Girift bir asır sonra yeniden hayat buldu

Osmanlı musikisinin önemli enstrümanlarından birisi olan girift, tam yüz yıl sonra yeniden keşfedildi. Türkiye'nin önde gelen neyzenlerinden Süleyman Erguner, unutulan girifte, yeniden tasarlayarak hayat verdi. Az sayıdaki örneğinden birini Amasya Müzesi'nde 2007'de tesadüfen keşfeden Erguner, orijinal enstrümandan yola çıkarak, müzik aletini yeniden üretmeyi başardı. Ney'e benzerliğine dikkat çeken Osmanlı üflemeleri sazlardan griftle repertuar oluşturan Erguner, Kültür A.Ş tarafından yayınlanacak Girift albümüyle de ilke imza atacak.

Osmanlı devrinde saraydaki küme fasıllarında 'ney'in yanında 'girift'in de kullanıldığını söyleyen Erguner, 18. yüzyıla kadar giriftin Osmanlı'da görüldüğünü belirtti. Erguner şöyle konuştu: "Ancak giriftzen Asım Bey'in ölümünden sonra çeşitli nedenlerle enstrüman eski ilgisini kaybetti. Ben, Giriftzen Asım Bey'in ailesinden alınarak müzeye konulan girifti alarak birebir örneğini çıkarttırdım. 'Girift' adıyla söz konusu üflemeli saz, Evliya Çelebi'nin ünlü seyehatnamesinde de geçiyor. Yakın zamana kadar hiç bir örneğini görememiştik. Şu anda ne üreticisi, ne de icracısı var. "

16 yıldır girift üzerinde çalıştığını ancak yaptığı araştırmalarda bu orijinal ses kayıtlarına rastlamadığını dile getiren Erguner, "Bu enstrüman yaklaşık yüz yıl sonra yeniden ortaya çıkarıldı. Sesi 100 yıl sonra tekrar duyulacak. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. tarafından yayınlanacak girift cd'si bu konuda bir ilk olacak. Bir an önce bu sazın sesinin duyulmasını istiyorum. Ney bir dünya enstrümanı oldu. Giriftin de aynı noktaya gelmesi gerektiğini düşünüyorum' diye konuştu.

Ney ile girift arasındaki farkın ses deliği sayısı ve ölçüsü olduğunu söyleyen Erguner, “Giriftin kamış yapısı ve görünümü, 'başpare' denilen boynuzdan yapılan üfleme parçası ile neye benziyor. Ancak perde (ses deliği) sayısı, boğum sayısı, uzunluğu, perde açım sistemi, ses cinsi, ses sahası, perdelerinden çıkan seslerle neyden farklı bir nefesli çalgı” dedi. Erguner, yaklaşık 52 santimetre uzunluğundaki giriftin esas neylerden daha kısa olduğunu aktararak, neydekine ek olarak giriftte sol elin serçe parmağının kullanıldığını, başparesi ve dudak üfleme tekniği ney ile aynı olan giriftte üfleme tekniğinin daha fazla hassasiyet gösterdiğini sözlerine ekledi.