Müzmin ithalatçıyız

Türkiye, cumhuriyetin kuruluşundan itibaren geçen sürede, milyon dolarlarla ifade edilen dış ticaret hacmini milyar dolar seviyesine çıkarırken, 30'lu yıllar haricinde sürekli açık verdi. Türkiye'nin dış ticaret hacmi, cumhuriyetin kurulduğu 1923 yılında 137 milyon 662 bin dolar iken, aradan geçen 75 yıl zarfında, bu miktar yaklaşık 530 kat artarak 72 milyar 802 milyon 641 bin dolara ulaştı. 1923 yılında Türkiye'nin ihracatı 50 milyon 790 bin dolar, ithalatı ise 86 milyon 872 bin dolar seviyesinde bulunuyordu. Buna göre, o yıllardaki Türkiye'nin ihracatın-ithalatı karşılama oranı yüzde 58.4 olarak gerçekleşmişti.

1930-1946 yılları arasında dış ticaret açısından parlak günler yaşayan Türkiye, bu yıldan sonra yine dış ticaret açıkları ile karşı karşıya kalmaya başladı. 1946'da, ithalatı karşılama oranı yüzde 180.3'e ulaşan Türkiye, 1947 yılından sonra ise devamlı açık vermeye başladı. 1950-1970 yılları arasında geçen 20 yılda, ihracatın ithalatı karşılama oranında küçük çaplı iniş çıkışlar yaşanırken, dış ticaret açığı 1963'te 319 milyon dolara ulaşırken, sonrasında da 200 milyon dolarlar civarında seyretti.

Türkiye'nin dış ticareti en kötü yıllarını ise 1970'lerde yaşadı. 1970'li yıllarda dış ticaret açığı, o yıllarda yaşanan birinci petrol krizi ve hampetrol fiyatlarındaki yükselmeye bağlı olarak en yüksek seviyelerine çıktı. Buna göre, Türkiye'nin dış ticaret açığı 1973 yılından itibaren süratle yükselerek 2 milyar 245 milyon 377 bin dolara ulaştı. Türkiye'nin dış ticaret açığının en fazla olduğu yıl ise, ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 29.5'e düştüğü 1975 oldu. Bu yıl Türkiye 588 milyon 476 bin dolar ihracat yaparken, buna karşılık 947 milyon 604 bin dolarlık ithalat yaptı. Türkiye'nin ihracatın ithalatı karşılama oranı 1975-1980 yılları arasında yüzde 30 ile yüzde 49 arasında değişmeler gösterdi.

Türkiye, 1980 yılından sonra ihracatını yüzde 100'lere yakın oranda artırarak 4 milyar 702,9 milyona 1987 ve sonrasında gösterdiği büyük performansla da 11 milyar dolar seviyesine yükseltti. 1990-1994 yılları arasında ise ithalat 14-15 milyar dolar civarından 22 milyar dolar seviyelerine çıkarken, ihracatı 12-18 milyar dolara ulaştı. 1994'den sonra ihracat 20 milyar dolarlara, ithalat ise 35-40 milyar seviyelerine yükselirken, Türkiye bu yıllar arasında en yüksek ihracatın ithalatı karşılama oranını yüzde 77.8 oran ile 1994 yılında gördü. Türkiye'nin, 1995 yılında ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 60.5, 1996 yılında yüzde 53.2, 1997'de yüzde 54 ve 1998 yılında da geçici verilere göre yüzde 58.4 oldu.