Büyülü şehir Mardin sizi bekliyor

Taşın ve inancın şehri Mardin'in, kültür ve inanç turizminde Güneydoğu Anadolu'nun cazibe merkezi olması için kollar sıvandı. Eski Mardin'in çehresi yenileniyor, ilçelere turizm yatırımları yapılıyor. Edinilen bilgiye göre, eski Mardin'deki kesme taştan yapılmış, işlemeli 800-1000 bin yıllık tarihi yapılarla uyuşmayan, kaçak ve silueti bozan binalar, Kültür ve Turizm Bakanlığından 3, belediyeden 1 ve tapu kadastrodan 1 kişi olmak üzere 5 kişilik heyet tarafından tespit ediliyor. İlk üç aylık çalışma sonunda belirlenen 191 beton binadan 40'ının, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na muhalefetten yıkılması için mahkeme süreci başladı. Ayrıca, eski Mardin'deki kesme taştan yapılan binalardaki beton dolgular çıkarılıyor, yerine orijinaline uygun derz dolgu yapılıyor. Taş evlerin görünümünü bozan su depoları ve çanak antenler için de çözüm yollarının arandığı bildirildi.

Mardin'in dünya kültürel miras listesine girmek için UNESCO'ya yapılan başvurunun, eski yerleşimdeki betonarme tahribatı yüzünden reddedildiği belirtilerek, çalışmaların bu açıdan önemli adım olacağı bildirildi.

Vali Yardımcısı Niyazi Ulugölge de bu konuda TOKİ'yle kentsel dönüşüm projesi imzalandığını ancak mülk sahiplerini belirleme konusunda sorunlar yaşandığını söyledi. Ulugölge, “Mülk, vefat eden bir kişinin çocuklarına, onun da çocuklarına paylaştırılmadan geçtiği için sorun ortaya çıkıyor. Bir de vatandaşın razı olması gerekiyor. TOKİ, kabul edenlere, Diyarbakır yolu üzerinde, bu bölgedeki evler karşılığında ev yapacak” dedi.

Ulugölge, Mardin Kalesi'nden büyük bir kaya parçasının kopma riski taşıdığını, ancak konuyla ilgili çözümün hala bulunamadığını bildirdi.

Ulugölge, ilin, gelecek yıllarda turizmdeki önemli ayaklarından birinin de Mardin'e 30 kilometre mesafede bulunan Dara Antik Kenti olacağını söyledi. Ulgölge, Dara'nın tarihi zenginlik açısından “Efes'i geçebilecek” nitelikte olduğunu kaydetti.

İl Kültür ve Turizm Müdürü Davut Beliktay da antik kentin büyük bölümünün Dara köyünün altında kaldığını, bu nedenle köyü taşımayı planladıklarını kaydetti. Beliktay, köy halkının taşınmamak için evinin altındaki tarihi eserleri sakladığını ifade etti. Dara'da son bir yıl içindeki kazılarda, milattan sonra 5. yüzyıla ait kaya mezarlarının bulunduğunu, kazıdan çıkan diğer eserlerin milattan önce 2 binli yıllara kadar dayandığını anlatan Beliktay, “Dara, Efes'le yarışabilecek, hatta onu geçebilecek kadar güzel bir antik kent” dedi. Beliktay, 22 yıldır devam eden kazıların Valiliğin ısrarı üzerine hızlandığını ve kısa sürede bu buluntulara rastlandığı kaydetti. Köyle iç içe olması ve çevresinde koruyucu teller bulunmaması nedeniyle kaya mezarları ve tarihi yapılar, çocukların oyun alanı haline gelmiş. Ayrıca, “Zindan” denilen, yer altındaki büyük yapının üstündeki evler de tarihi değeri tehdit ediyor.

Mardin'in turizme açılmayı hedefleyen ilçelerinden Midyat ise dizilerle kendini tanıtıyor. Kaymakam İsmail Karadaş, “Sıla” adlı dizinin de çekildiği Devlet Konukevi'nin geçen yıl 80 bin civarında turist çektiğini, ziyaretçi sayısının diziyle birlikte arttığını belirtti. Yalnızca tuğla ve yem fabrikası olan, verimli arazisi bulunmayan ilçeyi, turizmin geliştirebileceğine dikkat çeken Karadaş, “Halk bu konuda istekli ama hizmet sektörü zayıf olduğu için meslek yüksek okulu ve uygulamalı otele ihtiyacımız var” dedi.

