'O an'ı kimse unutamıyor

17 Ağustos 1999 sabahı, saat 03.02'de gerçekleşen 'Marmara Depremi' ya da 'Gölcük Depremi'nin bugün 12. yıldönümü. Korkunç sarsıntıyı yaşayanların hafızalarında dehşet dakikaları şimdiki kadar canlı. 7,5 şiddetinde meydana gelen Kocaeli/Gölcük merkezli depremde yüzbinlerce kişinin yaşadığı trajedi unutulacak gibi değil. Dehşet anlarını yaşayanlardan Kocaeli Büyükşehir Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu, eniştesinin müstakil evine kaçak 2 kat çıkarak yaptığı binanın depremde yıkılması sonucu hayatını kaybeden kız kardeşini enkazdan çıkarırken yaşadığı acıyı unutamıyor.

Karaosmanoğlu, Marmara Depremi sırasında o dönem yeni yaptığı Yuvacık'taki 4 katlı binada kaldığını, eve bir şey olmadığını, ancak büyük korku ve panik yaşadıklarını söyledi. Depremden yarım saat sonra kız ve erkek kardeşini bulmak amacıyla Aşağı Yuvacık'a gittiğini anlatan Karaosmanoğlu, şunları söyledi: "Her ikisine de baktım, gerçekten binalar harabe haline gelmiş. Önce erkek kardeşime bakmaya gittim. Baktım ki bina tamamen yıkılmış. Oradakiler küçük kardeşimi yaralı çıkardıklarını ve hastaneye götürdüklerini söylediler. Daha sonra kız kardeşimin evinin bulunduğu yere gittim. Baktım orada da bina yıkılmış. Hatta kendim gittim binanın boşluklarından istifade ederek kız kardeşimin öldüğünü gördüm. Kolunu tuttum baktım ki herhangi bir nabız yok. Sıkışmıştı zaten kardeşim. Çok zor bir durumdu. Çok üzüntü verici bir durum. Allah kimsenin başına vermesin. Bir korku yaşıyorsunuz ve endişe içerisindesiniz. Allah bir daha yaşatmasın. Aradan 12 yıl geçse de acılar hala taze."

Kız kardeşi Halime Altaş'ın vefat ettiği evin yapıldığı sırada kendisinin eski Yuvacık Belediyesi başkanı olduğunu ifade eden Karaosmanoğlu, şunları söyledi: "Depremin olduğu yıl belediye başkanı değildim. Aday olmamıştım. Kardeşim o binanın bir kısmını 4-5 yıl önce benim belediye başkanlığı yaptığım dönemde yaptı. İki katı yaptı, 3. katı çıkıyordu. Orada iki kat ruhsat veriyor. Baktım kaçak yapılıyor, plan dışı. Ben tabi binayı durdurdum. Binayı durdurunca annemin haberi oldu. Gittim annemin yanına, baktım annem öfkeli. Kızdı. Dedim 'anne hayırdır?' Dedi ki 'Oğlum kız kardeşinin binasını durdurmuşsun. Gökyüzüne mi acıyorsun, kıskanıyor musun?' Annem eski insan. Plan falan anlatamazsın. Onun anlaması mümkün değil. Benim dönemimde eniştem kaçak kat çıkamadı, ancak benden sonra evin üzerine kaçak 2 kat yaptırdı, bina da depremde yıkıldı. Orası kız kardeşime ve bir çocuğuna mezar oldu. Diğer çocukları da yaralandı. Acı bir hikaye..."

17 Ağustos depreminde oğlunu ve eşini kaybeden Huriye Özdemir, aradan geçen 12 yıla rağmen yeniden enkaz altında kalma korkusuyla çok katlı binalara giremiyor ve geceleri de gün ışıyana kadar uyuyamıyor. 49 yaşındaki Özdemir, deprem anını “Kıyamet koptu, dünyanın sonu geldi sandım” sözleriyle anlatıyor. Özdemir, şunları söyledi: "Deprem beni yatağımdan fırlatıp atınca, oğlumun yatağının önüne düştüm. Oğlum belki o anda ölmüş, belki de sağdı bilemiyorum. Evin tepemize göçtüğünü, yıkılan kirişleri görüyor, camların patladığını duyuyordum. Başıma bir şey düştü, sonrasını hatırlamıyorum. Kendime geldiğimde kollarımın üzerinde çok büyük bir ağırlık olduğunu hissettim. Sürekli sallanıyor, sallandıkça göçük altındaki mesafe daralıyordu. Enkaz altında 2 gün kaldım. Oğlum 11, eşim 39 yaşındaydı. Enkaz altında oksijen tükenmiş, içeride soluklanacak hava kalmamıştı. Öleceğimi düşündüğüm sırada kurtarma ekiplerinin seslerini duydum. Evlat acısı hiçbir şeye benzemiyor. Allah kimseye, düşmanıma dahi tattırmasın bu acıyı."

