Tarlabaşı'nda önce uzlaşma sonra yenileme

Romanlara, filmlere ve üçüncü sayfa haberlerine sık sık konu olan Tarlabaşı, İstanbul'un kalbi sayılan Taksim'deki en eski yerleşim yerlerinden biri. Cumhuriyet öncesi renkli ve kozmopolit bir merkez olan Tarlabaşı, bugün de çoğulcu yapısını sürdürüyor ancak cazibesinden çok şey yitirdi. Kentsel SİT alanı olduğu için sakinlerinin çivi bile çakamadığı semt, İstanbul'un suç oranını en çok yükselten yerlerinden biri. Tarlabaşı sakinleri tam bu durumun bir kader olduğunu düşünüyorlardı ki üç yıl önce yürürlüğe giren ve “Kentsel Dönüşüm Yasası” olarak bilinen “5366 sayılı Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun” her şeyi değiştirdi.

Tarlabaşı, yenileme projesiyle birlikte en çok konuşulan semt oldu bugünlerde. Henüz yenileme çalışmalarına başlanamadı ancak bugüne kadar basına da yansıyan onlarca soru birikti. Tarlabaşı'ndaki mülk sahipleri yenileme projesiyle ortaya konan tekliflere itiraz ederken, pek çok kesimden projeyle ilgili soru ve öneriler geldi. Biz de Tarlabaşı projesiyle ilgili merak edilenleri Tarlabaşı Kentsel Yenileme Projesi'ni hazırlayan GAP İnşaat Yetkilisi Nilgün Kıvırcık'a sorduk.

Nilgün Kıvırcık, geçtiğimiz yaz gerçekleştirilen Tarlabaşı Sempozyumu'nda, "335 haneyle birebir görüşerek anket yaptık.

Mülk sahipleriyle yaptığımız görüşmelerde ise uzlaşma ilkelerimizden hiçbir zaman taviz vermedik, bununla birlikte mülk sahiplerine, burada yaşamaya devam etme, kira yardımı alma ve kuraya girmeksizin TOKİ'den konut edinme hakkı seçenekleri sunduk. Yaptığımız anketlerde 50-60 metrekarelik konutlara ihtiyaç duyulduğunu gözlemledik ve projeyi bu yönde revize ettik. Onaylanan proje aslında, katılımcıların isteklerine göre şekillendirilmiş bir avan proje ve burada konuşulacak önerilerle de geliştirilecektir" demişti. Fakat bu sempozyumu takip eden günlerde kurulan Tarlabaşı Mülk Sahipleri Derneği, konuyla ilgili bir yargı süreci başlatma hazırlığında. Derneğin iddialarına göre, bölgedeki mülk sahiplerine yapılan öneriler, tatmin edici değil. Kıvırcık bölgedeki mülk sahipleri ve kiracılarla yaşanan sorunların çözümüne ilişkin şöyle diyor: “Proje alanındaki mülklerin değerlerine karşılık verilecek pay hakkı konut oranları ihale ile belirlenmiştir. Değer esaslı bir yaklaşımla oluşturulan, ihaledeki teklifler üzerinden, mülk sahiplerinin taleplerine göre çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Ancak her yeni projede olduğu gibi düzenleme ve yenilemenin adı bile, buradaki mülkler üzerinde spekülatif değer artışı yaratmaya çalışan kişilerce kullanılmıştır ve bu spekülasyonlar mal sahiplerinin beklentilerini yükseltmiştir. Öyle ki proje öncesi hiç kimsenin talep etmediği ve satılabilir olmayan mülkler için bugün istenen rakamlar gerçek değerleriyle bağdaşmamaktadır.

Bu tarz yenilemelerde, mülkün değerini belirleyen bağımsız değerleme kuruluşunun ortaya koyduğu rakamların dikkate alınması gerektiğini söyleyen Kıvırcık, “İlgili kesimler kazancını artırmanın yollarını arayarak, karlılığı maksimize etmek ister. Bu durum mal sahipleri açısından da fırsattır. Yıllarca hiçbir değer üretmeyen mülklerin ilk kez bir alıcısı ve bir değeri oluşmuştur. Bu süreçte doğru ve uygulanmak istenen, değer artışından öncelikle tüm mal sahiplerinin hakkaniyet çerçevesinde faydalanmasıdır. Bu kadar çok farklı aktörü olan bir süreçte uzlaşma yanında uzlaşmazlıkların olması da normaldir. Önemli olan eşitlik, hakkaniyet ve şeffaflık ilkelerinden taviz verilmemesidir” diyor.

Tarlabaşı Mülk Sahipleri ve Kiracıları Kalkındırma ve Sosyal Yardımlaşma Derneği Başkanı Ahmet Gün, yetkililerle yaptıkları görüşmelerde uzlaşmaya varamadıklarını ve haklarının gasp edileceği konusunda kuşkuları olduğunu belirtiyor. Gün'e göre, kentsel dönüşüm yapılırken insanları evlerinden çıkarmayı esas alıyorlar. Gün, görüşlerini şöyle dile getirdi: “Bu tür dönüşüm projelerinde mülk sahibi vatandaşların sosyal hayatlarının etkilenmemesi temel alınmalıydı. Yapılmak istenenler tüm bunların tersine işliyor. Hak sahipleri kentsel dönüşüm projeleri hayata geçtikten sonra yine yerlerinde yaşamlarını sürdürebiliyorlarsa o zaman gerçek anlamıyla uygulanmış olur. Tekliflerin hiçbiri buradaki mülk sahibi vatandaşlarımızın lehine değil. Uzlaşma görüşmelerinden netice alamadığımız takdirde yargı yoluna başvuracağız.”