The Times'tan harem itirafı

İngiltere'nin ünlü gazetelerinden The Times, harem hayatı hakkında özür ve itiraf içeren bir yazı yayınladı. Gazetenin magazin ekinde Deirdre Fernand imzası ile yayınlanan yazıda, Batı insanının Osmanlı Harem hayatı ve kültürü hakkında bu güne kadar yanlış ve ön yargılı bir bakışa sahip olduğunu belirtildi. The Times'daki yazıda, Amerikalı John Singer Sargeni ile İngiliz John Frederick Lewis gibi oryantalist ressamların tablolarında, haremin aşk entrikalarının ön plana çıktığı ve kadınlara köle gibi davranıldığı yerler olarak gösterildiğine dikkat çekilerek, ancak bu bakış açısının doğruları yansıtmadığının altı çizildi. Yazıda ünlü tarihçi Philip Mansel'in "Constantinople" adlı kitabından, "İslam ve kadın arasındaki ilişki, baskın erkek, ezilmiş kadın anlamına gelmiyor. O dönemdeki kadının rolünü gözardı etmişiz. Ama kadınlar hükümetin tam kalbinde yer alıyorlardı ve sultanlara da çok yakınlardı" şeklindeki görüşlerine de yer verildi. Haremde yaklaşık on yıl restorasyon çalışmaları yapan Yüksek Mimar Mualla Eyüboğlu Anhegger, "bu tür yazıları Batı basınında çok fazla görmeye alışkın olmadıklarını, ancak bunun olumlu bir gelişme olduğunu" söyledi.

Harem dairesi hakkında bu güne kadar yeterli derecede araştırma yapılmadığını belirten Prof. Dr. Semavi Eyice ise "Bu yüzden hareme, Batı'da da ülkemizde de daha çok hayali bir gözle bakıldı. Neşredilen bu yazı elbette çok önemli. Çünkü tarihe tarafsız bakışın sağlanması için iyi bir gelişme. Haremde, kadınların önemli ve statü sahibi olduğu biliniyor. Yani onlar orada köle ya da esir muamelesi görmüyorlardı. Aksine onlara kabiliyetlerini değerlendirebilme ve geliştirme hakkı tanınıyordu" diye konuştu. Prof.Dr. İlber Ortaylı da konu hakkında şunları söyledi: "Bizim yıllardır söylediğimiz ve yazdığımız bakış açısına yeni yeni gelmeye başladılar. Ama yine de olumlu bir gelişme. Topkapı Sarayı'nı bile görmeden kitap kaleme alıyorlar. Kitaplara konu olan haremin bir müessese olduğu unutulmamalı. Haremde önemli olan, oraya getirilen kadının en iyi şekilde yetiştirilmesi, eğitilmesi ve izdivaç yapmasıdır."

ŞAMİL KUCUR/ İSTANBUL

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------