4 milyon kullanıcıya ulaşan DOA sistemi COP31'de dünya sahnesine çıktı

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında Türkiye Çevre Ajansı tarafından düzenlenen “Tek Sistem, 81 İl, Döngüsel Bir Gelecek: Ulusal Ölçekte Döngüselliğin İnşası” paneli, 11 Kasım 2026’da Antalya’daki COP31 Blue Zone Türkiye Pavilyonu’nda gerçekleştirildi. Prof. Dr. Erdem Görgün’ün moderatörlüğündeki panelde Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, DİAS Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Metehan Oğuz, TOBB Atık ve Geri Dönüşüm Sanayi Meclisi Başkanı Ali Kantur ve Reloop Platformu CEO’su ve Kurucusu Clarissa Morawski konuştu.

Panelde paylaşılan verilere göre DOA’nın kullanıcı sayısı dört ayda 150 binden 4 milyona, iade noktası sayısı bin 700’den 7 bin 500’e yükseldi. Sistem, 81 il ve 973 ilçede yaklaşık 5 bin manuel iade noktası ve 2 bin 500 depozito iade makinesiyle vatandaşlara hizmet veriyor.

“İki yıl içinde 50 bin iade noktasına ulaşmayı hedefliyoruz”

Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, sistemin gelecek hedeflerini şöyle anlattı: “Pilot uygulamalardan elde ettiğimiz deneyimlerle 1 Temmuz 2026’da ulusal entegrasyon dönemine geçtik. Nüfus ve tüketim yoğunluğu bölgelere göre farklılaştığı için altyapımızı yerel ihtiyaçlara göre planlıyoruz. Önümüzdeki iki yıl içinde en az 50 bin iade noktasına ulaşmayı hedefliyoruz. Bunun yaklaşık 40 binini manuel iade noktaları, 10 binini depozito iade makineleri oluşturacak. Böylece vatandaşlarımızın sisteme erişimini kolaylaştırırken, ambalajların etkin şekilde toplanmasını ve yeniden ekonomiye kazandırılmasını sağlayacağız.”

Öztürk, yaklaşık 100 sayma ve doğrulama merkezi ile 155 hattın faaliyette olduğunu; 2027 sonuna kadar merkez sayısının 140–150’ye, hat sayısının ise 600’e çıkarılmasının planlandığını da aktardı.

“Türkiye’nin depozito sistemi tek bir dijital omurga üzerinden çalışıyor”

DİAS Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Metehan Oğuz, sistemin ölçeğini Danimarka örneğiyle anlattı. Danimarka’nın 20 yılda yüzde 96 iade oranına ve yılda 2,2 milyar ambalajlık toplama hacmine ulaştığını belirten Oğuz, Türkiye’de ise yılda yaklaşık 25 milyar depozitolu ambalajın piyasaya sürüldüğünü vurguladı. Oğuz, Türkiye’nin çok daha yüksek bir yıllık ambalaj hacmine yönelik altyapı oluşturduğunu ve ulusal entegrasyonun ilk aylarında kaydedilen ilerlemenin önemini vurguladı.

Dijital izlenebilirliğin önemini vurgulayan Oğuz, şöyle konuştu: “Türkiye’nin DOA sistemi tek bir dijital omurga üzerinden çalışıyor. Türkiye’ye ambalaj ve içecek tedarik eden 12 ülkedeki üreticiler de bu yapının parçası. Güvenlikli işaretleme ve dijital kontrollerle ambalajları piyasaya girişten iade ve geri dönüşüme kadar izleyebiliyor; hataları, kayıt dışı işlemleri ve aksaklıkları tespit edebiliyoruz. Sistemimiz farklı üreticilerin, saha operatörlerinin ve geri dönüşüm firmalarının katılımına açık, rekabeti ve teknolojik gelişimi destekleyen bir yapıda.”

“Depozito sistemiyle geri dönüşüm sektörünün eli rahatlayacak”

TOBB Atık ve Geri Dönüşüm Sanayi Meclisi Başkanı Ali Kantur, Türkiye’deki atık yönetimi yatırımlarını değerlendirerek Mamak, Sincan ve Adana’daki tesislerden örnekler verdi. Sincan’daki entegre tesise günlük yaklaşık 6 bin ton atık geldiğini belirten Kantur, kayıt dışı toplamanın etkilerine ve DOA’nın sektöre katkısına değindi: “Kurduğumuz sistemde gelir kaynaklarımızdan biri geri dönüşüm malzemeleri, diğeri sahada ürettiğimiz elektrikti. Ancak tesislere gelmesi gereken malzemelerin önemli bölümü zamanla kayıt dışı toplanmaya başladı. Bu, tesislere ulaşan miktarı azaltırken izlenebilirliği de zorlaştırdı. Depozito sistemiyle ve ileride kapsama alınacak diğer malzemelerle sektörün eli rahatlayacak. Bu malzemelerin toplandığını bilecek, uygulayacağımız sistemleri buna göre belirleyebileceğiz.”

“Depozito sistemleriyle çevreye atılan içecek ambalajları yüzde 75’e varan oranda azaltılabiliyor”

Reloop Platformu CEO’su ve Kurucusu Clarissa Morawski, Avrupa’da depozitonun yaygınlaşmasında geri dönüşüm hedefleri ve geri dönüştürülmüş malzeme kullanımına ilişkin düzenlemelerin etkili olduğunu belirtti. Son 10 yılda dünya genelinde 24 yeni sistemin hayata geçirildiğini aktardı: “Üreticiler, temiz ve kaliteli geri dönüştürülmüş PET’e güvenilir erişimin önemini gördü. Depozito sistemleri bu ihtiyaca çözüm sundu. Avrupa’da geri toplama performansı yüzde 90’a yaklaşıyor. Bazı uygulamalarda ilk yıl içinde çevreye atılan içecek ambalajlarında yüzde 75’e varan azalma görüyoruz. Bu sonuçlar, depozito sistemlerinin geri dönüşümün yanında çevre kirliliğinin önlenmesine de katkı sağladığını gösteriyor.”

Morawski, dünya genelinde 63 farklı ülke ve bölgede yaklaşık 415 milyon kişinin depozito sistemlerine eriştiğini ve 2029 yılına kadar toplam sistem sayısının 73’e ulaşmasının beklendiğini de söyledi.

Panelin kapanışında Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, DOA’nın yazılım ve teknolojik altyapısının yerli mühendisler ve sanayicilerin katkısıyla geliştirildiğini, sistemin sahada olgunlaşmasıyla Türkiye’nin depozito teknolojilerinde uluslararası pazarda önemli fırsatlar elde edebileceğini vurguladı.