TR
EN
AR
FR
RU
UR
Terör ve dış politika
Dış
politikada Kıbrıs ve su meselesi gibi hassas konulardaki baskıların artmasından sonra terör olaylarının yaygınlaşma temayülü içine girmiş olması Türkiye'deki siyasi belirsizlik ile bir tablo bütünlüğü içinde değerlendirilmesi gereken olaylardır. Dış baskılar ve iç terör genellikle siyasi belirsizlik tablosunu tamamlayan olgulardır. Bu acıdan terör, yaygın kanaatin aksine, sadece bireysel ve sınırlı örgütsel iradelere dayalı bir olay değildir. Aksine bireysel ve sınırlı örgütsel görünümlü terör olaylarının belli bir ülkede ve belli bir zamanlama ile ortaya çıkması ancak ve ancak daha geniş ölçekli faktörler ile izah edilebilir. Terör olaylarında ihaleleri üstlenen küçük ve hareket kabiliyeti yüksek gruplar aslında çok daha planlı ve çok daha etkin bir gizli iradenin vurucu güçleri olarak devreye girerler. Devletlerin daha meşru görülen ve uluslararası ilişkilerin bir türü olarak değerlendirilen örtülü operasyonları ile adresi belli olmadığı için çift yönlü çalışan küçük grupların terör eylemleri arasında çoğu zaman ayırd edilmesi güç bir etkileşim alam vardır. Küçük ve hareket kabiliyeti yüksek bir grup bazen sınırlara dayanan büyük ölçekli bir konvansiyanel güçten daha yıkıcı bir tesir yapma potansiyeline sahiptir. Türkiye'nin yetmişli yılların sonunda yoğunlaşan terör olaylarından ekonomik ve siyasi açıdan bir savaş ölçeğinde etkilenmiş olduğu bir gerçektir. Sınır ötesi ve ülke içinde derinleme etki potansiyeline sahip bu gücün her an ciddi bir dış politika aracı olarak kullanılabileceği de unutulmamalıdır.
Bunun içindir ki terör, coğrafyaları gereği konvansiyonel güvenlik problemi olmayan ülkeler için bile güvenlik politikasının en önemli yumuşak karnı olagelmiştir. Konvansiyanel sınır güvenliği problemi olmayan ABD gibi büyük bir ülkenin dış güvenlik parametrelerini önemli ölçüde sınır ötesi etkinliğe sahip terör ve nükleer tehdit unsurlarına dayandırmış olması tesadüfi değildir. Terör, kaynağım tesbitin zorluğu dolayısıyla, aynı anda hem pasif güvenlik parametresi hem de aktif diplomasi aracı konumuna gelebilmektedir. Bunun içindir ki dış ilişkileri hassas dengeleri dayalı ülkeler terör politikasını polisiye tedbirlerin bir parçası olarak değil, genel dış güvenlik stratejisinin bir unsuru olarak değerlendirmek zorundadırlar.
Uğur Mumcu'nun bir suikaste kurban gittiği günleri tekrar hafızanızda canlandırınız. O günlerde suikastin muhayyel failleri konusunda yapılan tahminler kamuoyuna, planlı ve sistematik bir şekilde, kesin bir bulgu olarak aktarılmış ve Türkiye'de esen İran-karşıtı hava İran ile diplomatik ilişkileri kesme düzeyine getirmişti. Küçük bir terör grubunun bireysel görünümlü eylemi bölgesel dengeleri altüst eden bir dış politika parametresi haline gelivermişti. Şimdi soğukkanlı olarak o günleri tekrar değerlendirdiğimizde sormamız gereken temel soru bu bireysel görünümlü terör olayının sonunda esen dalganın o günlerdeki bölgesel dengeleri nasıl etkilediği sorusu olmalıdır.
Hatırlanacağı gibi Türkiye-İran ilişkilerinin gerginleşmesinin hemen akabinde Ermenistan Azerbaycan savaşı tırmanışa geçmiş ve lojistik desteği zayıflamış olan Azerbaycan karşısında bölgesel dengeler açısından önemli bir manevra alam kazanmış olan Ermenistan Laçin koridoru dahil önemli stratejik mevzileri işgal etmiştir. Rusya'nın Güney Kafkasya'ya tekrar etkin bir şekilde inmesini sağlayan Ermenistan ilerlemesi karşısında Türkiye'nin tepkisi kuvvet kaydırma yoluyla sınır bölgesindeki Nahcıvan'ı korumaya yönelik bir güç gösterisi ile sınırlı kalmıştır. Bir terör olayının muhayyel failleri konusunda Türkiye-İran arasında yaşanan gerginliğin bölgesel dengeler üzerindeki etkisi Rusya ve Ermenistan'ın diplomatik ve askeri açıdan daha atak bir strateji takip etmelerini kolaylaştırmıştır. Uğur Mumcu cinayetinin failleri o günden bu yana bulunamamış, ama Türkiye ve Azerbaycan'ın Kafkas politikasındaki kayıpları baki kalmıştır.
Özetle hassas iç ve dış dengelere dayalı kritik bir dönemden geçmekte olan Türkiye bireysel görünümlü terör olaylarına bakışım tekrar gözden geçirmek zorundadır. Terör sadece kandırılmış küçük bir grubun polisiye tedbirlerle engellenebilecek şuuru eylemleri değildir. Aksine güvenlik stratejisinin genel çerçevesi içinde değerlendirilmesi gereken önemli parametrelerden biridir. Bireysel görünümlü herhangi bir eylemden hangi ülkelerin ne çıkarlar elde edebileceği gözönünde bulundurulmaksızın yapılacak bir terör değerlendirmesi yanıltıcı ve ters etkili sonuçlar doğurabilir. Türkiye'de geçmiş olaylardan ders alan ve iç barış konusunda duyarlı olan herkes, bundan sonra da artması muhtemel terör olaylarının iç kutuplaşmayı altıncı ve dış faktörleri devreye sokucu etkileri konusunda çok daha temkinli olmak zorundadır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.