İnsanların insanlıktan çıktığı bir "kodamanlar mahallesi"

“Şanslı azınlığa” mensup bir grup Meksikalı zengin, sefalet içindeki Mexico City varoşlarının hemen yanıbaşında, yüksek duvarlarla çevrili ve ileri güvenlik sistemleriyle kuşatılmış lüks bir sitede, dış dünyadan bütünüyle izole bir “tatlı hayat” yaşamaktadır. Üç yoksul gencin “La Zona” olarak anılan bu özel bölgeye sızmaları ve hırsızlık yapmaları üzerine site yönetimi, mensuplarının hayat tarzlarını korumak adına her yola başvurup kendi yasalarını vahşice uygulamaya başlar. Paranın gücü karşısında boyun eğmiş olan polis teşkilâtı da kayıtsız şartsız bu öfkeli kodamanların yanındadır.

Yapılan ilk misillemede hırsızlardan ikisi vurulur. Geriye kalan sonuncu hırsız, küçük Miguel ise site sakinlerinin düzenlediği “insan avı” sırasında villalardan birinin bodrumuna saklanır ve varlıklı bir ailenin çocuğu olan lise öğrencisi Alejandro'dan yardım ister.

Komşularının olanca gözü dönmüşlüğü ve şiddet yanlısı tavırlarına rağmen, Alejandro, yaşıtı olan bu çaresiz gence yardım etmeye karar verir. Kahramanımızın aldığı zor karar kısa bir süre içinde hayat hakkındaki bütün görüşlerini altüst edecek ve içinde yaşadığı mükemmel görünümlü topluluğun aslında ne kadar vahşi, ne denli yozlaşmış olduğunu en acı biçimiyle kavramasını sağlayacaktır.

1968-Uruguay doğumlu Meksikalı senarist ve yönetmen Rodrigo Plá, 1996 yılında kısa filmler çekerek başladığı kariyerinde, Quentin Tarantino'nun “Rezervuar Köpekleri”nden bu yana genç bir yönetmenin ortaya koyduğu en iyi uzun metrajla geçen yıl sinema dünyasına âdeta bir bomba gibi düştü.

Oysa, kendilerini “yoksulların ve yoksulluğun doğurduğu şiddetin şerri”nden korumak için metropollerde güvenli bölgeler inşâ edip oralarda sözde mutlu hayatlar yaşayan Latin Amerikalı kodamanların serüvenleri, sinemasal anlamda çok da yeni bir hikâye sunmuyor bizlere...

Fernando Meirelles ve Katia Lund'un ortaklaşa yönettikleri 2002 tarihli ünlü “TanrıKent” (Cidade de Deus) ve geçtiğimiz ay ülkemiz sinemalarında da gösterilen Jose Padilha imzalı “Özel Tim” (Tropa De Elite) hep bu ana temanın civarında dolaşan Latin Amerika çıkışlı sinemasal kordelalardı.

Ancak, Rodrigo Plá, Mexico City, Sao Paolo ve Rio De Janeiro gibi dev nüfuslu Latin Amerika kentlerinde yoksul mahallelerden yüksek duvarlarla izole edilerek oluşturulan bu “yalancı cennetler”in sınıfsal çatışma anlamında aslında nasıl da korkunç bir geleceğin habercileri olduğu gerçeğine öylesine başarılı bir vurgu yapmakta ki izleyici “Yasak Bölge”yi beyazperdede bu hikâyeyle sanki ilk kez karşılaşıyormuş duygusu içinde takip ediyor.

Ağızlarındaki kürdanlarla gevelenip duran “kodamanlar”ın oluşturduğu bu tür “güvenli bölgeler”, günümüzde artık yalnızca anti-demokratik ve vahşi kapitalist sistemlerin tutsağı konumundaki Latin Amerika ülkelerine özgü bir gerçeklik olmaktan çıkmış durumda. Başta İstanbul olmak üzere, bizim de büyük kentlerimizde benzer türden, kapıları asık suratlı özel güvenlik görevlileriyle kuşatılmış, girişinde ve çıkışında arama yapılan, çevresi yüksek duvarlarla çevrili “safahat (!) kaleleri” oluşmaya başladı ne yazık ki. Yüksek kâr hırsıyla gözü dönmüş emlâkçılar tarafından toplumun kaymak tabakasına astronomik fiyatlar ve “huzurlu bir hayat” sloganları eşliğinde pazarlanan bu tür “uydu kentler”, gerçekte -zenginlik ile yoksulluk arasında o dehşetengiz uçurumun içi, görülebilir bir gelecekte iyi niyetli siyasî, ekonomik ve toplumsal reformlarla doldurulmadıkça- hepimizin felaketi olacak. Ancak şimdilik pek çoğumuzun bundan henüz haberi yok. Zaten böylesi sevimsiz kehanetleri duymak da istemiyoruz.

Korku filmlerinin büyük ustası Amerikalı George A. Romero, geçmişte çektiği bütün o zombi filmlerinde olduğu gibi, 2005 tarihli olgunluk çalışması “Ölüler Ülkesi”nde de (Land of the Dead) bu kaçınılmaz ve karşı konulmaz finale metaforik bir biçimde değiniyordu aslında. İzleyenler hemen hatırlayacaklardır; (Romero'nun yaşayan ölüler / “zombi”ler ile simgelediği) toplum dışına itilmiş bir kitle, tıkıldıkları açık hava hapishanelerinin sınırlarını aşıp, zenginlerin kendilerini güven içinde yaşamak üzere inşâ ettikleri ultra-modern bir gökdelene saldırıyor ve sonunda da -bu parlak fikrin mimarı dahil- önlerine çıkan herkesi vahşice öldürüyorlardı.

“Komşumuz aç ve ağlar durumdayken, karnımız ağrıyana kadar tıkınıp üstüne de keyifle uyumayı” alışkanlık hâline getirdiğimiz, çocuğumuzu sınıftaki kapıcı çocuğunun yanından hışımla kaldırtıp başka bir yere oturttuğumuz, parklarda yanyana ve mutluluk içinde oynayan o küçük insanlar arasında bile ebevynler olarak sınıfsal ayrım tesis etmeye çalıştığımız bu modern zamanlarda, anılan türden bencillikleri sergilemeye devam ettiğimiz sürece, manyetik kartlarla girip çıktığımız o pırıltılı uydu kentlerimizde gözden ırak tuttuğumuzu sandığımız umutsuz yoksulluk, bizleri saklandığımız o deliklerde er ya da geç bulup linç edecek.

Meksikalı sanatçı Plá'nın insanlığa yapılmış kadim bir uyarıyı sinema sanatı üzerinden yineleyip “Yoksulların ve açların sesine kulak vermeyen bizden değildir” diye seslenen bu dokunaklı hikâyesi, 9 yeni yapıtın gösterime girdiği kalabalık bir hafta sonunun hem biçim hem de içerik açısından en dikkate değer filmi...

Beyazperdede ciddi bir konu izlemek ve -sorumluluk duygusu içinde hareket eden bir insan olarak- onun üzerine enine boyuna düşünmek isteyenler için...