Vali Yardımcısı Ulugölge de dizilerin Mardin'de çekilmesinin ilin tanıtımına önemli katkı yaptığını ifade ederek, “Örneğin, 'Sıla tokası' markamız oldu. Turizm haftasını o dizinin ekibiyle açtık” diye konuştu. “Sıla” adlı dizide “Firuz Ağa” rolünü oynayan Namık Kemal Yiğittürk ise yöre halkının diziyi çok sevdiğini, dizinin insanları etkilediğini söyledi. “Duyumlarımıza göre, Midyat'ın nerede olduğunu bilmeyenler bile, tayin olan arkadaşlarına 'Sen Sıla'nın çekildiği Midyat'ta mısın?' diye soruyorlarmış” diyen Yiğittürk, şöyle devam etti:

“Sıla sayesinde Midyat tanındı. Bunu zaten halk söylüyor. Ayrıca, diziyle ilçede gelişmeler gözlemledim. Mesela birkaç ay İstanbul'da kalıp geri döndüğümde, çok yakınımızda en az iki tane benzin istasyonunun açıldığını gördüm. Bu kadar hızlı gelişmeyle üç sene sonra burayı tanımak mümkün değil.”

Dizi setini gezen turistlerin özellikle “Sıla” karakterinin yatak odasını merak ettiği belirtildi.

Nusaybin'de de “İnançların Buluşması Parkı” için çalışmalar yapılıyor. Belediye Başkanı Mehmet Tanhan, park için ilçedeki Mor Yakup Kilisesi, yanındaki Zeynel Abidin Camii ve türbesi ile ikisi arasında kalan ve 1600-1700 yılından günümüze farklı dinlere mensup kişilerinin mezarlarının bulunduğu mezarlığı birleştireceklerini söyledi. Tanhan, “Zeynel Abidin, kendini ziyarete gelenlere, 'Önce Mor Yakup'a gidin, o benden daha önemli' dermiş. Buraya gelen Müslümanlar önce Mor Yakup Kilisesi'ne gider. Burada inançların buluşmasını görüyoruz. Amacımız 2011-2012 yıllarında bölgeyi turizm merkezi haline dönüştürmek” dedi.

Tanhan ayrıca, “Bölgedeki en fazla eser kaçakçılığı bizde. Son teknoloji kullanılarak define avcılığı yapılıyor. Biz maalesef tespit edemiyoruz” diye konuştu.

Öte yandan, Mardin'in inanç turizmindeki önemli ögelerinden birisi, büyük Süryani manastırlarının Mardin'de olması. İldeki 3 bin 500 civarındaki gayrimüslimin çoğunluğunun Süryani olduğunu belirten Vali Yardımcısı Ulugölge, “Burada etle tırnak gibiler. Burada kim Süryani kim Müslüman anlayamazsınız. Irk ya da din temelli bir ayrım yok burada; çan da çalar, ezan da okunur” dedi.

Bölgenin metropolitlik merkezi olan Mor Gabriel Deyrulumur Manastırı'nın, Türkiye'de faaliyette olan birinci, dünyada üçüncü büyük manastır olduğu belirtildi.

3'ü rahip 15'i rahibe, 30'u öğrenci, diğerleri çalışanlar olmak üzere 65 kişinin yaşadığı manastırı, geçen yıl 60 bin kişinin ziyaret ettiği, bunun 15 bininin yabancılar, 10 bininin Süryanilerden oluştuğu kaydedildi.

Milattan sonra 5. yüzyılda inşa edilen ve 1932'ye kadar 640 yıl Süryani Ortodoksları'nın patriklik merkezi olan Deyrulzafaran Aziz Hananya Manastırı'nda da dili yaşatmak için Süryani çocuklara eğitim veriliyor. 15'e yakın Süryani öğrenci de manastırı yurt olarak kullanıyor.