Mesele sadece 301 değildir

Hrant Dink cinayeti, 301. maddenin kaldırılması veya değiştirilmesi istikametindeki talepleri ister istemez yeniden alevlendirdi.

Bu cinayeti fırsat bilen meslek kuruluşları, sivil toplum örgütleri demeç üstüne demeçler verdiler. Sırf bir mesaj vermek için konuşanlar oldu. Hükümete adım atması istikametinde çağrıda bulundular.

Hükümet de hadi getirin bir metin gereğini yapalım deyince birbirlerine düştüler. Uzlaşamadılar çünkü mesele onları doğrudan ilgilendiren bir mesele değildi. Ayrıca cinayetin altında 301 değil, Hrant''ı hedef gösteren yayınlar açıklamalar ve eylemler vardı.

Bu cinayetten önce de benzer olaylar yaşandı sebebi 301. madde miydi?

Yanlış anlaşılmasını istemem 301. maddeyi savunuyor değilim. Bu ve benzer maddelerde tavrımı hep özgürlüklerden yana koydum. 301. madde değiştirilebilir tamamıyla da kaldırılabilir. Ama bunu bir cinayetin etkisi altında duygusal bir şekilde yapmak ne kadar isabetli olur onu enine boyuna düşünmek tartmak gerekir.

Her ülke kendi değerlerini korumak ister. Hiçbir ülke milli değerlerinin aşağılanmasına razı olmaz. Nitekim benzer yasalar hatta daha şiddetlisi AB ülkelerinde de mevcut. Bize 301. kaldırmayı telkin eden ülkelere kendi yasaları sorulunca “Var ama uygulamıyoruz.” kabilinden kaçamak cevaplar veriyorlar.

301. madde, “Türklüğü, Cumhuriyeti, Devletin kurum ve organlarını aşağılama” başlığını taşımaktadır.

Varsayalım ki bu madde tümden kalktı ve bazı kötü niyetli insanlar bu değerlere hakaret ettiler. Bu hakaretlerin toplumda daha büyük infiallere sebep olmayacağını kim söyleyebilir?

301. madde bence de değişmelidir. Uygulayıcıların suiistimalini ortadan kaldıracak veya en aza indirecek bir şekilde değişiklik yapılmalıdır. Çünkü uygulayıcılar dava açmayı veya ceza vermeyi kafaya koyunca pek zorluk çekmiyorlar. Hrank davasında da öyle olmadı mı? Olağanüstü süreçte masum insanlar kanunlar zorlanarak mağdur edilmediler mi? Başbakan''ın 3 Kasım seçimlerinde seçilme hakkı elinden alınırken aynı mantık yürütülmedi mi?

Aslında savcı ve hakim isterse 301.i mevcut haliyle de özgürlüklerden yana kullanabilir. Çünkü yasanın son fıkrası, “Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz..” şeklindedir. Ülkemizde yasalardan ziyade yasayı uygulayanların yaklaşımı ve anlayışı önemli olduğu için uygulayıcılar özgürlüklerden yana olmadıkça hangi değişikliği yaparsak yapalım benzer kararlarla karşılaşmamız kaçınılmazdır.

Dolayısıyla sivil toplum örgütlerinin gelişen olayların akabinde verdikleri duygusal ve siyasal söylemlerini ben şahsen ciddiye almıyorum. Benim şahsen bu konuda sivil toplum örgütlerinden meslek kuruluşlarından beklediğim eğer bu konuda ciddi iseler, TCK''yı bütünüyle tarayıp ifade özgürlüğünü gölgeleyen bütün maddeleri çıkararak gerekçeleriyle birlikte her hangi bir olayı beklemeden objektif olarak değiştirme talebinde bulunmalarıdır.

301. madde konusunda ise ifade özgürlüğü söz konusu olduğu için asıl sorumluluk basın meslek kuruluşlarına düşmektedir. Onlar da 301 konusunda gereken makul çözümü üretmişler ve ilgililere göndermişlerdir. Gerek Basın Konseyi''nin gerekse Türkiye Gazeteciler Cemiyeti''nin bu konuda birbirine çok benzer değişiklik önerileri vardır.

Ancak değişiklik sadece 301 ile sınırlanırsa yeterli olmaz. Çünkü, “301. maddenin de değiştirilip iyileştirilmesi, ifade özgürlüğü ile ilgili sorunları çözmeye yetmez. Başta 288. madde olmak üzere, TCK''nun 84/3, 125, 128, 130, 135, 136, 137, 214, 215, 216, 217, 220/8, 226, 237, 267/1-9, 269/5, 285, 298/2, 304, 305, 318, 323, 327, 329/1, 334, 336, 339, 340, 341, 342. maddeleri, birer Demokles kılıcı olarak öylece duruyor. Hangisinin, ne zaman uygulanacağını bilemiyoruz.”(www.basinkonseyi.org.tr Oktay Ekşi, Basın konseyi Başkanı, 15.112006)

Evet mesele sadece 301 değildir. İfade özgürlüğüyle ilgili detaylı bir çalışma yapılması en doğru olanıdır.

Not:

MADDE 301. - (1) Türklüğü, Cumhuriyeti veya Türkiye Büyük Millet Meclisini alenen aşağılayan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini, Devletin yargı organlarını, askeri veya emniyet teşkilatını alenen aşağılayan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Türklüğü aşağılamanın yabancı bir ülkede bir Türk vatandaşı tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte bir oranında artırılır.

(4) Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.