Namus cinayetleri köy bile boşaltıyor

----------------------- Haberler başlangıç---------------------------

Aslıhan A. Karataş

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı desteğiyle yapılan “Türkiye’de Namus Cinayetlerinin Dinamikleri” isimli araştırmada töre ve namus cinayetlerine tanık olan kişilerin anlattığı son derece çarpıcı öyküler bulunuyor.

TBMM Töre ve Namus Cinayetlerini Araştırma Komisyonu’na sunulan çalışma kapsamında İstanbul, Adana, Batman ve Şanlıurfa’da 38’i sivil toplum kuruluşu çalışanları, 71’i seçilmiş mesleklerden kişiler ve 86’sı dört kentin farklı mahallelerinde yaşayanlar arasından seçilen toplam 195 kişiyle görüşme yapıldı. Görüşülen kişilerden namusu “hayatlarındaki en önemli ve her şeyden önce gelen şey” olarak tanımlayanların hakimiyet kurduğu il Şanlıurfa oldu.

Araştırma raporunda isimleri gizli tutulan tanıkların ağzından “namus temizleme cinayetleri” örnekleri de sıralandı. Cezaevindeki bir erkek, karısının başka bir erkek ile ilişkisi olduğunu öğrenince bir günlüğüne cezaevinden çıkarak köyüne geliyor ve kayınpederiyle birlikte karısını öldürüyor.

Başka bir olayda kadın hakkında aile üyeleri ve komşular bir askerle buluşmak üzere her gün evden çıktığını söyleyerek kocasına baskı yapıyorlar, hatta eğer karısını öldürmezse kendilerinin bu işi üstleneceğini belirtiyorlar. Olaya tanık olan sivil toplum kuruluşu üyesi karısını öldürmeyen kocanın başına gelenleri şöyle anlatıyor: “Öyle ilginç bir şey ki! Biz köyün meydanında yürümeye başladık, adam kime selam verdiyse herkes yüzünü çevirdi. Niye? Çünkü karısının böyle bir dedikodusu var ve adam başı dik yürüyor. Karısını öldürmedi çünkü, namusunu temizlemedi!”

Sevdiği kişi yerine bir akrabasıyla evlendirilen kadın, daha sonra akrabaları tarafından sevdiğiyle bir arabada görülüyor. Kadının ailesi kadın hakkında ölüm kararı veriyor, ama kocası bu cezanını gerçekleşmesini engelliyor. Ancak bu sefer de kocanın ailesi kadının burnunu keserek onu cezalandırıyor. Olayı anlatan Batmanlı 29 yaşındaki ilkokul mezunu kadın burun kesme cezasının mantığını şöyle açıkladı: “İbret olsun diye. O bizi nasıl küçük düşürdü biz de onu küçük düşürelim. Parmak olsa saklayabilir ama burun öyle değil, her zaman utanç duyacağı bir yerde.”

Kadının tecavüzcüsüyle evlendirildiği olaylar arasında akıllara durgunluk veren bir örnek de yer alıyor. Mardin doğumlu 22 yaşındaki bir kadının anlattığı olaya göre, 17 yaşında bir genç 12 yaşındaki bir kıza tecavüz ediyor. Sonra kızı öldürdüğünü sanarak gömüyor. Kız, arkadaşları tarafından gömüldüğü yerde bulunuyor. 14 yıl hapse mahkum olan tecavüzcü iki yıl hapis yattıktan sonra erkeğin ailesi kızın ailesine giderek, “Biz sizin kızınızı kabul edeceğiz, siz de davanızdan vazgeçin” diyor. Mağdur kızın ailesi de “Kız büyüse onu kim alacak?” diye düşünerek davadan vazgeçiyor. Hapisten çıkan tecavüzcü ile 15 yaşına gelen kız evlendiriliyor.

Boşanmış bir kadının durumu da evli bir kadından pek farklı görülmüyor. Adıyaman doğumlu, ilkokul mezunu 49 yaşındaki bir adamın anlattığı olayda karısını boşayan kişi daha sonra başkasıyla evlenmesine izin vermiyor. Eski karısıyla evlenmek isteyen kapı komşusunu önce ölümle tehdit ediyor, başka bir köye göçetmesini istiyor. Tanık olan kişinin anlatımıyla olay şöyle gelişiyor: “Eski kocası adama ‘Sen benim eski avradımı aldın, ben boşanmışım, benimle alakası kalmadı, ama sen alacaksan bu köyden göç. Gitmezsen benim eski avradım, kapı komşuyuz, sen getirirsen bak seni vururum’ demiş. ‘Ben istersem alırım’ demiş. ‘İyi al bakalım’ demiş. Almış bir sene geçti geçmedi, adam odun toplamaya gitmiş. Dağa gitti pusuya kurdu kendine, silahla vurdu.”

Evde ‘koca dayağına’ maruz kalan Batmanlı bir kadın boşanmak istiyor, ama kendi ailesi karşı çıkıyor ve kadını ölümle tehdit ediyor. Kadın kendisine destek olan bir sivil toplum kuruluşuna (STK) sığınıyor ve onların desteğiyle aile kadının boşanması konusunda ikna oluyor. STK üyesi, Batmanlı kadının öldürülmek istenmesinin sebebinin sadece üç gün sokakta kalması olduğunu söylüyor.

Komisyona anlatılan başka bir olaya göre aşiret mensubu bir genç başka bir aşiretten olan nişanlı bir kızı kaçırıyor. Bu suçun cezası akıllara durgunluk veren bir infaz. Kaçırılan kızın aşiretindekiler, kaçıran gencin aşiretinden 30 kişiyi diri diri yakarak cezalandırıyor. Sonra bu kişileri yakan aşiret mensupları olayın geçtiği bölgeden göç etmek zorunda kalıyor. Göç eden aşirete mensup Siirt kökenli 31 yaşındaki bir kadın kendisinin ve aşiretinin başına gelenleri şöyle anlatıyor: “Adana’ya gelmemizin sebebi bir kız yani düşünebiliyor musunuz? Bütün belki şu anda 100 hane var, 150 hane var burada, bir kız için geldik. Ve o insanları diri diri yakıyorlar. Ben duyduğum zaman şok oldum yani, bir insan bir insanı nasıl diri diri yakar?”

Van Kadın Derneği, şiddete uğrayan ve ölüm tehlikesi altında bulunduğu iddia edilen 20 kadını, yürüttüğü çalışmalarla koruma altına aldı. Van Kadın Derneği Başkanı Zozan Özgökçe, kendilerine başvuran 163 kadından 20’sinin ölüm tehlikesi altında bulunduğunu ve barınma talebiyle kendilerine müracaat ettiğini ifade etti. Özgökçe, devletin şiddetin önlenmesine yönelik politika geliştirmesi gerektiğini vurguladı.