Depremde eşi, oğlu, annesi ve kardeşini kaybeden Ülkü Karahan, enkaz altında 48 saat birlikte kaldığı kızı sayesinde yeniden yaşama tutundu ancak ölen oğlu ile eşinin fotoğraflarına 12 yıldır bakamıyor. İzmit'teki Arızlı Irak Konutları'nda yaşayan Karahan, 12 yıl önce yaşanan depremde, oturduğu evle birlikte 5 binanın yıkıldığını söyledi. Evlerinin enkazından eşi ve oğlunun cansız bedeninin çıkarıldığını belirten Karahan, şunları söyledi: "Ezan sesleriyle zamanı tayin etmeye çalışıyordum. Kızım 5 yaşındaydı. Enkaz kaldırılırken bacağıma inşaat demiri saplandı. Uzun uğraşlar sonucu bacağıma saplanan demirlerden kurtararak beni ve kızımı dışarı çıkartmışlar. Beni öldü zannettikleri için hastane bahçesinde ölülerin arasına attılar. 2 gün burada ölülerle kaldım. Üzerimde 2-3 tane ceset vardı. Ama kendimde değildim. Cenazeler ceset torbalarına konulmaya başlanınca birisi yaralı bacağıma dokunmuş, inlemişim. Daha sonra görevliler beni hastaneye götürmüş."

Depremde 83 kişiye mezar olan binadan sağ kurtulan iki kişiden biri olan Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Asbaşkanı Adanalı Ali Duran Karakaya, felaketin 12'nci yılında, yaşadıklarını dün gibi hatırlıyor. 14 yaşındayken geçirdiği bir kaza sonrası omurilik zedelenmesi nedeniyle bir daha yürüyemeyen Karakaya, bir konferans için gittiği Adapazarı'nda yaşadığı depremde, saatlerce enkaz altında kurtarılmayı beklemiş. Enkazda kolonun altında sol kolunu görevlilerin 'kesmek' istediğini anlatan Karakaya şunları söyledi: "Ciğerlerimdeki hasardan dolayı güçlükle nefes alıyordum. Konuşamıyordum. 'Zaten engelliyim, ayaklarım tutmuyor, kolumu da keserseniz ne yapayım' diyebildim sonunda..."

17 Ağustos depremi, bütün Marmara Bölgesi'nde, Ankara'dan İzmir'e kadar geniş bir alanda hissedildi. Resmi raporlara göre 18 bin 373 kişi öldü, 48 bin 901 kişi de yaralandı, 505 kişi de sakat kaldı. Yaklaşık 120 binden fazla bina ya yıkıldı ya da ağır hasar aldı; deprem nedeniyle 600 binden fazla kişi evsiz kaldı. 16 milyona yakın insan, depremden değişik düzeylerde etkilendi. Türkiye'de yakın tarihin en önemli olayı olan 17 Ağustos depremi, resmi olmayan sonuçlara göre ise 50 binden fazla kişinin canını aldı, 100 bini aşkın kişiyi yaraladı. 2010 yılında yayımlanan Meclis Araştırması Raporu'na göre hâlâ deprem sonrası yapılan prefabrik konutlarda yaşayanların sayısı ise 147 bin 120 kişi.

Yapım hatalarından dolayı depremde çöken binaların müteahhitlerine 17 Ağustos sonrası yaklaşık 2 bin 100 dava açıldı. Bu davalardan 1800'ü kamuoyunda 'Rahşan Affı' olarak bilinen 'Şartlı Salıverme Yasası' ve başka hukuki boşluklardan dolayı cezasız sonuçlandı. Geriye kalan 300 davanın 110 kadarında ceza verilse de çoğu ertelendi. Deprem sonrası ceza alan tek müteahhit olan Veli Göçer de geçtiğimiz günlerde tahliye edildi.

Bölgenin kaderinin 45 saniyede yeniden şekillendiği Marmara Depremi sonrası hiçbir şeyin eskisi gibi olmadığı ifade ediliyor. Yaşanan acılardan alınan derslerle, devlet kurumları konut güvenliği ve kentsel yapılaşma konularında daha dikkatli davranıyor. Düzce Valisi Vasip Şahin, "Artık burada eskisi gibi herhangi bir beton kullanılmıyor, eskisi gibi kontrolsüz inşaatlar yapılamıyor. İnşaatın her aşaması kontrol ediliyor. Özellikle yapının ana maddesi olan demir ve çimento kullanımındaki teknik gerekliliklerin uygulanıp uygulanmadığını sürekli kontrol ediyoruz" ifadelerini kullanıyor. Gölcük Belediye Başkanı Mehmet Ellibeş ise depremin merkez üssü olan ilçenin, şu anda altyapısı, binaları ve parklarıyla geçmişi aratmayacak günlerine kavuştuğunu söylüyor. Ellibeş, "Yapı denetim bürolarıyla birlikte belediye ekiplerimiz ortak çalışarak inşatları yapım süresinde denetliyor. Deprem yönetmeliği gereği bütün koşullar aranarak binaların yapılmasına izin veriliyor. İlçede yapılan inşaatlara kat olarak bir sınırlama getirdik. Depremden önce Gölcük'te, 9 kata kadar inşaat yapma izni verilmiş. Yeni yapılan inşatlarda kat sayısının 3'ten fazla olmasına izin vermiyoruz" şeklinde konuştu.

Kayseri'nin Sarıoğlan ilçesinde dün 4.5 şiddetinde bir deprem meydana geldi. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi'nden yapılan açıklamada Kayseri Sarıoğlan'da, saat 10.53'te, 4.5 şiddetinde bir deprem kaydedildiği açıklandı. Meydana gelen depremde herhangi bir can kaybı yaşanmadı. Öte yandan deprem sırasında 17 Ağustos Marmara Depremi'ni anımsayan vatandaşlar, büyük korku yaşadı. Deprem, Kayseri merkezle bazı ilçelerde de hissedildi.