Krizlerin öncüsü VIX yine yükselişe geçti

Korku ve risk endeksi olarak bilinen VIX (volatility index), 2008 ABD mortgage krizinde 80 puanla zirve yapmasının ardından düşüşe geçmesinin ardından geride bıraktığımız yıl AB borç kriziyle tekrar yükselmeye başladı. Son olarak Ortadoğu'daki isyanların Kuzey Afrika'ye yayılması ve petrol üretimini tehlikeye atmasınnın üstüne bir de Japonya depreminin gelmesi panik havasını iyice artırarak VIX Endeksindeki yükselişin tehlikeli boyutlara taşıdı. Bu gelişmelerde birlikte VIX, geride bıraktığımız hafta 29 puana kadar yükselerek Haziran 2010'dan bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Bu korku, global ekonomiye dair ikinci dip ihtimalini tekrar gündeme getirdi. VIX bu yıl ortalama 17.57 puanda seyrederken, 23 Şubat'ta, Libya'daki şiddetin tırmanmasıyla 22.17 puana kadar yükselmişti. Endeksin şu ana kadar en düşük kapanışı 15.46 puanla, ABD Borası S&P 500'ün 2 yılın en yüksek seviyesine çıktığı 14 Ocak'ta gerçekleşti. Bu yükselişle birlikte Chicago Board Opsiyon Borsası olarak da bilinen Volatilite Endeksi yüzde 10 düştü. Bu oran 18 Kasım 2010'dan bu yana en sert düşüş olarak belirlendi. Endeks, Standard&Poor's 500'deki düşüşe karşı opsiyonları kullanmanın maliyetini ölçüyor.

VİX Endeksi rekorunu ABD piyasalarında 2008'de meydana gelen mortgage krizi ile birlikte en yüksek seviyeye yükselmişti. O dönem küresel piyasalarda tam anlamıyla bir stres yaşanıyordu. Bu dinamik bütün piyasaları etkisi altına almış ve Japon borsasından İstanbul'a İstanbul'dan Londra'ya bütün piyasalar hızlı bir daralmaya girmişti. Bu dönem içinde piyasalarda paniğin önemli göstergelerinden biri olan VIX endeksi de 90 baz puan seviyelerine ulaşmıştı. Piyasalardaki paniğin hızlanmasının tekniksel nedenlerinde biri yatırımcıların belirsizliklerden dolayı kötüler ile beraber iyi yatırımları da terk etmeleri olarak göze batmakta idi.

VIX Endeksi 2008'den sonra 60 puanı hiç aşmadı. Dünya finansal krizinin başladığı o tarihten bu yana ise en yüksek seviyesi ise 56.65 puanla 2009 yılında gerçekleşti. O dönemde kriz etkileri sürerken bankacılık sistemi ile ilgili negatif gelişmeler risk endeksini 38 puandan tekrar 56 puan seviyesine yükselmesine yol açtı. Daha sonraki dönemde düşüş eğiliminde olan Endeks, 2010 Mayıs ayı ile birlikte tekrar bir yükseliş trendine girdi ve 45 puana kadar yükseldi. Bu yükselişe ise o dönemde Yunanistan ile hat safhaya ulaşan AB borç krizi etkili oldu. Tüm dünya borsalarındaki düşüş ve sermaye piyasalarından kaçış VIX'in yükselmesine yol açtı. Şimdi tekrar yükselen Endeks'in bahanesi ise Ortadoğu ile Japonya'da meydana gelen olayların petrol fiyatlarına etkisi ve nükleer patlamalar.

ABD'de Chicago Opsiyon Borsası tarafından oluşturulan VIX, bir anlamda piyasalardaki korkunun derecesini ölçüyor. Standart & Poor's 500 hisse opsiyon fiyatlarını kullanan VIX, opsiyon fiyatlarının piyasa volatilitesi ile ilişkisinden yola çıkarak, piyasanın "beklenen volatilitesi"ni ölçüyor. Bu anlamda ekonomik krizlerin öncü göstergesi olarak görülen VIX Endeksinin yükselmesi yeni bir krizin yaklaşmakta olduğunun habercisi olarak kabul ediliyor. Dünyanın yaşadığı en büyük krizlerden biri olarak görülen ve hatta 2. Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük kayba yol açan 2008 dünya finansal krizi öncesi 19 puanda olan VIX, 2 ay içinde yüzde 300'e yakın bir artış göstermişti. Bu anlamda VOX Endeksi'nin sürekli yükseliş trendine girmesi ve yeni bir bunalımın habercisi olarak görüyor.

Geçtiğimiz yıl Mayıs ayında Almanya Başbakanı Angela Merkel'in finans piyasaların karşı açtığı savaş VIX üzerinde büyük bir etki gösterdi. Çıplak açığa satışa kısıtlamalar getirerek finans dünyasına tek başına meydan okuyan Almanya Başbakanı Angela Merkel'in tüm eleştirilere rağmen geri adım atmaması sonucu VIX, 2 gün içinde yüzde 25'ten fazla artış kaydederek 45 puan seviyesine yükselmişti. Olayın etkisi ile, yatırımcıların finans piyasalarından kaçıp güvenli limanlara sığınması sonucu borsalar düşüş gösterirken altının onsu aynı ay içerisinde bin 150 dolardan bin 250 dolara kadar yükseldi.