SİNEMA-TV TERMİNOLOJİSİNDE YANLIŞLAR/DOĞRULAR

Sinema dünyasında bu yönde kesin bir kural yoktur. Dünya çapında tanınıp sevilen yıldız oyuncular, yönetmenler, gazeteciler ya da popüler müzik sanatçıları, sırf bazı yönetmenlerle kişisel yakınlıklarından ve onların kendilerine gönderdiği senaryoyu çok beğendiklerinden dolayı, filmlerde çok kısa, hattâ bazen yalnızca bir-iki plandan ibaret simgesel roller üstlenebilmektedirler. Jenerikte akan isimlere kimi zaman dahil edilen, kimi zaman da edilmeyen bu gibi kısa süreli performanslara sinema sektöründe "cameo" adı verilir. Sözcüğün İngilizcedeki düz anlamı "süsleme"dir ve popüler simâların filmlerde anlık olarak boy gösterip öyküye renk katmalarını ifade eder. Bazen benzer türden sürprizleri o filmin yönetmeni, yapımcısı ya da teknik ekibinden birileri de yapabilir. Sinema tarihinde ilk "cameo" yapan kişi, bu sanatın kurucuları arasında yer alan Fransız sihirbaz, aktör, yönetmen, kameraman, kurgucu ve özel efekt uzmanı Georges Méliès'dir. Méliès, kendisi tarafından yönetilen 1896 yapımı "Şeytan'ın Şatosu" (Le Manoir du Diable) adlı kısa metrajlı yapıtta Şeytan'ı canlandırmıştır ki bu film aynı zamanda sinema tarihinin de ilk korku öyküsüdür.

Kendi filmlerinde "cameo" yapma işini bir takıntı hâline getirmiş olan en ünlü sinemacı ise sayfamızın bu haftaki konuklarından biri olan İngiliz yönetmen Alfred Hitchcock'tur. Bunun dışında, jenerikte yer almayan ünlü "cameo"lara örnek olarak aktör Ömer Şerif'in "Pembe Panter Dönüyor"da (The Pink Panther Strikes Again, 1976) Mısırlı bir suikastçı, yapımcı-yönetmen Steven Spielberg'in "Cazcı Kardeşler"de (The Blues Brothers, 1980) vergi dairesi memuru, aktör Bruce Campbell'in "Fargo"da (1996) TV dizisi oyuncusu, U2 müzik grubunun solisti Bono'nun "Milyon Dolarlık Otel"de (The Million Dollar Hotel, 2000) lobideki müşteri olarak boy göstermesini anabiliriz.

Bir de en azından bir kaç dakika süren konuşmalı ve görece daha uzun roller üstlenmekle birlikte isimlerinin jenerikte geçmemesini özellikle talep eden yıldız oyuncular vardır ki bu tür katılımlar onlar için kariyerlerinde önemli bir kilometre taşı olmaktan ziyade "dost bir sinemacının ricasını kıramama" adına üstlenilmiş tadımlık görevlerdir. Meslekteki kıdemleri gereği artık yalnızca başrol üstlenebilecek konumdaki aktör ve aktristler, böylesi dostane desteklerin resmî filmografilerinde yer almasını istemezler, bu yüzden de isimleri o yapımlara ilişkin her türlü veri tabanında "uncredited" (jenerikte belirtilmemiş) uyarısı eşliğinde geçer. Sözgelimi, ünlü karakter oyuncusu Martin Landau yönetmen Tim Burton'un 1999 tarihli filmi "Başsız Sovalye"de (Sleepy Hollow) öykünün açılış bölümünde dakikalarca görünmesine karşın son jenerikte ismi yoktur. Aynı şekilde Hollywood efsanelerinden Gene Hackman yönetmen Gore Verbinski'nin 2001 tarihli "Meksikalı"sında (The Mexican), aksiyon sinemasının emekli kralı Arnold Schwarzenegger de Peter Berg'in 2003 yapımı "Köhne" (Rundown) adlı filminde isimleri jenerikte geçmeden küçük roller almışlardır. Halen California eyalet valisi olan Schwarzenegger, benzer türden bir simgesel oyunculuğu, yakın dostu Sylvester Stallone'nin yazıp yönettiği, önümüzdeki ağustos ayında gösterime girecek olan "Harcanabilirler" (The Expendables) filminde kısa bir rol üstlenerek tekrarlamıştır. CNN Televizyonu'nun kıdemli sunucusu Larry King de sinema sektöründeki yakın dostlarını kıramayarak beyazperdede sık sık gerçek kimliğiyle, yani "ekrandaki adam" olarak boy göstermektedir. Kadın yıldızların ünlü filmlerdeki kısa süreli katılımlarına örnek olarak da "Şeytan" filminden tanıdığımız Linda Blair'in yönetmen Wes Craven'ın 1996 yapımı korku-gerilim klasiği "Çığlık"ta (Scream) bir televizyon muhabirini canlandırmasını örnek verebiliriz.

Türk sinemasında ise "cameo" yapan oyuncuların jenerikte anılmaması bu tür katkılarda bulunan sanatçılara karşı "ağır bir saygısızlık" (!) olarak kabul edildiğinden, böylesi kısa roller jeneriklerde "konuk oyuncu" sıfatıyla yer almaktadır.