Çevrimler…

Kur'anda en sevdiğim ifâdelerden birisidir: “Herşey aslına döner”.. Hoş, efsâneler, hikâyeler de böyle söyler.. Dere tepe düz gidilir, lâkin sonra anlaşılır ki , bir arpa boyu yol gidilmemiştir. Bu aralar sık sık bunu düşünüyorum. Süreçleri kavrayış biçimimiz , kadim gelenekte çevrimsel veyâ dâirevi iken modernlikte Kepler, Newton, Leibniz, Descartes gibi âlimler üzerinden düzçizgisel bir mahiyet kazandı. Hoş, Nietzsche “Ebedî Dönüş” kavramıyla bunun böyle olmadığını dile getirmekten geri durmadı. Buna mukâbil, yorumlar da değişik oldu. Meselâ Deleuze bunun farklılıklar üzerinden bir değerlendirmesini yaptı. Bâzıları bu bakışın kadercilikle de sıkı bir bağını kurdular. Meselâ “Amor fati “ üzerine çok sayıda tartışma yapıldı.