Yüksek okul mezunları daha az askerlik yapsın

RÖPORTAJ: RECEP YETER

Eğitim sorunlarımızın temelinde yönetimden kaynaklanan yetersizliklerin yattığı açık bir gerçektir. Rasyonel bir yönetim sistemi kurulamamıştır. Bana göre ciddi bir değişim ve gelişmelerin başlangıç yeri bakanlık bünyesi olmalıdır. Yani bakanlık bugünkü yetki ve sorumluluklarını, çağdaş yönetim anlayışı çerçevesinde taşrayla paylaşmalı, yüklerinin büyük bir kısmını devretmelidir. Merkezde bakanlık sadece üç birimle çalışmalıdır. Bakanlığın merkez bürokrasisi, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı ve Teftiş Kurulu Başkanlığı... Bu oluşumla yeni merkez teşkilatı, hem taşranın baskısından, hem de personel işlerinden büyük ölçüde kurtulmuş olarak çalışmalarını daha rahat ve daha verimli bir şekilde yürütecektir. İllere gelince, eğitimin belediyelere devredilmesinin sakıncalı olacağı kanaatindeyim. Onun yerine her ilde eğitim için ayrı bir kurulun oluşturulması daha yararlıdır. Eğitim yönetimi il kurulu seçimle iş başına gelmeli ve ilin valisi kurula başkanlık etmelidir. Eğitim yönetimi il kurulu, önce o ildeki eğitim vizyonunu belirleyecek ve önceden merkezin yaptığı atama, bütçe gibi işleri yürütecektir. Merkez yerine, 80 vilayetten işlerin plan-lanması yürütülmesi ve bir yarış halinde bu işin yapılmasını doğuracaktır. Bu modelin yanısıra sistemin insan boyutu olduğu da unutulmamalı, öğretmen ve yöneticilerin daha kaliteli yetişmesi için çaba harcanmalıdır.

Ülkemizin eğitim alanında dünya standartlarının çok gerisinde kalış sebeplerinin en önemlilerinden birisi program geliştirme çalışmalarının olmamasıdır. Zira eğitim sistemleri eğitim programları ile işlerlik kazanır. Eğitim programları, durağanlıktan kurtarılıp, dinamik bir yapıya kavuşturulmalıdır. Bunun yolu da "Eğitimde Program Geliştirme" çalışmalarıdır. Dünyada, eğitim açısından gelişen ülkeler, bu çalışmalarla gelişmektedir. Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının adı ve statüsü "Eğitimde program Geliştirme Kurulu Başkanlığı" olarak değiştirilip, bu çalışma başlatılmalı ve asla bitirilmemelidir.

Eğitimin sorunlarından biri de rehberlik olmamasıdır. Çağdaş dünyada eğitim, yönetim; öğretim; rehberlik sütünları üzerine kuruludur. Dünyada rehberlik bireyin en verimli bir şekilde gelişmesine gerekli olan tercihleri, yorumları, planları yapmasına yardım etmek olarak tanımlanırken bizde zekageriliği içerisinde olan, öğrenme güçlüğü çeken çocuklara sağlanan bir imkan zannediliyor. Hayır! Asıl rehberlik öğrenciyi hayata hazırlamaktır.

Maalesef, eğitimin altı temel unsurundan bir olan öğretmenlerin bugün yeterince eğitildiğini söylemek mümkün değil. Bunun sebebi de öğretmen yetiştirme ve istihdamında plan ve programdan yoksun olunmasıdır. Öğretmen yetiştiren ortaöğretim kurumları ve öğretmen yetiştiren fakültelerin programları da geliştirilmeli ve bu mesleğin sadece bilgi aktarılan bir meslek olmadığı öğretmen adaylarına anlatılmalıdır.

İlköğretimde 8 yıllık eğitime geçmemizi olumlu buluyorum. Fakat bununla birlikte ilköğretim programlarına yönelik olarak ciddi bir program geliştirme çalışması yapılmamıştır. Şu anda yapılan, adları İlkokul ve Ortaokul olan iki kurumun bir çatı altına alınmasıdır. İlköğretimin ikinci yarısındaki derslerin bir çoğu, ilk beş yılda zaten okutulduğundan, onlar ya azaltılmalı veya ders olmaktan çıkarılmalıdır. İkinci devrede ise onların yerine, çağdaş ihtiyaç olan "teknoloji eğitimi", "mesleklerin tanıtımı", "yabancı dil eğitimi" ve "yaratıcı düşünme"ye yönelik dersler okutulmalıdır.

