kelâmın ve beyânın gücü

1- sözün gücünü kastediyorum aziz okuyucularım.. söz, ağızdan alev gibi, ateş gibi çıkmalıdır.. yani mânâsı keskin, çarpıcı ve vurucu olmalıdır..

telâffuz, yani söyleyiş ve söyleniş çabuk ve süratli cereyan etmelidir.. cümleler kısa ve özlü olmalıdır.. fikirler derli toplu, yoğun, açık ve mantıklı bir şekilde beyan edilmelidir..

konuşurken duraklamaktan.. ve.. e..e.. a..a.. ı..ı.. gibi sesler çıkararak bir düşünme vakti kazanmaya çalışmaktan kaçınmalıdır..

düşünce ameliyesi ile konuşma ameliyesini aynı anda yürütmek yerine daha önceden veya az evvel hazırlanmış fikir ve düşünce kalıplarını otomatik bir tarzda keskin cümleler halinde telâffuz etmek daha doğrudur.. aynı anda hem düşünmeye çalışmak, hem de ifade etmeye uğraşmak; konuşmaktaki sür''ate ve akıcılığa zarar verir.. hatibi a..a.. e..e ve ı..ı.. gibi sesler çıkararak vakit kazanmak zorunda bırakır.. bu takdirde konuşmanın canlılığı ve keskinliği yok olur..

2-aziz okuyucu.. kelimenin ve sözün, dinleyicinin kalbine inmesi için dilin ve anlamın güzelliği yetmez.. sözün etkili bir sesle dile getirilmesi de lâzımdır.. sesin, yani cümleleri aksettiren sesin, cinsi, rengi, çeşnisi; kalbimizi ve gönlümüzü ısıtmalıdır.. sıcak bir ses.. kadife gibi olması şart değil ama, tiz veya pes, isterse tenör olsun.. ama net olsun.. arı duru olsun.. bir hoş olsun.. pürüzsüz olsun..

keskin, kuvvetli anlamlar ve enfes duygular; altın veya gümüşten yapılmış bir sese yüklenerek iletilmelidir.. çatlak bir sesle, kulak tırmalayıcı bir sedâ ile.. boğuk yahut kısık veya kargaların, yılanların, fillerin, domuzların, develerin, balinaların çıkardığı seslere benzeyen nağmelerle ifade edilmiş sözler, ne kadar duygulu ne kadar mânâlı olursa olsun, o mânâları ve hisleri muhatablarına taşıyamaz..

3-bir kişi tarafından dile getirilen kelâmın ve beyanın, yerine rahatça ulaşması için gerekli olan bir başka faktör; çehremizin, tebliğ etmek istediklerimizi anlatmakta ne kadar başarılı olduğu keyfiyetidir.. yani söylediklerimize uygun bir yüz ifadesi maksadımızın karşımızdakilere aktarılmasını temin eden bir başka unsurdur.. anlatmak istediğimiz maksadı destekleyen bir çehre, bir sima; konuşmamızın ve hitabetimizin esaslarından ve araçlarından en önemlisidir.. bir trajediyi anlatmak istiyorsan, yüzün bir neş''e, bir mizah kisvesine bürünemez.. böyle bir şey olursa konuşmamız çorbaya döner.. dinleyici kütlesi tarafından protesto ve ıslıklarla karşılanır..

hitabette yani retorikte enaz yüz ifadesi kadar ehemmiyetli başka bir husus ta vücut dili veya beden dili dediğimiz görüntüdür.. ve esas itibariyle vücut dili ile çehrenin dili yani yüz ifadesi birbirini tamamlayan ve birbirine yakın iki faktördür...

*

idealini veya ızdırabını haykıran bir adama ait yüz hatlarının aldığı şekille, elinin kolunun keskin hareketleri ve boydan boya vücudunun bir yay gibi gerilişi, aslında bir bütün teşkil eder.. ve dinleyici kitlesi üzerine bir alev topu gibi düşer.. bu alev, bu insan kütlesini sağa sola sallamağa başlar.. onu dalgalandırarak tek bir güç haline getirir..

aziz okuyucularım; kelâm ve beyan işte böyle bir güçtür.. böyle bir mûcizedir.. insan kalbi ve insan ruhu, hemcinslerine böyle hükmeder, onları birden bire kendine eşit birer varlık haline getirir...

*

''anlamın gerçekliği, duygu güzelliği, dil ustalığı, sesin büyüsü, ruhtaki ateşi anlatan bir yüz ifadesi.. nihayet hedefe bir ok gibi fırlamak için gerilmiş bir vucuddan ibaret kuvvetler vasıtasiyle, kelâm ve beyan, bir ateş olur.. insanları ve toplulukları yakar, bitirir; yahut o insanları ve kütleleri ihyâ eder, imâr eder, mâmur eder..''

beşer tarihi bunun negatif ve pozitif misalleriyle doludur..

insanoğlu yersiz savaşlardan kavgalardan çok çekmiştir.. şimdi artık kelâmı ve beyânı onun iyiliği, kurtuluşu, yükselişi ve bereketi için kullanmak vaktidir..