TR
EN
AR
FR
RU
UR
Çok-standartlı yurttaşlık
Dün
yine üniversite koridorlarından televizyonlara, seyrettikçe insanı vicdani açıdan da hukuki açıdan da rahatsız eden, görüntüler yansıdı. Dişhekimliği Fakültesi'nde dönem sonu imtihanlarına girmek isteyen beş başörtülü öğrenciyi engellemek için onlarca polis imtihan salonunun kapısına dizilmişti. Yaşlı bir veli kızının hakkını savunmak isterken görevli biri tarafından itilip kakılarak uzaklaştırılıyor, olayı görüntülemek isteyen basın mensupları da zorla dışarı çıkartılıyordu. Bu arada diğer öğrenciler ayrıcalıklı bir statü içinde içeri alınıyordu. Polislerin dizilişi, görevlilerin gergin halleri ve koridora sinmiş olan hava gözönüne alındığında ortada çok ciddi bir sosyal tehditin olduğu, bir terörist grubun saldırısına karşı üniversitenin güvenlik altına alındığı izlenimi ortaya çıkıyordu. Halbuki bütün bu tedbirlerin alınması ve psikolojik bir savaş ortamının oluşturması sadece silahsız, savunmasız, mağdur beş genç kız içindi.
Zihnimde ellili yıllarda beyazlarla aynı okullarda okumak isteyen zencilerin verdiği mücadeleler için çekilmiş Amerikan filmleri canlandı. Bir basın mensubunun koridordan apartopar sürüklenerek atılmasını izlerken de Apartheid uygulamasının sürdüğü Güney Afrika'da haddini bilmeyerek beyazların kompartımanına binen Gandi'nin trenden atılışı gözlerimin önüne geldi. Onlar adına tahkir edildiğimi, aşağılandığımı, ikinci sınıf vatandaş statüsüne indirildiğimi hissettim.
Bu sahnelerin haber bültenlerinde yer almasından bir müddet sonra bir başka kanalda bir grup hanım moda ve kadın kıyafeti üzerinde konuşurken sonradan manken olduğunu öğrendiğimiz bir bayan "kıyafetin kadının vücut güzelliğini göstermesi gerektiğini, dolayısıyla bu senenin modasında etek boylarının dizaltına inmesinden hiç hoşlanmadığını söylerken", başka birisi de "seksi ve transparan kıyafetlerden hoşlandığını ve bu beğenisini paylaşmayan erkekleri reddettiğini" kadın özgürlüğünün yılmaz bir savunucusu görüntüsüyle vurguluyordu. Sunucu 'Türk kadını prototipinin kimlerden oluştuğunu ve nasıl bir kıyafet tercih ettiğini" sorduğunda hepsi "İşte bizler Türk kadınını temsil ediyoruz" dediler.
Üniversite kapısında başörtüsü dolayısıyla psikolojik işkenceye maruz bırakılan hanım kızların sahnesi gözlerimin önünde tekrar canlandı ve iliklerime kadar ürperdim. Kamu ahlakını, edep duygusunu, nikah ve aile kurumunu hiçe sayan bir yaklaşım Türk kadının ortak tavrı olarak takdim edilir, çağdaşlığın bir gereği olarak kutsanır ve meşru kılınırken, inancı ve edeb duyguları dolayısıyla örtünenler dışlanıyor ve psikolojik işkencelere maruz bırakılıyordu. Ankara'ya yürüyüşe çıkan hanım kızlardan birinin haykırışı tekrar kulaklarımda çınladı: "Allahım, acaba daha ne kadar ağlamalıyım?'
Bu kültürel parçalanma yurttaşlık bilinci ve hukuku açısından çok ciddi bir meşruiyet sorununu da beraberinde getirmektedir. Bireyleri bir siyasi sisteme bağlayan ana unsur hak ve sorumlulukların açıkça beyan edildiği bir akdin varlığı ve bütün yurttaşların bu konuda eşit bir statüde görülmeleridir. Bugün ise toplum, yurttaşlık hukuku açısından, neredeyse birincisi sorumlulukları olan, ama hakları olmayan dışlanmışlar, ikincisi hem sorumluluk hem de hakları olan sıradan vatandaşlar, üçüncüsü hakları olduğu halde sorumlulukları konusunda muhayyer olan ayrıcalıklılar şeklinde üçe bölünme temayülü içindedir. RP'ni kapatırken kültürel otonomiye dayalı çok-hukukluğu bir gerekçe olarak gösterenler bugün Türkiye'de maalesef fiilen muhatabına göre farklı işleyen bir çok-standartlı yurttaşlık hukukunu devreye sokmuş durumdadırlar.
"Erkek kardeşim doğuda askerlik yapıyor, ben burada üniversite sınavlarına giremiyorum!" diye hıçkıran başörtülü hanım kız ve "ben vergimi veriyorum, benim kızımı ne hakla okula almıyorsunuz?" diyen veli bu tavırlarıyla yurttaşlık hukuku açısından sorumlulukları olduğu halde hakları olmadığı kanaatinin yaygınlaştığı birinci kesimin tepkisini dile getirmektedirler.
Bu kesim sanıldığının aksine sadece başörtülü talebelerden ve onların velilerinden oluşmamaktadır. Bu kaygılar gittikçe daha geniş halk kitleleri tarafından paylaşılmakta ve siyasal sistem ile halk arasındaki yurttaşlık bilinci ve hukukuna dayalı bağ zayıflamaktadır. Bu meşruiyet yabancılaşmasının sürmesi halinde toplumsal bütünlüğü sağlamak gittikçe güçleşir ve toplum kesimleri arasındaki uçurum gittikçe açılır.
Türkiye'de siyasi sisteme çözüm arayanlar herşeyden önce gittikçe aşınan eşit yurttaşlık hukuku konusuna eğilmek zorundadırlar. Siyasi kültürü oturmuş ve yurttaşlık bağı sağlam temellerle kurulmuş bir siyasi sistem başkanlık ya da parlamenter esasına dayanan farklı kurumsal yapılanmalarla da ayakta durabilir; ancak eşit yurttaşlık hukuku aşınan bir siyasal sistemi işletebilmek mümkün olmaz.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.