Türkiye'ye ekonomik tehdit

Türkiye yeni bir ekonomik tehditle karşı karşıya. ABD senatosuna sunulacak tasarıda Türkiye, İran'a yüklü miktarda altın sattığı için terörü finanse etmekle suçlandı. Derecelendirme firması Fitch ise merkezi Fransa'da bulunan Finansal Aksiyon Görev Gücü'nün (FATF) raporundaki, "Terör finansmanını engelleme rejimini 22 Şubat 2013'e kadar uygulamaması halinde Türkiye'nin Görev Gücü üyeliği askıya alınacak" kararına dayanarak kredi notumuzu Şubat 2013'te yatırım yapılabilir seviyenin altına indirmekle tehdit etti. FATF'nin raporunda, Türkiye'nin kara para aklamayı ve terörü finanse etmeyi engelleme konusunda gerekli adımları atmadığı ileri sürülmüş, İran'la ticaretinden dolayı terörü finanse eden ülke olarak gösterilmişti. ABD senatosuna sunulacak bir tasarıda da, İran'a altın sattığı için terörü finanse etmekle suçlanan Türkiye'ye ekonomik yaptırım uygulanması gerektiği ileri sürüldü. ABD'de üst düzey bir senato yetkilisi Reuters'a verdiği demeçte, sözkonusu yaptırımların "Türkiye'nin (İran'la) doğalgaza karşılık altın oyununu bozacağını" söyledi. Yetkili, ABD'nin İran'a karşı almaya hazırlandığı bir dizi yeni ticaret yaptırımlarının kıymetli madenleri de kapsayacağını bildirdi. Aynı yetkili, "Yasanın hedefi İran'a uygulanan ekonomik yaptırımları fiilen bir ticaret ambargosu düzeyine getirerek bu ülkenin ekonomisinin çöküşünü hızlandırmak" olduğunu iddia etti.

İran, ABD yaptırımları nedeniyle Türkiye'ye verdiği gaz karşılığındaki alacaklarını döviz olarak transfer edemiyor. Tahran bu nedenle Türkiye'nin TL olarak yatırdığı bedelleri Türkiye'de altına çevirerek ülkesine götürüyor. TÜİK verilerine göre Türkiye'nin 2011'in ilk dokuz aylık döneminde 4,5 milyar dolar olan net altın ithalatı bu yıl aynı dönemde net 4 milyar dolar ihracat olarak gerçekleşti. Öte yandan Türkiye'nin İran'a ilk 9 ayda kadar doğrudan altın ihracatı 6,4 milyar doları buldu. İran'a altın ihracatı ağustosdan itibaren dururken, bu tarihten sonra Birleşik Arap Emirlikleri'ne ağustos ve eylülde üç milyar dolar tutarında altın ihraç edildi.

Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan da dün TV kanallarında yer alan açıklamasında, "ABD'nin yaptığı kendisini bağlar; bizim birçok uluslararası anlaşmamız var" dedi. Başbakan Yardımcısı Ali Babacan geçen hafta şöyle demişti: "Türkiye olarak İran'dan aldığımız gazın parasını biz TL olarak İran'ın Türkiye'deki hesabına yatırıyoruz. Fakat İran'ın o parayı dolar olarak kendi ülkesine götürmesi mümkün değil; uluslararası kısıtlamalar, ABD'nin yaptırımları sebebiyle. Dolayısıyla İran, bunu döviz olarak kendi ülkesine götüremeyince, o TL'yi kendi hesabından çekiyor ve altın alıyor piyasadan. Altını kendi ülkesine götürüyor. Bunu nasıl götürüyor bilmiyorum ama işin özü bu. Oraya altın ihracatı aslında bizim doğalgazı almak için ödediğimiz karşılık gibi bir şey oluyor."