Teşvik sistemi reel sektöre göre yeniden kurgulanıyor

Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Nazım Ekren, reel sektör destek paketiyle, sektörel, bölgesel ve proje bazındaki yeni teşvik sistemini reel sektöre destek mantığıyla kurgulamaya başladıklarını belirtti. Paket çerçevesinde, reel sektörün ölçek, finansman sıkıntısı ve stratejik vizyonunu yeniden şekillendirecek bir şirket yapılandırma sürecini başlatmak istediklerini de ifade eden Ekren, Kredi Garanti Fonu'nun rol ve etkinliğini artıracaklarını kaydetti. Ekren, Bursa'da düzenlenen “1. Uludağ Ekonomi Zirvesi”nin açılışına katıldı. Hükümetin açıkladığı 5 ekonomik paketin içeriğine ilişkin bilgi veren Ekren, 5 paketin toplam büyüklüğünün 36,3 milyar lirayı bulduğunu belirtti.

Açıklanacak 6. ve 7. ekonomik paketler hakkında da bilgi veren Ekren, bunlardan birinin “reel sektör destek paketi” olduğunu ve bu pakette 2 konuya vurgu yapmayı planladıklarını belirtti. Ekren şöyle devam etti: “Bunlar; firmaların sürdürülebilirliğini güçlendirmek ve rekabet gücünü artırmak. Bu paketin birkaç önemli bileşeni olacak. Bir tanesi sektörel, bölgesel ve proje bazındaki yeni teşvik sistemini reel sektöre destek mantığıyla da kurgulamaya başladık. İkinci bileşen reel sektörümüzün ölçek, finansman sıkıntısı ve stratejik vizyonunu yeniden şekillendirecek bir şirket yapılandırma sürecini de başlatmak istiyoruz. Üçüncü bileşen, kredi garanti fonunun rol ve etkinliğini artırmaktır.”

Ekren, kısa süre içinde bitirmeyi planladıkları diğer paketin de “istihdam paketi” olduğunu ifade etti. İşsizliğin kaynağına ilişkin verilere göre, geçici işte çalışmak, işten çıkartılmak, işyeri kapatılması ve iflasının bu dönemde önemli olduğunu dile getiren Ekren, iş bulamayan genç nüfusun giderek arttığını söyledi, sosyal koruma kapsamında yer alması gereken bireylere dikkati çekti. “Bu 3 ana gruba doğrudan katkı sağlayacak istihdam paketi üzerinde çalışıyoruz” diyen Ekren, şu ana kadar bu konuda almış oldukları kararları anlattı. İşveren üzerindeki yükleri 5 puan indirdiklerini ifade eden Ekren, kadın ve gençler üzerinde özellikle 18-25 yaş arasındakilerde istihdamı teşvik için 3 yıllık süre kapsamında birinci yıl işveren yükünün tamamını ödemeye devam edeceklerini söyledi. Mesleklendirme programları kapsamında 250 milyon liralık kaynakla 100 bin genci ve vatandaşı mesleklendirme programına dahil edeceklerini belirten Ekren, işini kaybedenlere destek için kısa çalışma ödeneğine, işsizlik fonu ödeneklerine devam ettiklerini anlattı.

Uludağ Ekonomi Zirvesi'nde konuşan İş Bankası Genel Müdürü Ersin Özince bankacılık sektöründe büyük atılımlar yaptıklarını, dünyanın en güçlü banka sermayedarlarını Türkiye'ye getirdiklerini anlatarak şunları kaydetti: "Ama bugün reel sektör, işlerinin büyük bölümünü yurt dışına götürmektedir. Neden reel sektör yurt dışından gidip de borç alıyor? Tabii yurt dışındaki borcun büyüklük, fiyat ve ilişkiler yönünden tercih edilmesi normaldir. Fakat Türklere ait çok ciddi tasarruflar yurt dışında. Özetle Türkiye'de varlık barışı, finans sektörünün hayrından çıkan kaynaklar Türkiye'ye mutlaka cezbedilebilmelidir. Türkiye'de dışarıya verdiğimiz işlerin geri gelmesi için, uygun şartların oluşturulması gerekir. Sermaye piyasası özel sektöre açılmalıdır. Bu konuda ciddi fırsatlar var."

Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Başkanı Celal Sönmez, “Konut kredilerinden kaynaklandığı söylenen krizin, gelecekte asıl kaynakları arasına Irak savaşı da girebilir” dedi. Sönmez, şöyle konuştu: “Bloomberg'e göre, ABD'deki toplam kurtarma paketi büyüklüğü 9,7 trilyon dolara ulaştı. Şimdi geriye bakıldığında ABD kaynaklı küresel finansal krizin faturası içinde bugün Irak savaşının yarattığı önemli bütçe açıkları da asıl neden olarak değerlendiriliyor. Kısaca gelecekte, asıl kaynakları arasına Irak savaşı da girebilir.”

Tüm dünya ülkeleri için bu krizden çıkışın kolay olmayacağını ifade eden Sönmez, şunları kaydetti: “Kriz nedeniyle ortaya çıkan sorunlara ilişkin tüm bilgiler özel sektörle paylaşılmalıdır.Sermaye piyasası araçlarının nasıl destekleneceği ve tanıtılmasının ne şekilde olacağı belirlenmelidir. Kaynakların verimli ve etkin bir şekilde kullanılmasının ne şekilde uygulanacağı belirlenmelidir. Banka kredilerinin kullanım şekilleri tanıtılmalıdır. Kayıt dışı tüm işlemlerde alınacak önlemler belirlenerek haksız rekabeti önlemede uygulamalar vurgulanmalıdır. Kamu-özel eşgüdümü sağlanmalıdır. Kalifiye insan gücünün yetiştirilmesi de dahil olmak üzere her türlü üretimin kalitesini ve çeşidini artırmak için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi, Reel sektör ile finans sektörünün arasındaki en uygun dengenin sağlaması ve kredi kanallarının açılması yararlı olacaktır düşüncesindeyiz.”

BDDK Başkanı Tevfik Bilgin ABD ve dünya piyasalarının merakla beklediği stres testinin Türk bankalarına uygulanması halinde bile, bankaların sermaye yeterlilik rasyolarının yüzde 8 seviyesinin altına inmediğini söyledi. Uludağ Ekonomi Zirvesi'nde konuşan Bilgin, “Beş senedir stres testi yapıyoruz. Ama hiç strese girmedik” dedi. Türk bankalarını sekiz aydır test ettiklerini belirten Bilgin, hâlâ herhangi bir toksik varlık çıkmadığını, bundan sonra da çıkmayacağını belirtti. Bilgin, “Bankalar DİBS alacak diye tartışmalar var. Bence bu belli bir oranda kalacak. Özellikle göstergelerin iyileşmeye başlamasıyla bankaların eskisi kadar hazine bonosu alacağını tahmin etmiyorum” şeklinde konuştu.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Vedat Akgiray, “Belki de bu kriz soluklanma süreci aslında. Çok hızlı büyüdü ve çeşitlendi, bazı şeyler patlak verdi. Bunu 'Hadi bakalım biz nefes alalım, devam edeceğiz' şeklinde yorumluyoruz” dedi. Akgiray, Uludağ Üniversitesi İktisat Topluluğu tarafından BTSO'da düzenlenen “1. Uludağ Ekonomi Zirvesi” kapsamındaki oturumda devletin bir borçlanma finansman ihtiyacı bulunduğunu, bunun da yıllardır tasarrufları emdiğine dikkati çekti ve şöyle devam etti: “Dolayısıyla özel sektör, hisse senedi veya borçlanma piyasaları büyüyemedi. Borsaya yanlış gözle bakılır oldu. Sermaye piyasalarının Türkiye'de küçük olması bizim biraz şansımız oldu. Çünkü başımıza farklı bir felaket gelebilirdi. Özellikle hisse senedi ve özel sektör enstrümanlarını büyütmemiz için çok büyük bir yolumuz var.”