Albright şöyle diyor; "Türkiye, dünyadaki kara kitlesinin yüzde 0,5"ini oluştursa da dünyadaki petrol-gaz rezervlerinin %70"inin yanında yer alıyor."