Stajyerlerin sigortalılığı

Stajyerliğin Torba Kanun ile yeni bir boyut kazandığını konuya ilişkin daha önceki bir yazımda* belirtmiştim. Aday çırak, çırak ve işletmelerde meslek eğitimi gören öğrencilerle yüksekokul - üniversite öğrencilerinin ve İŞKUR kursiyerlerinin stajyerliği konusunda, "ücretli stajyerlik" ve "stajyerlerin sigortalılığı" yönlerinden önemli yenilikler gerçekleşmiştir. Böylece en başta sigortalılık statüsü, 4/a sigortalılığı olarak belirlenmiş; iş kazası ve meslek hastalığı sigortası yönünden uygulama sürdürülmüş ve stajyerlerin sigortalılığında hastalık sigortasında sosyal güvenlik reformuyla gelen kayıp, yeni GSS uygulaması öngörülerek, giderilmiş oldu. Bu değişimi aşağıda kısaca özetlemek istiyorum.

Bilindiği üzere aday çırak, çırak ve öğrencilere ödenecek ücretler her türlü vergiden müstesnadır. İşletmelerde meslek eğitimi gören örgün eğitim öğrencilerine, asgari ücretin net tutarının yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30''undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15''inden, aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30''undan aşağı ücret ödenemez. İş kazaları ve meslek hastalıkları ile hastalık sigortaları hükümleri uygulanır. Sigorta primleri, yaşa uygun asgari ücretin % 50''si üzerinden Bakanlık ve mesleki ve teknik eğitim yapan yükseköğretim kurumlarının bağlı olduğu üniversitelerin bütçesine konulan ödenekle karşılanır.

Eğer "bakmakla yükümlü olunan kişi" statüsünde değillerse, GSS hükümleri uygulanacaktır. Bunun için Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) veya öğrencilerin eğitim gördüğü okulları tarafından Nisan 2011 ayı itibariyle PEK –prime esas kazanç- alt sınırı esas alınarak %6 oranında (%1''i kısa vadeli sigorta kolları primi, %5''i genel sağlık sigortası –GSS- primidir) sigorta primi, SGK''na ödenecektir.

Artık stajyer öğrencilerin sigortalılığında "zorunlu staj koşulu" kaldırıldı. Zorunlu olsun – olmasın işyerlerinde staj yapan öğrenciler, genel sağlık sigortalısıdır. Yüksekokul ve üniversite öğrencilerinin sigorta primlerini MEB ve eğitim gördükleri yüksek öğrenim kurumu ödeyecektir. Meslek liselerinde okumakta iken veya yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrencilerin prime esas kazançlarının hesaplanmasında PEK –prime esas kazanç- alt sınırı esas alınarak %6 oranında (%1''i kısa vadeli sigorta kolları primi, %5''i genel sağlık sigortası –GSS- primidir) sigorta primi, SGK''na ödenecektir.

3308 sayılı Meslek Eğitimi Kanununda "Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumları" kavramı, 6111 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, "mesleki ve teknik eğitim alanında, diplomaya götüren orta öğretim kurumları ve mesleki ve teknik eğitim yapan yükseköğretim kurumları ile belge ve sertifika programlarının uygulandığı her tür ve derecedeki örgün ve yaygın eğitim-öğretim kurumlarını" kapsar hale getirilmiştir.

Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerlerin prime esas kazançlarının hesaplanmasında PEK –prime esas kazanç- alt sınırı esas alınarak %13,5 oranında (%1''i kısa vadeli sigorta kolları primi, %12,5''i genel sağlık sigortası –GSS- primidir) sigorta primi, Türkiye İş Kurumu tarafından SGK''na ödenecektir.

Sonuç olarak diyebiliriz ki, artık önemli ölçüde bir sanayi toplumu olan Türkiye, stajyerliğe, yani gelecek nesillerin uygulamalı olarak doğru ve etkin meslekî eğitim süreçlerine göre pratik üretime hazırlanmasına özen göstermelidir. *T. Sınav, Stajyer ücretleri, Yeni Şafak, 21.03.2011, s.8

Bu kitabı, İSG İl Md. Yrd. Murat GÖKTAŞ, İSG İl Md Danış. Murat ÖZDAMAR ve Bursa SG İl Md SG Kontrol Mem. Erden ÇAKAR birlikte kaleme aldılar. Ve kitapta Türk sosyal güvenlik sisteminde sosyal güvenlik kavramı ve primsiz sosyal güvenlik rejiminin sosyal güvenlik sistemi içindeki yeri, sosyal yardımlar, sosyal hizmetler, primsiz rejimin eksiklikleri ve çözüm önerileri, emekliliğe hazırlık ve sigortalıların borçlanabileceği süreler, uzun vadeli sigorta kolları ve emeklilik vb konular yetkin bir şekilde incelenerek sunulmuştur. 325 sayfa olan bu kitabı, Yaklaşım Yayıncılık (yaklasim.com) yayınladı. Okuyucularıma yararlı olacaktır. Not: Sorulara cevaplar İnternet sayfasında.