Suriyeli çocukların bomba travması

Suriye'de Mart 2011'den bu yana devam eden şiddet olaylarında en az 43 bin kişinin hayatını kaybettiği belirtilirken, canlarını kurtaranlar ise ya hastalıkla mücadele ediyor ya da yaşadıkları büyük travmanın etkisi altında kalıyor. Kilis'te aşevinin önünde yemek dağıtımı bekleyen Antep kökenli bir grup ailenin söyledikleri de Suriye'de yaşanan vahşetin boyutunu gözler önüne seriyor.

İsmini vermek istemeyen Suriyeli bir kadın akıcı Türkçesiyle Halep'te yaşadıklarını ve Kilis'e kaçışlarını şöyle anlatıyor: "Halep'ten mayınlı araziyi geçerek geldik. Yarım saat çocuklarla, torunlarla çamur içinde süründük. Kızım hala Halep'te. Torunum bomba patladıkça elindeki ekmeği atıp nereye gittiğini bilmeden kaçıyormuş. Duydum ki korkudan sarılık olmuş. Askerler Halep'e gelince kaçtık. Eve girerlerse eşimi, kızımı, oğlumu alırlar. Gelini evden almışlar. Şebbihalar yüzünden sokağa çıkamazdık'. Sarılık geçiren çocukların yanı sıra sara nöbetlerinde de ciddi bir artış olduğu ifade ediliyor.

Askerdeki gençlerin arkasında birkaç hazır beklediğini söyleyen kadın, 'O çocuklar muhalifleri vurmazsa arkalarındaki İranlılar onları vurur, onlar da vurmazsa, Mahir Esed'in askerleri vurur. Dünya bu çocuklar neden başlarının arkasından vuruluyor diye soruyordu. Herkese yutturdular. Sivili vurmayan askerleri de vuruyorlar. Esed kadar zalim insan yok. Allah'tan bulsun. Obama istese durduramaz mıydı bunu?" diye soruyor. 6 çocuk sahibi olan kadın, bir oğlunun Başbakan Erdoğan'a mektup yazarak iş istediğini de belirtiliyor.

Bir başka kadın da geride kalan eşine ulaşmakta güçlük çektiğini ifade ediyor, 'Şebeke yok, elektrik yok, mazot yok. Ekmeğimiz buradan gidiyor. Fırınlar vurulmaya başladı. Orada bombalar patlarken burada evlerimizin kapısı sallandı' diyor. Bir oğlunun şu an Esed'in ordusunda silah altında olduğunu söyleyen kadın, evladından 2 aydır haber alamadığını da ekliyor. Diğer taraftan Kilis'in merkezindeki mülteci aileler ise savaştan kaçanların en çok istedikleri şeyin "uyumak" olduğunu söylüyor.

Suriye'den kaçan mültecilere kapısını açan Şanlıurfa'nın Akçakale ilçesi de acı hikâyelerle dolu. Konteynır kentin dışında şehir merkezinde kiralık evlere yerleşen aileler, bir halı ve birkaç minder dışında hiçbir şey bulunmayan bu hanelerde yaşama tutunmaya çalışıyor. Yardım ekipleriyle gittiğimiz bir mahallede 12 kişilik 2 aile birer odada kalıyor. "Suriye'nin Akçakalesi" Tel Abyad'dan gelen Halid Meri, "Biz kimseden bir şey isteyemeyiz. Ne verirlerse Allah razı olsun" diyor.

Meri'nin ablası Emine ise 6 çocuğuyla birlikte yaşıyor. Hasta eşinin Suriye'de kaldığını anlatan Suriyeli kadın şunları söylüyor: "İki kızım doğuştan görme engelli. Bebeğim ise savaştan etkilendiği için gözleri görmez oldu. Geçim kaynağımızı Akçakale halkı tedarik ediyor. Büyük kızım Meryem ve küçük bebeğimin tedavi imkan olursa iyileşme ihtimali var. Meryem'in ilaç alması gerekiyor ancak para olmadığı için alamadık."

Akçakale'de sınıra 1 kilometre mesafede 6 aile, 25 kişi bir evde kalıyor. 70 yaşındaki İlyas Muhanned Gazzavi, oğlu Kasım (26), gelinleri ve torunlarıyla birlikte Deyr ez-Zor'dan gelmiş. Baba Gazzavi, "200 kilometre uzaktan yola çıktık. Akçakale'de yoğunluk olunca bir süre sınırda beklemek zorunda kaldık. Bu eve geleli 20 gün oldu. 5 oğlum savaşmak için geride kaldı. Oğullarım Suriye'de orduda görevliydi, ancak kaçarak muhaliflere katıldılar. Bir oğlumu yakalayıp hapse attılar, 5 aydır hapiste. Uçaklarla, tanklarla vurdular Deyr ez-Zor'u. İsrail'in yapmadığını yapıyor Esed. Savaşan oğullarımla haberleşiyoruz da hapisteki oğlumdan hiçbir haber alamıyoruz' diyor. Gazzavi, cezaevindeki oğlunun eşinin ise üzüntüden sütten kesildiğini ve bebeğini emziremediğini söylüyor.

