TR
EN
AR
FR
RU
UR
Görünen ve ulaşılabilir potansiyel
TÜRKİYE
'nin Olimpiyatlar'daki performansı siyasî anlamda da görünen potansiyeli ile ulaşılabilir potansiyeli arasındaki farkı ortaya koydu. Takip edebildiğim kadarıyla Türkiye'ye altın madalya kazandıran sporculardan ikisi Bulgaristan muhaciri (Naim Süleymanoğlu, Halil Mutlu), ikisi ise (Hamza Yerlikaya, Mahmut Demir) Anadolu kökenlidir. Gümüş madalya kazandıran Malik Beyleroğlu Kafkas kökenli Azeri, bronz madalya kazandıran Akif Pirim ise yine Anadolu kökenlidir. Bu sporculardan üçü Balkanlar ve Kafkaslar'dan Türkiye'ye sığınan sporcular iken, üçü de Türkiye'nin Lozan sınırlan içinde doğup büyümüş sporculardır. Başka bir ifade ile Türkiye'ye sınır ötesi hinterlandından herhangi bir akım olmamış olsaydı, Türkiye'nin performansı yüzde elli oranında düşmüş olacaktı. Görünen potansiyel ile kastımız Türkiye'nin cari sınırları içinde hemen harekete geçirme kabiliyet ve hakkına sahip olduğu potansiyeldir. Ulaşılabilir potansiyel ile ise Türkiye'nin tarihi ve coğrafi sabit verilere dayanan hinterlandını harekete geçirebilmesi durumunda yakalayabileceği potansiyeli kastetmekteyiz. Görünen potansiyelini harekete geçiremeyen ülkeler iç politikada verimsiz, ulaşılabilir potansiyelini harekete geçiremeyen ülkeler ise dış politikada etkisiz ülkelerdir.
Görünen potansiyel ile ulaşılabilir potansiyel birbirinden kategorik bir şekilde ayrılabilen unsurlar değildir. Aksine bir ülkenin gerçek kapsamlı güç potansiyeli bu iki unsurun birarada ve karşılıklı olarak etkileşim içinde değerlendirilebilmesine bağlıdır. Görünen potansiyeli korumak ve verimli bir şekilde harekete geçirebilmek biraz da ulaşılabilir potansiyeli üzerinde etkili olabilmeye bağlıdır. Türkiye uzun bir süre ideolojik gerekçelerle ulaşılabilir potansiyelin devre dışında tutulduğu bir politika takip edegelmiştir. Mesela yetmişli yılların sonunda zamanın Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'ün Türkiye için en büyük tehlike unsurlannın pan-İslamizm ve pan-Türkizm olduğunu deklare etmesi ve 12 Eylül yönetiminin de bu doğrultuda ihtilal gerekçeleri oluşturmuş olması Türkiye'nin görünen potansiyeli ile ulaşılabilir potansiyeli arasındaki katı ayrım çizgisini ortaya koymaktadır. Bu radikal ayrım çizgisi, dış faktörlerin değişmesi ile ortaya çıkan ve ulaşılabilir potansiyeli Türkiye'ye yönelten doksanlı yıllardaki gelişmelerin etkili bir şekilde değerlendirilememesi sonucunu doğurmuştur.
Bu konudaki ciddi bir yanılgı da ulaşılabilir potansiyeli değerlendirme konusu gündeme geldiği zaman genellikle askeri anlamda çatışmacı ve yayılmacı bir izlenimin uyanmasıdır. Ulaşılabilir potansiyeli askeri anlamda denetim altına alma çabası ulaşılabilir potansiyelin değerlendirilmesi değil, ulaşılabilir potansiyelin görünen potansiyel haline dönüştürülmesi gayretidir. Bu sebeple de uluslararası hukuk açısından ciddi riskler barındırmaktadır. Ulaşılabilir potansiyelin değerlendirilmesi ise aslında bu tür askeri bir yayılma hedeflemeksizin de bu potansiyelin ekonomik ve kültürel araçlar ile harekete geçirilmesidir. Olimpiyatlarda Türkiye'nin performansının iki kat artırılması da aslında ulaşılabilir potansiyelin sınırlı bir alanda harekete geçirilmesi ile mümkün olabilmiştir. Geçmişinde büyük devletler ve imparatorluklar bulunan toplumlar görünen potansiyel ile ulaşılabilir potansiyel arasında uyumlu bir birliktelik kurdukları ölçüde ayağa kalkabilirler.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.