Ortaöğretimi üniversite kapısına öğrenci yığan bir kurum olmaktar çıkarmak için şu öğrenileri getiriyoruz: -Lise ve mesleki teknik lise uygulaması sürdürülmeli, ancak ortaöğretimin üçte ikisi mesleki teknik eğitime, üçte biri de genel lise eğitimine yönelik olmalıdır. Lise programları yatay ve dikey geçişleri kapsayacak şekilde hazırlanmalıdır. Okuldan mezun olduktan sonra, genel lise mezunları, mesleki teknik liselerden; mesleki teknik lise mezunları da genel liselerden de mezun olmak isterlerse orada iki dönem okumak zorunlu olmalı ve ona göre program açılmalıdır. Ayrıca mesleki teknik liseleri bitirenler ile, meslek yüksek okulu mezunları kendi alanları dışında; genel lise mezunları ise, herhangi bir alanda herhangi bir fakültede öğretime başlamak isterlerse, sadece bitirdiği ortaöğretim kurumundaki bireysel başarısı ile ÖSS'de gösterecekleri bireysel başarı kriteri esas alınarak yerleştirilmelidir. Fakat asla, almış oldukları puanları eksiltilmemelidir, zira bu, büyük bir haksızlık olur. Genel liseler de parçalı yapıdan kurtarılmalıdır.

Bu sorunları, ortaöğretimin işlevini yerine getirememesi, öğrencilerin yönlendirilememesi, ÖSS'den kaynaklanan problemlerve yükseköğretim kurumlarının kapasite, nicelik ve nitelik yönünden bu isteği karşılayabilecek düzeyde olmaması olarak sıralayabiliriz.

Üniversite giriş sınavı, bütün ortaöğretim kurumlarında lise birden başlamak üzere, lise iki ve lise üçüncü sınıfı da içine alacak şekilde, her yıl üç defa ve ülke genelinde aynı anda yapılmalıdır. Yeni her öğrenci, lise hayatı boyunca her yıl bir defa olmak üzere toplam üç yılda üç defa sınava girme imkanı kazanacak. Böylece, hem üç saatlik bir sınavla gencin geleceğini belirlememiş, hem de öğrencinin dersleri öğrenmesini sağlamış oluruz. Bunun yanında sınav yönlendiricilik özelliğiyle de öğrenciyi kabiliyetlerine daha uygun bir yükseköğretime yönlendirir.

Her lise öğrencisinin ve yakınlarının arzusu, üniversiteye girebilmektir. Fakat bunun tamamının olmasa dahi büyük bir kısmının gerçekleştirilebil-mesi için mesleki teknik liseleri bitirenlerin üniversite talepleri, ön lisans diploması veren meslek yüksek okullarına yönlendirilmelidir. Ancak, önce bu okullar daha cazip hale getirilmelidir. Çünkü bu okullar mevcut durumlarıyla liselerden farklı değil. Öğrenciye de, statü yönünden artı bir değer sağlamıyor. Bunun için örneğin askerlik, bu okul mezunları için 1/3 oranında azaltılmalıdır. Ayrıca mezunlardan kendi iş yerlerini açmak isteyenlere destek olarak devlet, düşük maliyetli "tamamlama", "işletme" ve "iş geliştirme" kredisi vermeli veya bu okul mezunlarını çalıştıranlara vergi, S.S.K pirimi vb. muafiyetler getirmelidir. Böylece hem yükseköğretime gitme taleplerini karşılamış, hem de ülkemizin ihtiyaç duyacağı "yetişmiş ara eleman"ı hazırlamış oluruz. Meslek lisesi mezunlarının ortaöğretimde yetiştiği alan ve okul türü ile doğrudan ilişkili bir fakülteye geçmeleri de teşvik edilmelidir. Hangi lisenin hangi fakülte ile ilişkilendirildiğini de öğrenci önceden bilmelidir.

Bugün "genel lise" kategorisi içerisindeki liselerin bir kısmına devletimiz her türlü imkanı hazırlamış ve okulun başarısı yükselmişken, kadro ve kaynak yetersizliğinden dolayı binlerce okul bundan yoksun kalmıştır. Böylece öğrenciler, kendi hakları olmadığı halde okul başarısından yararlanmaktadır. Dolayısıyla öğrencilerin yükseköğretime yerleştirilmelerinde bugüne kadar esas alınan "okul başarı puanı", "öğrencinin ortaöğretim başarı puanı" ve "ÖSYM'nin yapmış olduğu sınavdan aldığı puan" uygulamasında, "okul başarı puanı" çıkarılıp diğer iki ölçüt esas alınmalıdır. Ayrıca, ÖSS'de öğrencilerin sınav başarı puanları hesaplanırken, genel ve meslek liselilere uygulanan 03 ve 08 ölçütü kaldırılmalı ve her iki okul türüne de aynı ölçüt kullanılarak başarı puanları hesaplanmalıdır.

----------------- imza------------------