Çin Yüzyılı

Bazıları Çin''i yeni fark ediyor olsa gerek! Özellikle Türkiye''nin Çin çıkarmasının ardından yapılan yorumlarda, Çin''in küresel aktör olarak oynadığı role dair yapılan vurgulardan bu izlenimi ediniyorum.

Hâlbuki Çin uzunca bir süredir dünya gündemini belirlemede, yer küreye dair yapılan hesaplarda önemli bir değişken olarak yer alıyordu. Bundan sonra da artan bir şekilde almaya da devam edecek.

İhtişamlı bir geçmişten, perişan ve hakir görülen yakın zamanlı bir hayata yaptığı bin yıllık yolculuğun sonunda, "Orta Krallık" (Çin) yeniden yükselişe geçmiştir.

İkinci Dünya Savaşı''nın ardından oluşan yeni dengede ortaya çıkan, bütün yükselen ekonomiler içerisinde Çin, amaçlarını yerine getirmede en hırslısı ve en kararlı olanıdır.

Çin büyüme ve kalkınma adına her şeyi mubah görmüştür…

Sosyalist Çin yönetimi amaçlarına ulaşmak için her şeyi, tarihsel geçmişine ve yeni sosyalist dogmalarına ters düşse bile, kılıfına uydurma yolunu seçmiştir.

Çinliler ekonomik güç ve ilerleme adına her şeyi denediler ve kapitalizmin araçları da dâhil, işlerine yarayan ne varsa ''sosyalizm yaftası'' altında hayata geçirdiler.

Çin''in yıldızı son küresel krizle daha da parladı.

Küresel ekonomiye dair yapılan her konuşmada artık ABD ve Avrupa ile birlikte Çin''in de adı anılır oldu.

Çünkü dünyayı ''tüketim kölesi'' yapan, tasarruf oranı yüksek Çin''in elinde devasa miktarlarda rezerv para var. Şimdi bu paralar ABD''nin ve Avrupa''nın kurtarılma reçetelerinde en önemli ilaç konumunda.

Ekonomik çıkmaza giren ABD kendisini yeniden fonlamaya devam etmesi için Çin''e defalarca çıkarma yaparken, borç krizinden Çin''in sağlayacağı fonlarla çıkma hesabı yapan Avrupa Birliği de, Çin''den gelecek paralar üzerinden toparlanma hesapları içerisinde.

Çin hikâyesinin geldiği nokta; bir dönem her tüccarın hülyası olan ''şu kadar çekik gözlüye sakız satsak'' fantezisinin çok ötesindedir.

Bugün Çin''in gücü tüm dünyada hissedilirken, Çin artık dünya yönetiminden de paylanmak istediğini her fırsatta dillendirmektedir...

Çin artık Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası, IMF gibi uluslararası kurumlarda daha fazla söz sahibi olmak istemektedir. Paranın gücü…

Hatta ABD bugünlerde seçilecek olan Dünya Bankası başkan adayının Çin''in baskıları karşısında, Asya kökenli ve kendi vatandaşı olan Jim Yong Kim olduğunu açıklamak zorunda kalmıştır. Bu açıklama Çin''i tatmin etmemektedir.

Çin yönetimi siyasal yayılmacılık yerine ''ekonomik yayılmacılık'' modelini kullanarak, büyük bir küresel güç olmuştur. Ancak gelecekte ABD''nin yerini alabilecek potansiyel bir Çin hegemonyasından söz etmek yanlış olur. Çünkü Çin''in yapısı ve yükselişi kanımca böyle bir hegemonik gücü doğurmayacaktır.

İçinde bulunduğumuz zamanı okuyabilmek için şüphesiz, Çin''in taklit oyuncak üretiminden uçak üretimine giden yolculuğunu iyi okumak gerekmektedir.

En başta ABD olmak üzere dünyanın ''tüketim mezarlığına'' dönüşmesinde büyük rol oynayan bu ülke, aşağılandığı ve hor görüldüğü geçen yüzyılın intikamını alıyor…

Artık iyiden iyiye hissedilen ''Çin Yüzyılı''nın doğuşu ve ilerleyişiyle ilgili olarak konunun en kestirmeden muhatapları olan ABD ve Avrupa''da birçok araştırma ve inceleme yapılmıştır.

Bizi dolaylı yoldan ilgilendirdiğinden olsa gerek, Çin''in yükselişiyle alakalı derli toplu bir çalışma halen yapılmamıştır.

Çin''in yükselişi ve bugün geldiği konumunu anlama adına, Oded Shenkar''ın "Çin Yüzyılı" başlıklı kitabını tavsiye ederim.

Shenkar''ın otuz yılı aşkın bir süredir Çin incelemelerinin bir hâsılası olan bu kitap, Çin''in yeni farkında olanlara oldukça yardımcı olacaktır. (Truva Yayınları, 2007)

En azından Çin''i yeni keşfedenlerin söylediği; ''komünist Çin''in proletarya devrimini gerçekleştirdiği ve bitirdiği'' gibi yanlış bir söyleme düşmezsiniz.