Sıcak örtü

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), bu yılın ağustos ayında geçen yıla göre, ihracatın yüzde 9,1 artarak 8 milyar 557 milyon dolara, ithalatın yüzde 20,5 artarak 15 milyar 437 milyon dolara yükseldiğini açıkladı. Dış ticaret açığı ise aynı dönemde yüzde 38,4 artışla 6 milyar 880 milyon dolar oldu.

Doğrudan yabancı yatırımlar 2010 Ocak-Temmuz'da 4,3 milyar dolara gerilerken 21,1 milyar dolar ile bankalar finansmanın motoru görevini görüyor. 2008 yılının ilk yarısında 30 milyar dolar yabancı sermaye girişi yaşanırken, cari açık ise 28 milyar dolar olmuştu. 2010'un ilk altı ayında ise 32 milyar dolarlık yabancı sermaye girişine karşılık 24 milyar dolarlık cari açık verildi.

Fakat cari açığa bu şekilde yaklaşıldığı zaman görünmeyen problem bu açığın finansmanında kendisini hissettiriyor. Cari açıktan ziyade bunun finans yapısının nelerden oluştuğu önem kazanıyor. Bu bağlamda ise cari açığın finansmanındaki kalitenin gittikçe bozulduğu görülüyor. Döviz açığı, doğrudan yabancı yatırımlar, dış borçlar, Merkez Bankası rezervleri ve sıcak para girişi ile karşılanıyor. 2008'de 8,5 milyar dolar olan doğrudan yatırımlar 2010 yılında 4,3 milyar dolara geriledi. Doğrudan portföy yatırımları ise 2008 yılında 1.7 milyar dolar, 2009'da -0.4 milyar dolar olurken 2010 yılında ise 11 milyar dolarlık giriş gerçekleşti.

2010 yılında bankacılık sektörünün cari açığın finansmanı üzerindeki etkisini çok net görebiliyoruz. Bankacılık 21.1 milyar dolar borçlanarak önemli bir kalem oldu. Bu rakamlar bize cari açığın kısa vadeli kaynaklarla finanse edildiğini gösteriyor.

Türkiye güven her geçen gün daha da artarken, dış açık da bu girişlerle sübvanse ediliyor. Uzmanlar bu durumun tehlike çanı olduğunu bildirirken, buna bir de bankalara verilen sendikasyon kredileri eklenince, kur dengesi de sarsıldı. Son olarak, Yapı Kredi, 1 milyar 250 milyon dolar tutarında sendikasyon kredisi aldı. Hafta başından bu yana 1,45 TL seviyelerine kadar gerileyen dolar dün, gün içinde 1,43 seviyesini gördü. ABD, Çin'in yuanın değerini yapay olarak düşük tuttuğunu ve

bu yüzden ihracatlarında sorun yaşandığını savunurken, bizde ise değerli TL, düşük dolar dönemi var. ABD ile Çin arasındaki yuan gerginliği artıyor. ABD Temsilciler Meclisi Çin'e yaptırımların önünü açabilecek bir tasarı onayladı. Çin tasarının, Dünya Ticaret Örgütü kurallarına aykırı olduğunu savunuyor. Bir de Türkiye, 2010 yılının Ocak-Temmuz döneminde 24 milyar dolar cari açık verirken bu açığın önemli bir bölümünün sıcak para ile finanse edilmesi tehlike oluşturuyor.

Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kurun geleneksel sektörleri olumsuz etkilediğini, bunu gözardı edemeyeceklerini, etmemeleri gerektiğini söyledi. “Tabii ki sorunlar var ama yine hep beraber çalışıp bunları çözmemiz lazım” diyen Şimşek, doğru politikaların da yan etkilerinin, hatta elde edilen başarının dahi yan etkilerinin olabildiğini kaydetti. Dış Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı Zafer Çağlayan da, sıkıntılara rağmen ihracattaki artışın devam ettiğini belirterek, “Birçok olumsuzluğa karşın 8 aylık süreçte ihracatçıların performansı memnuniyet vericidir' dedi.

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası verilerine göre 2009 Ocak-Haziran döneminde 4.27 milyar dolar olarak gerçekleşen yurtdışında yerleşik kişilerin yurtiçinde yaptıkları net yatırımlar, 2010 yılının aynı döneminde yüzde 24.5 azalışla 3.22 milyar dolar oldu. Merkez Bankası, cari açığın haziran ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 51.5 artarak 3.3 milyar dolar, ocak-haziran döneminde ise yüzde 181 artarak 20.7 milyar dolar olduğunu

açıkladı.

Templeton Asset Management Executive Başkanı Mark Mobius, şu anda Türkiye pazarında 1 milyar dolarları olduğunu, çok yakında 250 milyon dolar daha geleceğini bildirdi. Şu anki göstergelere göre gelecek yıl Türkiye'deki piyasaların çok iyi performans göstereceğini dile getiren Mobius, “Dalgalanan döviz kuru rejimi konusunda “Bir ülke para birimini kontrol edip en ucuz olmaya çalışmamalı. Bu anlamlı değil, en iyi olmaya çalışmak lazım. Bence Türkiye o yolda, doğru yolda ilerliyor.' diye konuştu. Mobius, Türkiye'de politik risk olmadığını da belirtti.