İnsan iradesi..

Bâzı dostlarım, yazılarımda yapmaya çalıştığım değerlendirmelerin maddî şartlara fazlasıyla boyun eğdiğini, insan îrâdesine alan bırakmadığını söyler ve eleştirirler. Hukûkum olan bâzıları daha da ileri giderek, insan irâdesinin dışlamamı peşin hüküm sâhibi olmama; onu da kötümser tabiatıma bağlarlar. Bu eleştiriyi kısmen doğru bulduğumu söyleyebilirim. Evet, teorik olarak bakışım budur. Ama, insan irâdesini, bir peşin hükümle dışladığım iddiasını pek de kâbul edemiyorum. Bu şekilde anlaşılsa da, bu değerlendirmenin bir peşin hüküm değil, bir netice olduğunu söylemeliyim.