'İftarı bekleyenleri görmek için Galata'ya indim'

Dünyaca tanınmış İtalyan yazar Edmondo De Amicis 1874'te İstannbul'a gelir ve eski Ramazanlara tanıklık eder. Ülkesine döndüğünde ise izlenimlerini topladığı 'İstanbul' kitabını kaleme alır. İstanbul ile alâkalı seyahatnameler arasında mühim bir yeri olan bu eserde, geçen asrın İstanbul'u ile Osmanlı tarihi üzerine zengin bilgiler verilir. De Amicis, Ramazan'la ilgili şunları söyler: “Müslümanların oruç tuttukları Ramazan ayında bulunduğum için her akşam yazılmaya değer bir sahne gördüm. Bütün Ramazan boyunca Türklere güneşin doğuşuyla batışı arasında yemek yemek, su içmek, tütün içmek yasaktır. Hemen herkes bütün gece boyunca bol bol yiyip içer ama güneş görünür görünmez, dini kaideye riayet ederler. Bütün gün halkın gözü önünde olan kimselerin ne kadar ciddi bir oruç tutmaya mecbur oldukları görülür. Meselâ sandalcılar. Buna inanmak için onları güneşin batışından birkaç dakika önce Galata Köprüsü'nden görmeye gitmelidir.”

“Dinlenenleri, kürek çekenleri, hemen oracıktakileri, uzaklaşmış olanları sayınca bin civarında sandalcı görürsünüz. Şafaktan beri hiçbir şey yememişlerdir, açlıktan ölürler, yiyecekleri yemek kayıkta hazır durur, bir güneşe bir yemeğe, bir yemeğe bir güneşe bakarlar. Güneşin batışı top atılarak ilân edilir. Arzuyla beklenen bu andan önce ağızlarına bir yudum su veya bir lokma ekmek koymaları mümkün değildir. Birkaç defa, Haliç'in içerlek bir köşesinde bizi götüren sandalcıları yemek yemeye teşvik ettik ama güneşi korkulu gözlerle göstererek daima: “Yok! Yok! Yok!” diye cevap verdiler. Güneş dağların arkasında yarı yarıdan fazla kaybolunca, ekmeklerini ellerinin arasına alıp zevkle okşayıp koklamaya başlarlar. İnce bir ışık kavisinden başka bir şey görülmeyince, istirahat edenlerin, kürek çekenlerin, Haliç'i geçenlerin, Boğaz'da kayıp gidenlerin, Marmara denizinde dolaşanların, Asya sahilinin en tenha körfezlerinde demir atmış olanların hepsi ağızları açık, ekmekleri havada, gözleri neşe içinde batıya doğru dönerler ve bir ateş noktasından başka bir şey kalmayınca, bin ekmek bin ağza götürülür. Nihayet ateş noktası söner, top patlar ve aynı anda otuz iki bin diş bin ekmekten kocaman bir lokma koparır. Bin mi diyorum! Bütün evlerde, bütün kahvelerde, bütün ahçı dükkânlarında aynı anda aynı şey olur ve birkaç dakika boyunca, bu Türk şehri yutan, parçalayan yüz bin ağızlı bir canavar kesilir.”