Kürtçe, mahkemeye resmî olarak giriyor

Yeni CMUK'un 1 Nisan 2005'te yürürlüğe girmesiyle birlikte mahkeme salonlarında büyük değişiklikler yaşanacak. Bugüne yabancı filmlerde görmeye alıştığımız, çizerler ile duruşmaların resmedilmesi, tanık koruma programı ve benzeri birçok uygulama AB'ye uyum çerçevesinde yenilenen CMUK sayesinde Türk mahkemelerine de yansıyacak. Ayrıca, daha önce gayrı resmi olarak mahkeme salonlarında Kürtçe tercümanlık yapan kişiler, yerlerini bu kez resmi olan, Kürtçe bilen 'yeminli tercüman'lara bırakacak. Çünkü, yeni CMUK, Kürtçe dışında başka dil konuşamayan sanıklara tercüman sağlanmasını öngörüyor.

Kürtçe, mahkeme salonlarına ilk kez 1 Nisan'dan itibaren girmiş olmayacak. Çünkü, özellikle Doğu ve Güneydoğu'da çok önceleri de Kürtçe dışında başka bir dil bilmeyen sanıkların ifadeleri, adliyede görevli ve Türkçe bilen (mübaşir, katip gibi) kişiler sayesinde alınıyordu. Bu uygulamanın birçok sıkıntıyı beraberinde getirdiği anlatılsa da sanığın ifadesi bir şekilde tutanaklara geçmiş oluyordu.

Yakın tarihte benzer uygulamalar hem de DGM'lerde bile yaşandı. Örneğin, yerini ağır ceza mahkemesine bırakan İstanbul 3 Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde (DGM), 15 Ocak 2000'de yargılanan Fatma Tokmak isimli sanığa, resmi tebligatla görevlendirilen Mülazım Özcan isimli bir kişi tercümanlık yaptı.

PKK davasından DGM'de yargılanan Fatma Tokmak'ın Türkçe bilmemesi üzerine ifadesinin alınabilmesi için 22 Kasım 1999 tarihinde Kürt Enstitüsü'ne resmi tebligat yapılarak bir tercüman görevlendirilmesi istendi. Enstitünün üyelerinden olan ve İsveç Uppsala Üniversitesi'nden "Kürtçe öğretebilir sertifikası" alan Mülazım Özcan, iki dile de hakim olduğu için tercümanlığa uygun görüldü. 15 Ocak 2000 tarihinde söz konusu davaya katılarak tercümanlık yapan Özcan, bu iş karşılığında 10 milyon ücret aldı.

"Doğru söyleyeceğime yemin ettikten sonra tercümanlık yaptım. Zorlanmadım ama biraz heyecanlandım" diyen Özcan, "O dönem gazetelerde 'DGM Kürtçe'ye ilk kez he dedi' gibi haberler çıktı. Cumhuriyet tarihinde ilklerden biri şeklinde yorumlandı. Kürtçe tercüme yapmak üzere görevlendirilen ilk kişi olduğum için kendimi şanlı görüyorum" diye anlatıyor 5 yıl önceki duruşmayı. Özcan, o günleri anlatırken, prosedürün uzun ve zahmetli olması nedeniyle ikinci parasını almadığını hatırlatıyor.

Konuyla ilgili görüşlerini aldığımız Kürt Enstitüsü Başkanı Şefik Beyaz, konuyla ilgili olarak şunları söyledi: "Düzenleme konusunda net bir bilgim yok doğrusu. Ama çok daha önceleri hayata geçirilmesi gereken bir uygulama. Bu ülkede sayıları mil-yonlarla ifade edilen Kürt vatandaşı yaşıyor. Bilmedikleri bir dilde ifade verip savunmaları doğru değil. Şu ana kadar mübaşirler ya da başkaları çağırılırdı. Birileri ne kadar tercümanlık yapmışsa o kadar olurdu. Ortaya trajikomik olaylar çıkardı. Sanığın kendisini ifade etme imkanını bulması çok önemli bir gelişme. Fakat tercümanın iyi Kürtçe bilmesi gerekiyor. İyi bir tercüme yapamadığı zaman bir mağduriyete ya da yanlış bir karara yol açabilir."

SEVDA ALKAN / İSTANBUL

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------