Kürtler ve cumhurbaşkanlığı

Gerçekten HDP, hangi tarafa düşüyor? Statükocu tarafa mı, yoksa reformcu tarafta mı? Millet kültür kodlarından mı yana, yoksa Avrupa ve ABD kültür kodlarından mı yana? Müslümanlığın varlığından mı yana, yoksa ona muarız olan varlığın değerlerinden mi yana? Her Kürt, bunları kendisine sormak zorundadır.

Cumhurbaşkanlığı seçiminde Kürtlerin ve Kürt siyasetinin önemli bir yeri var. HDP"nin Kürtler üzerinde kurduğu siyasi insiyatif, cumhurbaşkanlığı konusunda çeşitli boyutlar taşıyor. Demirtaş"ın yeni söylemi, Ak Parti karşısında geliştirdiği strateji ve diğer siyasal kesimlerle kurduğu yeni ilişki tarzı bu hususları anlatır. Demirtaş"ın açıkladığı cumhurbaşkanlığı manifestosu, belli bir siyasete tekabül ediyor. Bu açıdan aslında iki cumhurbaşkanı siyaseti ve iki cumhurbaşkanı adayı var Türkiye"de. Demirtaş"ın siyasal mücadelenin içinden gelmesi ve riskler içinde büyümesi gibi önemli avantajları var. Bütün bunlar, sayısal çoğunluk edinme konusunda Erdoğan ile mukayese edildiğinde bir şey ifade etmezse de "siyasal nüfuz" ve "siyasal insiyatif" açısından büyük önem taşır. Bundan dolayı Kürt siyasal insiyatifinin cumhurbaşkanlığı seçiminde önemli bir anlamının olduğunu söyleyebiliriz.

Demirtaş"ın cumhurbaşkanlığı söylemi, büyük ölçüde Ak Parti karşıtı olan grupları kucaklama ve Kürt meselesini Türkiyelileştirme gibi iki ana perspektife dayanıyor. Ak Partiye karşıt ulusalcılar, Gülen cemaati(teşkilatı) ve liberal sol gruplara seslenmektedir. Özellikle "yaşam tarzı" vurgusu bu açıdan önemli. Yaşam tarzı vurgusuyla liberal, Batıcı ve sol kültürel serbestlik kodlarına hitap eder. Bu kodların seferberliğinde cinsiyet ve mahremiyet ilişkilerinin "serbest dolaşımı" imgelenir. Nitekim feminizm ideolojisi oldukça fazla ödünç alınan bir yaklaşımdır. Kadınlar çok vurgulanır ve bu vurgu, feminizm ideolojisiyle bütünleşir.

Kürt siyasal söyleminin feminizm, cinsiyetçilik ve liberal kültürel vurgular etrafında ürettiği yaklaşımlar, bu toplumun millet kültür kodlarının çözülmesini hedef almaktadır. Açıkçası belli imgeler, mahremiyetler, davranış kalıpları ve namus imgeleri etrafında bir "gelenek" oluşturan kültür dünyamız imhaya çalışılır. Sekülerleşme, milliyetçilik, feminizm ve gündelik hayat liberalizminin getirdiği dönüştürücü güç nedeniyle zaten bu konuda kan kaybetmekteyiz. Bütün bu ideolojiler, toplamda Avrupa ve Amerikan kültürünün modern zaman kodlarını bize ithal etmeye çalışırlar ve bunları "serbestlik" olarak lanse ederler. Şimdi HDP"nin siyasal uzlaşma konseptinde bu kültürel kodun önemli olduğunu görüyoruz. Kemalist ve ulusalcıların Ak Parti iktidarına karşı Gezi olayları ile beraber başlayan "serbestlik" söylemlerine hitap etmekte. Siyasal muhalefetin kültürel ve gündelik yaşam( habitus) etrafındaki seyr-i seferi, HDP"nin cumhurbaşkanlığı siyasetine tahvil edilmeye çalışılıyor.

Kürt siyasal hareketi, bu tutumlarıyla Ak Parti iktidarının yürüttüğü çözüm süreci , demokratikleşme, bölgesel insiyatif ve ekonomik kalkınma girişimleri karşısında blokaj oluşturan ittifaka dahil olmaktadır. Gülen Cemaati"( daha doğrusu cemaatteki teşkilat)nin Oslo sürecine yönelik müdahaleleri ve KCK tutuklamalarındaki rolleri, ulusalcı hareketlerin Kürtfobiası çözüm sürecinin en önemli blokajları olarak var olduklarını gösteriyor. Paradoksal bir biçimde HDP, Kürtleri bu ittifaklarla yanyana olmaya çağırıyor. Çözüm sürecini büyük riskleri alarak yürüten ve çeşitli reformlarla destekleyen Erdoğan ve hükümetine karşı duran ittifakla işbirliğine yöneliyor. Bunun sırrı nedir? Bunun sırrı, Kürtler üzerinde siyasal insiyatifini koruma ve kollama mücadelesidir. Kürtlerin siyasal haklarını temsil etme iddiasını tekelinde tutmadır. Varoluşunun siyasal anlamını ve realitesini korumayı sürdürme çabasıdır.