Hayatta kalmak için sınır kapısına yığılanların dışında sıfır noktasında bir elektrik trafosuna sığınanlar da olmuş. 15 kişilik bir aile burada nefes alabilmek için pencere alanı açmış. Yardım ekipleri kışlık kıyafetlerle dolu bir paket götürmüş. Ancak ilk açtıkları pakette yiyecek değil de elbise olduğunu görünce ellerini bile sürmemiş çocuklar. Daha sonra buraya soba yardımı yapılmış. Yakınlarda zeytin bahçeleri bulunuyor. Günlerce yakacak bir şey bulamadıkları halde "haramdır" diye tek bir ağaca dokunmamışlar. Mayınlı arazide bulunan bir cep telefonundan çıkan videoda ise diri diri yakılıp toprağa gömülen insan görüntülerinin çıktığı belirtiliyor.

Firari asker Kasım Gazzavi, Deyr ez-Zor'da kimyasal gaz kullanıldığını iddia ediyor. Kasım ayrıca, orduda "Beşşar'a secde edeceksin" diyenler olduğunu anlatıyor. Genç Suriyeli, ordudan kaçış hikâyesini ise şöyle özetliyor: "Bir cenaze defnedilecekti. Bu sırada düzenlenen saldırıda 300 kişi katledildi ve sonra biz firar ettik. Önceleri karargâhtaydım. 'Bu iş böyle olmuyor, siz neler yapıyorsunuz' dedim. Beni götürüp bir hücreye kapattılar. Orada 3 ay, 13 gün kaldıktan sonra firar ettim."

Kimse Yok Mu Derneği'nin başlattığı kardeş aile uygulaması kapsamında Kilis'te kapısını çaldığımız Suriyeli aileler, savaşın ağır izini hem vücutlarında hem de yüzlerinde taşıyor. 16 kişiden oluşan 3 aile, birkaç göz odada kalıyor. Bırakın bacanın tütmesini, camlarda perde bile bulunmuyor. Kira ise 400 TL. Kış günü birkaç parça kilim, bir çekyat ve yer minderlerinin serili olduğu odada 61 yaşındaki baba Hüsni Abdullahsun ile oğullarının acı dolu hikâyesini dinliyoruz. 31 yaşındaki Muhayyed, Halep'te Beşşar Esed'e karşı Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) için savaşırken Ramazan ayında ağır yaralanmış, göğsünden vurulmuş. Sol elinde doku kaybı oluştuğu için de damarların yüzde 15'i çalışıyor. Savaş öncesi terzilik yaptığını söyleyen Muhayyed, eşini ve iki çocuğunu kaybetmiş olmasına rağmen dilinden hamd sözünü eksik etmiyor. Evin bir diğer oğlu Ubeyde de muhalif saflarda çatışırken yaralanmış. Sivillere vurma emri verilince orduyu terk eden askerlerden biri de evin oğullarından Muhanned. "Başkent Şam'da görevliydik. Gece vaktiydi. Silahımızı alarak arkadaşlarımla birlikte kaçtık" diye anlatıyor kaçış hikâyesini.

Kilis'teki mültecileri sığındıkları evde ziyaret ettikten sonra Öncüpınar Sınır Kapısı'na doğru yola çıkıyoruz. Halep'teki ekmek krizine bir de fırınların bombalanması eklenince yaşanan trajedi katlanırken, Türk yardım kuruluşlarının hazırladığı tonlarca un, bu ara bölgede Suriyelilere teslim ediliyor. Fırınlarda pişirme imkânı fazla olmadığı için un çuvallarının köylere dağıtılacağını öğreni-yoruz. Türk sınır kapısını geçerken yüzlerce metre uzaktan yükselen dumanları görüyoruz. Henüz bombalanan bölgelerden gelen ambulanslar hızla yanımızdan geçerken biz de ÖSO kontrolündeki Suriye sınır kapısına ulaşıyoruz. Muhalifler, Öncüpınar Sınır Kapısı'nın karşısında yer alan Esselame Sınır Kapısı'nda kurdukları kontrol noktasında Suriye tarafından geçen araçları arıyor.

Suriye'de yaşanan trajedinin mağduru Suriyeliler'e yardım için Türkiye'deki sivil toplum kuruluşlarının başlattığı 'Kış geldi... Suriye için bir ekmek, bir battaniye' kampanyası kapsamındaki ilk yardım, Sadakataşı Derneği tarafından Suriyeli masum ve mağdur sivil vatandaşlara ulaştırıldı. Dernek başkanı Kemal Özdal, sadece bu kampanya kapsamında başlangıç için 50 ton un ve 500 battaniyeden oluşan ilk yardımın, Babüsselam, Azez ve Tadef'deki mağdur ailelere dağıtıldığını, Halep şehir merkezi ve Halep civarındaki köylerde de devam edeceklerini belirtti. Özdal, 'Türk halkının emanet ettiği yardımları Suriye'nin içine kadar ulaştırdık' dedi.