Krizin izlerini sildiler 844 bin kişiye iş verdiler

Küresel kriz nedeniyle Türkiye ekonomisinde yaşanan daralma, geçen yıl yerini büyümeye bıraktı. Üretim, kapasite, sipariş ve ciro verileri, 2009 yılının son çeyreğinde iktisadi faaliyette başlayan toparlanmanın 2010 yılında da devam edeceğine işaret ediyordu. Bu verilerdeki olumlu gidiş 2010 yılına, büyük umutlarla girilmesini beraberinde getirdi.

İlk çeyrek, beklentileri destekleyen önemli bir büyüme (GSYH yüzde 12 arttı) sağlandı. Arkasındaki çeyreklerde aynı hızda olmasa da büyüme devam etti ve GSYH'de 2010 yılında yüzde 8,9 gibi yüksek bir büyüme oranı sağlandı. Türkiye'nin gelişmiş ekonomilerden ayrışarak girmiş olduğu hızlı büyüme sürecinin bu yıl da devam etmesi bekleniyor.

2009 yılında yüzde 10 civarında düşerek 353,5 milyar liraya gerileyen Fortune 500 şirketlerinin net satışları 2010 yılında ise bir önceki yıla göre yüzde 28 oranında artarak 452,8 milyar liraya yükseldi. İç talepteki kadar olmasa da dış talepte göreli canlanma ve Türkiye'nin pazar çeşitlemesine gitmesi, yani yeni pazarlara yönelmesi ihracatın artmasını beraberinde getirdi.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre 2010 yılında ihracat bir önceki yıla göre yüzde 11,3 oranında artarak 113,7 milyar liraya ulaştı. Fortune 500'de yer alan şirketlerin net satışlarının yüzde 73,5'ini iç satışlar oluştururken, ihracatın payı 2009'a göre 4,5 puana yakın yükselerek yüzde 26,5'e çıktı.Şirketlerin önceliği ise istihdam oldu.

Fortune 500 listesinde yer alan şirketlerden 433'ü kâr, 67'si ise zarar açıkladı. 2009'da 20 milyar 999 milyon lira olan Fortune 500 şirketlerinin net kârları 2010'da yüzde 22,2 artarak 25 milyar 666 milyon liraya yükseldi. Net satış gelirlerini 2010 yılında bir önceki yıla göre yüzde 28,6 artırarak 26 milyar 218 milyon liraya çıkaran Tüpraş, zirveyi yine bırakmadı. Tüpraş, bu yıl ihracat listesine ikinci sıradan girdi. BOTAŞ 17 milyar TL geliriyle üçüncü sırada, Petrol Ofisi ise 16 milyar 140 milyon lira gelirle dördüncü sırada yer aldı. Enerji şirketlerinin karlılığı gözle görülür bir atrıtş kaydederken enerji şirketlerinin atılımı ve telekomünikasyondaki hareketlilik dikkat çekti.

2009'da küresel krizden az yarayla çıkmak için alınan tedbirlerin faturası çalışanlara çıkmıştı. Maaşların düşürülmesi, mesailerin kesilmesi bir yana, Fortune 500 şirketlerinde çalışan 43 bin 333 kişi işini kaybetmişti. 2010 başında işten çıkarmaların devam etmesini beklenmişti. 2010'da Fortune 500 açısından beklenen gerçekleşmedi. Tam aksine artan talebi karşılamak üzere kapasite oranlarındaki hızlı artış ve yeni yatırımların devreye girmesiyle şirketler yeni istihdam yarattılar. Fortune 500 şirketlerinin 2010 yılında çalışan sayısının 117 bin 232 kişi artarak 843 bin 823'e çıktığı görülüyor

10 milyar 852 milyon lira satış geliriyle listeye altıncı sırada giren Türk Telekom ve 9 milyar lira satış geliri ile listeye giren Turkcell, iletişim ve telekom sektöründe atakta. Fortune 500'de ilk 50 şirketin toplam satışların yüzde 61,4'ünü, ilk 100 şirket ise toplam satışların yüzde 2,4'ünü gerçekleştiriyor. Sektörler bazında baktığımızda ise Fortune 500 net satış gelirlerinden en yüksek payı yüzde 15,85 ile petrol ve türevleri üretim ve dağıtım sektörü (13 şirket bu sektörde sıralamaya girdi) alıyor. 2009 Fortune 500 sıralamasında bu sektörün aldığı payın yüzde 13,73 olduğu göz önüne alındığında iki puanlık bir artış olduğu dikkat çekiyor. Fortune 500 Türkiye'de 1 milyarın üzerinde satış gelirine sahip şirket 2010'da 2009'a göre önemli miktarda arttI.