Koruma kurulları nasıl izin veriyor?

Sultanahmet'teki 65 odalı Four Seasons Oteli'nin, kapasitesini 50 oda daha artırabilmek için bitişiğindeki tarihi parselin üzerinde inşa ettiği ek binalar projesi, Osmanlı ve Bizans döneminden kalma tarihi kalıntıların üzerinde yükseliyor. Ek binaya izin kararının özellikle kendisinin olmadığı bir toplantıda alındığını belirten Anıtlar Kurulu üyesi Prof. Dr. Zeynep Ahunbay, "İnşaat izni verilmesi suç teşkil ediyor" derken, tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı da "Sultanahmet katlediliyor" dedi.

Halen tarihi Sultanahmet Cezaevi'nin binasında hizmet veren Four Seaosons'ın, yeni binası için seçtiği alanın tarihi, 4. yüzyıla dayanıyor. I. Konstantinius döneminde inşa edilen Büyük Saray en önemli kalıntılar arasında. Alanda inşaat için yapılan çalışmalar sırasında, 7. ve 10. yüzyıla ait freksler, mozaik döşeme kaplamaları, hamam kalıntıları ve sarnıçlar bulundu.

Otelin üçer katlı, 50 oda ve spa merkezinin yer alacağı ikiz bina projesi, 15 milyon dolara mal olacak. İnşaat, "Tarihi alanın üzerine temel atılmaması için" yaklaşık 2.5 metre yüksekliğinde çelik ayaklar üzerine yükseliyor. Kalan bölüm ise, tarihi eserlerin sergileneceği bölgeyi oluşturacak. Bu alan, "Arkeolojik park" adını alacak.

Prof. Dr. Cengiz Eruzun'un başkanlığında toplanan Kurul'un otelin projesine onay verdiği toplantısına Prof. Dr. Zeynep Ahunbay katılmazken, bir üye de muhalefet şerhi koymuştu. İTÜ Mimarlık Fakültesi Restorasyon Ana Bilim Dalı Başkanı Zeynep Ahunbay, toplantıya katılmamasıyla ilgili olarak, şöyle dedi:

"Kurul toplantısı için benim olmadığım bir zaman ayarlandı. Ben yurtdışına çıkıyordum ve bana 'Önemli bir konu görüşülmeyecek' denilerek garanti verildi. Ancak bu konu görüşülmüş ve nasıl olduysa onay alınmış."

Projeye kesinlikle karşı olduğunu dile getiren Ahunbay, "Orası saray arazisi. İnşaat olarak izin verilmesi aslında suç teşkil ediyor. Kurul nasılsa ikna edilmiş. Tarihi alan otele ait olamaz" diye konuştu.

Kurul, Prof. Dr. Cengiz Eruzun başkanlığında toplandı. Prof. Dr. Zeynep Ahunbay toplantıya katılamadı. İhsan Sarı da otel projesine muhalefet şerhi koydu. Cengiz Eruzun, Cem Eriş, Sinan Kılıçoğlu, Murat Tuncay ve Mustafa Karasu da projeye onay verdi.

Topkapı Sarayı Başkanı Prof. Dr. İlber Ortaylı, "Ben inşaatın bu şekilde yürümesine kesinlikle taraftar değilim. İnşaat alanı Bizans Sarayı bölgesi, çok kritik bir nokta. Sultanahmet katlediliyor. Koskoca Bizans kalıntıları ortada ama kimsenin umurunda değil. Ayrıca niye genişlediği, genişlemesine nasıl izin verildiği niye tartışılmıyor?" dedi.

'Ek binaların yapılacağı yerde önemli bir kalıntı yok' diyenler olduğunu kaydeden Ortaylı, şöyle devam etti: "Nereden biliyorlar? Çünkü sistematik bir kazı yapılmadı bugüne kadar. Burada böyle bir yapılaşmaya izin verilemez. Çok tuhaf bir karar."

