Petrole 1 dolarlık zam 350 milyon dolar acık

Türkiye'nin enerji faturası artan tüketim ve fiyatlarla birlikte giderek kabarıyor. Geçen yıl 34 milyar doları bulan enerji faturasının bu yıl 40 milyar doları aşacağı hesaplandı. Varili zaman zaman 100 doları gören ham petrolün, Türkiye ekonomisine faturasının yine yüksek olması bekleniyor. Uluslararası yatırım bankalarının, Türkiye tahminlerinden derlenen verilere göre, 2006'da 29 milyar dolar, 2007'de 34 milyar dolara ulaşan enerji ithalat faturasının, petroldeki fiyat artışının 100 dolar civarında kalıcı hale gelmesi durumunda, bu yıl sonunda 45 milyar doları bulabileceği ortaya çıktı.

Merkez Bankası'nın daha önce varil fiyatını, ortalama 70 dolar olarak baz aldığı ham petrolde, artan fiyatlarla birlikte 2008 tahminini 85 dolara çıkarmasının ardından, uluslararası yatırım bankaları da Türkiye için yaptıkları enerji maliyeti hesaplarını revize etmeye başladı. Yatırım bankaları buna göre, Türkiye'nin bu yılki enerji ithalat faturasının 40-45 milyar dolar aralığında oluşacağını tahmin etti.

Türkiye'nin enerji faturasının yükselmesi, yüzde 45'ine neden olduğu dış ticaret açığından cari açığa, enflasyondan yatırım ve büyümeye kadar bir dizi olumsuz etkide bulunuyor. Türkiye'nin, bu yıl için cari işlemler açığının Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya (GSYİH) oranı yüzde 8 olarak tahmin ediliyor.

Türkiye'nin enerji faturasındaki artış nedeniyle cari açık artış gösterirken, enerji faturasının cari açığa etkisi, GSMH temelinde yüzde 4 oranında bulunuyor. Ham petrol fiyatlarındaki ortalama 1 dolarlık artışın, Türkiye'nin cari açığını 350 milyon dolar arttıracağı belirtiliyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin, yıllık TÜFE'ye ortalama etkisinin de en az 2 puan olabileceği vurgulanıyor. Enflasyon artışıyla, tüketimin düşmesi, tasarruf ve yatırım eğiliminin yükselmesi ise ekonomik büyümeyi olumsuz etkiliyor.

2009 yılında ise ortalama 75-80 dolar düzeyinde bir ham petrol fiyatıyla daha iyimser bir tahminde bulunan uluslararası yatırım bankaları, bu öngörünün Türkiye'nin genel makro hedeflerinde topyekün bir revizeye gerek olmadığını gösterdiği üzerinde durdu. Türkiye ekonomisi açısından talep esnekliği oldukça düşük bir mal olan petroldeki fiyat artışının talebi ciddi biçimde düşürmesinin beklenemeyeceği, genel olarak iç talepte ortaya çıkacak bir yavaşlamanın ise petrol ithalatını da düşürebileceğine dikkat çekildi. Türkiye, milli gelirinin, her yıl yüzde 1,5-2'sini, petrol ve doğalgaz üreten ülkelere transfer etmek zorunda kalıyor. Türkiye, enerji ihtiyacının yüzde 70'ini, petrol ihtiyacının da yüzde 90'dan fazlasını ithalat ile karşılıyor.

Uluslararası yatırım bankası uzmanlarının, petrol faturasının, ekonomiye olası etkileri konusundaki açıklamalarına göre, ham petrol fiyatındaki 1 dolarlık artışın Türkiye'ye faturası, ortalama 200 milyon dolar olurken, bu artışın, diğer enerji ürünü fiyatlarına toplam etkisi ise 500 milyon doları geçiyor.