Portakala gel sesini artık duymayacağız

Kamuoyunda 'Hal Yasası' olarak bilinen Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 1 Ocak 2012'de yürürlüğe girecek. Semt pazarlarında duymaya alıştığımız, 'domatese gel', "portakala gel", 'abla sulu limon bunlar' seslerini artık duymayacağız. Yasayla birlikte geçiş yollarında mal teşhir edenlere ve satanlara, çevreyi rahatsız edecek şekilde satış yapanlara, alıcı veya tüketiciye karşı sözlü veya fiili muamelede bulunanlara ve atık malzemelerini belirlenen alanlarda toplamayanlara ya da satış yerini temiz tutmayanlara, 50 lira idari para cezası verilecek.

Yasayla birlikte, ölçü ve tartı aletlerini hileli bir şekilde kullananlar veya hileli ve karışık olarak mal satanlar; kaba, ambalajın üzerinde yazılı miktardan az mal koyanlar hakkında, 200 lira idari para cezası uygulanacak. Toptancı hallerinde tahsisli iş yerleri, mevcut tahsis sahiplerine kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hiçbir işleme gerek kalmaksızın 12 yıl süreyle kiralanmış sayılacak. 25 Mart 2010 tarihinde Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından onaylanan Hal Kanunu'nun yürürlük tarihi bir yıl sonrası olarak öngörülmüş ancak daha sonra çıkarılan başka kanunla yürürlük tarihi 1 Ocak 2012'ye ertelenmişti. Yasaya göre komisyoncuların satış bedeli üzerinden alacakları komisyon oranı, yüzde 8'i aşmamak üzere, taraflarca serbestçe tespit edilecek.

Pazarcı esnafı ise çıkan yasadan dolayı mutsuz. Yasanın pazarcılığın ruhuna aykırı olduğunu düşünen Fatih Çarşamba Pazarı esnaflarından Haydar Korkmaz (52) ise cezaların uygulanabilir olmadığını düşünüyor. Korkmaz “Senelerdir bu mesleği yapıyorum. Bir pazarcının ürününü bağırmadan satabileceğine inanmıyorum. O yüzden bu yasa bana uygulanabilir gelmiyor” diye ekledi. Vatandaş da 'Hal Yasası'na mesafeli. Alışverişini yıllardır pazardan gerçekleştirdiğini söyleyen Melahat Gümüş(48) pazarlarda gürültü kirliliği yaşandığını belirterek “Ama ben bu sorunun cezalarla çözülebileceğini sanmıyorum. Esnaf malını satmak için bağırmak zorunda” dedi.

Kanuna göre, halde, toptan satış miktarının altında mal satanlar; malların etiketlenmesine, pazar yerine mal getirilmesine, tahsis sahiplerince kullanılacak kimlik kartlarına ve bu kişilerce giyilecek kıyafetlere ilişkin çıkarılan yönetmeliklere aykırı davrananlar, 100 lira idari para cezasına çarptırılacak. Satış yeri olmadan toptancı halinde veya pazarda satış yapanlara ise, 500 lira ceza verilecek. Ayrıca malın kalitesine ve gıda güvenilirliğine ilişkin bilgilerde değişiklik yapanlara 5 bin lira, fiyatların yükselmesine neden olanlara ise 10 bin lira idari para cezası kesilecek.