Halbuki Kürt siyasal hareketi, Kürtlerin bütünüyle reddedildiği, asimile edildiği ve zulümlere maruz bırakıldığı olağanüstü şartlarda ortaya çıktı. Siyasal muhayyileleri de buna göre oluştu. Şimdi çözüm süreci ve demokratikleşme ile beraber normalleşme dönemine girilmeye başlandı. Bu süreçler Erdoğan"ın cumhurbaşkanı seçilmesiyle beraber daha da ilerleyecek. Bunun sonucunda BDP siyasal insiyatif işlevini kaybedecek. HDP, bunu görmenin bir gereği olarak ortaya çıktı. Ancak öte yandan çözüm sürecine ve demokratikleşmeye karşı bugüne kadar blokajlar oluşturan ittifaklarla iş tutmaya yönelmesi, onu büyük siyasal bunalımlara itmektedir. Cumhurbaşkanlığı seçim pratiğinde bunu görüyoruz.

Cumhurbaşkanlığı seçiminin Kürtlerle ve Kürtlerin geleceğiyle çok yakın bir ilişkisi var. Kürtler, Ak Parti iktidarıyla bugüne kadar sürdürülen reformlar aracılığıyla büyük imkanlara ulaştılar. 2008 yılından beri aralıksız süren reformlar ve son olarak bunların alt yasal yapılarının oluşturulması yönündeki paketler, onları eşit vatandaşlar haline getirmektedir. Kürtler millet olmanın büyük varlığıyla beraber onurlu yerlerini almaktadır. Erdoğan"ın cumhurbaşkanı seçilmesi, bu sürecin tamamlanması anlamına gelmektedir. Ayrıca, Ortadoğu bölgesinde Kürtler ve Türklerin Türkiye"nin yeni insiyatifiyle aynı ittifakta buluşmanın manasına gelmektedir. Bütün bunlardan öte Kürtlerin varlıklarını muhafazakar, dindar ve ümmet bağlamı içinde sürdürmeleri demektir. Çünkü Erdoğan"ın temsil ettiği dünya görüşü budur. Ak Parti, bir siyasal hareket olarak milletin inanç kodlarından ilham alan bir kültür dünyası ve gündelik yaşam alanını benimsemektedir. Kürtlerin Ak Parti ve Erdoğan"la beraberliğinin daha derin anlamı budur. Bu anlam "stratejik anlam"dan daha önemli. Çünkü "sosyolojik anlam"ı ifade eder. Kürtlerin İslam kimliğini korumaları, Müslümanlıklarıyla bu dünyaya katılmaları ve batıcı kültürel transformasyon aktörlerinin insiyatifinden kurtulmaları demektir. Kürtlerin seküler, milliyetçi ve sol kimliklerin etkilerinden daha fazala uzak durmalarıdır.

Kürtlerin Erdoğan"ın cumhurbaşkanlığına destek vermeleri çözüm süreciyle gelen katılımlarının ve özgürleşmelerinin artışı anlamına gelir. Demokrasiden en düşük pay alan kesim olarak Kürtler, bu kaderlerini ilk defa Erdoğan"ın önderlik ettiği reformlarla değiştirdiler. İhsanoğlu"nun temsil ettiği ittifak ise tam tersine Kürtleri en minimum demokrasi paylarıyla yaşatmayı arzuluyor. Kürtlerin taleplerini, özgürleşmelerini ve demokratik mülkiyet paydadaki eşitlik arayışlarını bölünme ve parçalanma olarak görüyorlar. Devlet düzeyinde iki ana kanadın rekabeti var bugün. Birincisi Erdoğan"ın önderlik ettiği ve cumhurbaşkanı seçilmesiyle yoluna devam edecek olan kanat. Diğeri ise bu reformlara ve dönüşümlere direnen statükocu kanat. İhsanoğlu, bu kanadın sembol şahsiyetidir.

Bu iki kanadın varlığı karşında Kürtlerin yeri neresidir? Onları özgürleştirecek, menfaatlerini sağlayacak, gelenekleri ve inançlarıyla var olmasına katkı sağlayacak kanat hangisidir? Kürtler cumhurbaşkanlığına oy verirken bunu düşünmelidirler. Devlet düzeyinde değişim ve statüko ittifaklarında süren siyasal rekabette, elbette Kürtlere değişim kadrolarının yanında yer almak düşer. Geleceklerini kardeşlik, eşitlik, güven, refah ve demokrasi içinde bu şekilde yaşayabilirler. Bunun adresi Erdoğan"ın cumhurbaşkanlığının yanında yer almaktır. Erdoğan, bu açıdan Kürtleri temsil eden bir liderdir. Kürt meselesine sahip çıkan ve bunu bütün Türkiye"ye taşıyarak normalleştiren bir aktördür. Cumhurbaşkanlığı ile beraber yapılacak büyük yapısal değişimler sonucunda bu tamamıyla olgunluğa erecektir.

HDP"nin cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki tutumunu bu iki kanat arasındaki rekabet ve başarıya göre tanımlamamız gerekir. Gerçekten HDP, hangi tarafa düşüyor? Statükocu tarafa mı, yoksa reformcu tarafta mı? Millet kültür kodlarından mı yana, yoksa Avrupa ve ABD kültür kodlarından mı yana? Müslümanlığın varlığından mı yana, yoksa ona muarız olan varlığın değerlerinden mi yana? Her Kürt, bunları kendisine sormak zorundadır.