Yabancı sermayeye yabancı kalmayalım

Türkiye'de yabancı sermayeye ilişkin olarak kabul edilen ilk yasal düzenleme, 1954 yılında çıkarılan 6224 Sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu. Bu tarihten itibaren hemen her hükümet yabancı sermayenin gelmesi konusunda birçok çalışmalar yaptı. Türkiye'de 1954-1999 yılları arasında toplam 4 bin 159 yabancı sermayeli şirket kurulurken 2007'de yabancı sermayeli şirket sayısı 15 bine yaklaştı. 2006 yabancı sermaye girişi 20 milyar doları aştı. Öte yandan Türkiye'de 2006 yılında yerli ve yabancı yatırımcıların 70 milyar dolarlık yatırım yapıldı. Türkiye'de bir taraftan yabancı sermaye yatırım için gelirken diğer taraftan yabancı sermayenin bu geişten şikâyet edenler de var. Yabancı Sermaye Derneği (YASED) Genel Sekreteri Mustafa Alper, “Yabancı sermayeyi 'yabancılar' diye görüp dışlamak yerine, 'Türkiye'nin uluslararası yatırımcıları' diye değerlendirip sahiplenmek gerekir” diyerek yabancı sermayenin önünün açılması için başta bürokratik engeller olmak üzere bütün engellerin kaldırılması gerektiğini söyledi. Alper, yabancı sermayenin gelişi ile birlikte Türk sermayesinin rekabet gücünün arttığına işaret etti.

İSO 500'deki yabancı sermayeli firmaların, toplam istihdamda yüzde 30'lara yaklaşan, toplam satışlarda yüzde 35'lere, toplam ihracatta yüzde 45'lere ulaşan payları, ülke ekonomisinin ayrılmaz birer parçası olduklarını ortaya koyuyor. YASED Genel Sekreteri Alper, bu verilere bakarak, hala bazı çevrelerin yabancı sermaye konusunda endişe taşımalarının yabancı sermayenin girişine engel teşkil ettiğini ifade etti. Alper, yabancı sermayeli firmaların KOBİ'lere dönük olarak da yatırım yaptıklarını da ifade ederek şöyle konuştu: “Küresel rekabetin yükselişi ve uluslararası yatırımların sınır tanımadan bütün coğrafyaları kat etmesiyle birlikte, iş dünyasının mantalitesinde de büyük bir değişim ve dönüşüm yaşandığını göz ardı etmemek gerekir. Nitekim son dönemde Türkiye'ye giren doğrudan yabancı yatırımların küçük ölçekli yerel işletmelerle ortaklıklar şeklinde de gerçekleştiğini gözlemliyoruz.”

2006'da Türkiye'deki uluslararası yatırımlar rekor seviyelere ulaşarak 20 milyar dolar tutarını geçmesinin ardında yatan bir gerçeğin de istikrar olduğunu kaydeden Alper, “Türkiye, artan istikrar ve AB üyelik sürecinin başlaması ile önemli bir ivme kazanmıştır. Yıl içerisinde ülkemize çekilen uluslararası doğrudan yatırımın tek başına cari açığın yüzde 65'ini karşılar düzeyde olması, önemli gelişmelerdir. Bu veriler, son dönemlerle karşılaştırıldığında ciddi bir başarının işaretidir. Ancak bütün bu gelişmelere rağmen, Türkiye'nin halen potansiyelinin altında bir performans gösterdiği gerçeğini de unutmamak gerekir” diye konuştu.

Türkiye'ye daha fazla yabancı sermayenin gelmesinin mümkün olduğunu ancak bir hız sorunu yaşandığını belirten Mustafa Alper, bunun aşılması için hükümet -bürokrasi-iş dünyasının el birliği içerisinde çalışılması gerektiğini vurguladı. Alper, “Uluslararası yatırımların ülke kalkınmasına ve menfaatlerine katkısı düşünüldüğünde bürokrasinin ya da devletin herhangi bir kesiminin bu gelişmenin karşısında olması düşünülemez. Ancak rekabet ettiğimiz ülkeler ve özellikle diğer yükselen piyasa ekonomileri düşünüldüğünde, gerekli düzenlemelerin hızla yapılabilmesine ve ülkemizin rekabet avantajları kazanabilmesine dönük sorunları bürokrasimizin tarafından aşılmasını bekliyoruz” şeklinde konuştu.

YASED'e göre yabancı sermayenin önündeki engellerden bazıları şöyle: Yasalara saygılı şirketlerin adeta cezalandırılmasına neden olan kayıt dışı ekonominin önüne geçilmesi yönünde adımların acilen ve kararlılıkla atılması gerekiyor. Yatırımcıların üzerindeki büyük yük olarak tabir edebileceğimiz dolaylı vergilerde indirime gidilmesi konusunda adım atılmalı. Teşvik mekanizmalarının geliştirilmesi ve vergi sisteminin basitleştirilmesi gerekiyor. Türkiye'nin istihdam üzerindeki prim ve vergileri rakip ülkelerle karşılaştırıldığında önemli bir dezavantaj oluşturuyor. Doğrudan yabancı yatırımların, orta ve uzun vadede devamlılığı, Türkiye'nin yeni (greenfield) yatırımlar için bir üs haline gelmesine bağlıdır. Katma değeri yüksek, teknoloji ağırlıklı ve üretime dönük yeni yatırımlar çekmek, Türkiye'nin geleceği için kritik önemdedir. Bu kapsamda, Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı'nın çalışmaları etkinliğini artırarak sürdürmeli.