Şehir Planlamacıları Odası Başkanı Pelin Pınar Özden ise inşaat kararının doğru bir yaklaşım olmadığını söyleyerek, "Tarihin sermayeye peşkeş çekildiğini görüyoruz. Otelin genişlemesinde kamusal yarar yok. Sıcak bakmamız mümkün değil. Her ne kadar Kurul onayı olsa da, şerh kararları da var. Zaten 'Arkeolojik park' dediğiniz böyle olmaz. Herkese açık olmalı ama burası göz göre göre otel müşterilerine hizmet verecek" dedi.

Four Seasons Oteli'nin işletmecisi Mesut Toprak ise şu ana kadar 10 milyon doların arkeolojik park için harcandığını ve devletten tek kuruş alınmadığını söyledi. Toprak, "Bir bilim kurulu oluşturduk. Akademisyenlerin bilimsel çalışmasının sonucunda, İstanbul için çok güzel bir arkeolojik alan çıkacak. Zaten yapılan bina yere oturmuyor, temeli yok. Tüm projemiz yıllar önceden onaylandı."

Sultanahmet'in göbeğinde, surların ardında süren inşaatı, ilk kez görüntülemek için şantiyeye girdik. Ayasofya Müzesi'nin yanı başında sürdürülen ancak yüksek duvarlarından dolayı dışarıdan görülmeyen inşaat çalışmaları, büyük hızla ilerliyordu.

İlk gözümüze çarpan, işçilerin inşaat içinde son derece rahat çalışmaları oldu. Bir yanda, sütunlar, kuyular, hamam kalıntıları, diğer yanda inşaat harcı, topraklar ve vinçler... Tam bir şantiye görüntüsü veren tarihi alan üzerinde, bir işçinin delme makinesi ile Bizans döneminden kalma bir su kuyusunun yanındaki taşları parçaladığını gördük. "Bu taşın tarihi olup olmadığı biliniyor mu?" diye sormamız üzerine bize refakat eden yetkililer, görevlileri azarlayarak, "Bu fotoğraf idamımız olacak" dedi.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, "Sultanahmet'teki Four Seasons Oteli'nin 2 ek binasının Bizans dönemine ait Büyük Saray kalıntılarının üzerine inşa edildiği" iddiasına ilişkin soruya şu karşılığı verdi: "Bu konularla ilgili Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu var. İlgili kurul bu konuyla ilgili bilimsel değerlendirmesini yapmış ve onayını vermiş. Oradaki malikler, firmalar bu onay olmadan bu çalışmayı yapmaz. Değerlendirme tamamen onlara aittir. Tarihi yarımadada koruma kurullarının zaten bu tip değerlendirmelerine saygılıyız. Değişik yorumlar yapılabilir. Orada ortaya çıkan birtakım izlere baktığınız zaman bir şeylerin varlığı hissediliyor ama mutlaka koruma kurulu bilerek değerlendirmesini yapmıştır." dedi.

İstanbul'daki tarihi varlıkların katledildiğini Yeni Şafak'ta gündeme getirmişti. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'ndan bu kararların nasıl çıktığına yönelik soru işaretleri, hala varlığını sürdürürken, tarih katliamı aralıksız devam ediyor.

Sultan 2. Bayezid'in 1481 yılında kurduğu 'Galata Sarayı' binasının duvarları üzerinde çelik Amerikan evi yükseliyor. Yasalara göre lisenin bulunduğu bölge SİT alanı, okulun bahçesi Hazine'ye ait ve binası tarihi eser.

Galatasaray Lisesi'nin 526 yıllık tarihi binasının duvarı üzerine inşa edilen çelik Amerikan evinin 'kaçak' başladığı kaymakamlık açıklamasıyla kanıtlanmasına rağmen, inşaat devam ediyor.

Galatasaray Lisesi'nin arka bahçesine 1. derece SİT alanı üzerine inşa edilen Amerikan tarzı 2,5 katlı çelik bina akademisyen ve şehir plancılarının tepkisini çekmişti.