Vay Türkiye'nin haline

İstanbul Sanayi Odası'nın ilk 500 anketine katılan sanayicilerin faiz geliri ile ayakta kaldığının açıklanmasından sonra Ege bölgesi sanayicilerinin de faiz geliri ile geçindikleri ortaya çıktı. Ege Bölgesi Sanayi Sanayi Odası üretimden satışlar kriterine göre 1.5 trilyon lirayı aşan 100 büyük firmayı açıkladı. Ege'nin 100 büyük firması sıralamasında Tüpraş ve Petkim ilk sıraları paylaşırken, bunu Philsa, BMC ve Pınar Süt izledi. EBSO Başkanı Kani Aydoğdu, düzenlediği basın toplantısında Ege'nin 100 büyük sanayi kuruluşu değerlendirmesini yaparak, "Sonuçlar bölgemiz açısından hiç iç açıcı değil" dedi. Firmaların 1998 yılı faaliyetlerinde hayatiyetlerini devam ettirmek için faiz gelirine ağırlıklı olarak yöneldiğine işaret eden Aydoğdu, bölge sanayinde rant gelirinin yüzde 39'dan 48'lere ulaştığını bildirdi.

Aydoğdu, 1997 yılında 100 büyük kapsamındaki firmaların toplam rant gelirinin 63 trilyon lira olduğunu, bu rakamın 1998 yılında 132 trilyon liraya ulaştığını kaydetti. Firmaların üretimde faiz giderlerinin yüzde 50 olduğunu belirten Aydoğdu, şunları söyledi: "Sanayi ile faiz ilişkisi ürkütücü boyutlara ulaşıyor. Bu sonuçlar ülkemiz ve bölgemiz için vahim gelişmelere gebe. Pekçok firma, yaşamını sürdürebilmek için rant gelirine ve devlet kağıdına yöneldi. Bu gelişmelerin böyle devam etmesi mümkün değil. Devlet üreteceği politikalarla sanayiciyi ranta değil, üretime ve istihdama teşvik etmeli. Devlet, borçlanma ihtiyacını karşılamak için bankalara değil başka kaynaklara yönelmeli ve bankalara da çeki düzen vermelidir." Faiz gelirini bir hastalık olarak değerlendiren Aydoğdu, "Bu hastalık içimize girdiğinde yatırımdan cayarız, kolayı seçeriz ve tembelleşiriz. Bu daha da artarsa vay Türkiye'nin haline. Oysa bu ülkenin yatırıma ve üretime şiddetle ihtiyacı var" diye konuştu. EBSO'nun üyelerine yönelik yaptığı, 1998 yılında üretimden satışları 1.5 trilyon liranın üzerinde olan firmaları kapsayan ankette, üretimden satışların 1998'de bir önceki yıla göre reeldeyüzde 11 oranında azaldığı belirlendi. Ege'nin 100 büyük firmasının toplam cirosunun ise 1998 yılında reel olarak yüzde 6 gerilediğini kaydeden Aydoğdu, satış karlılığının yüzde 7.4'den yüzde 5.4 düştüğünü açıkladı. Aydoğdu, 100 büyük firmanın özsermaye karlılığının yüzde 26.8'den yüzde 20.8'e, aktif karlılığının ise yüzde 11'den yüzde 7.3'e gerilediğini bildirdi.

Özel sektör karlılık oranlarının her kalemde azaldığını ifade eden Aydoğdu, "Sanayici, çalışanına olan yükümlülüklerini yerine getirip, giderek artan borçlarını ödeme gayreti içindedir" dedi. 100 büyük sanayi kuruluşunun karlarındaki azalmaya oranla istihdamlarını daha düşük oranda azalttıklarını vurgulayan Aydoğdu, gıda ve taşıt sektörlerinde istihdam artışı görüldüğünü dile getirerek, "Türk sanayicisinin sosyal gerginliklere yol açmamak için kendi refah düzeyini azaltma pahasına çalışma barışına verdiği önemin ve katlandığı fedakarlığın somut bir ifadesidir" diye konuştu.