TR
EN
AR
FR
RU
UR
Türkiye'ye görev düşüyor
G
eçtiğimiz gün CNN muhabiri ile Amerikan Ulusal Güvenlik Danışmanı Sandy Berger arasında Körfez bunalımı konusunda ilginç bir diyalog yaşandı. Berger, Irak'ın kimyasal silahları gerçekten kullanmaya yönelik bir niyetinin olup olmadığını soran muhabire uluslararası ilişkilerdeki ilke-çıkar ilişkisini yansıtılan bir cevap verdi: "Böyle bir niyetin şu anda olup olmaması o kadar önemli değil. Kaldı ki, Saddam'ın geçmiş sicili bu konuda çok kötü. Bu kitle imha silahlarını iki kez, birinde İran'a karşı diğerinde ise kendi halkına karşı Halepçe'de kullandı." İlk bakışta çok mantıklı görünen bu açıklama kendi içinde birçok çelişkiyi de barındırıyor. Evet, Saddam'ın sadece bu hususta değil, birçok diğer hususta da sicili çok temiz değil. Ancak, Berger'in açıklaması hemen karşı bir soruyu da gündeme getiriyor: Bugün Irak'ın potansiyel tehditine karşı olağanüstü bir silahlı gücü mobilize etme yanında bütün uluslararası kamuoyunu da harekete geçiren ABD, Irak 1987-88 yıllarında bu silahlan fiilî olarak İran'a ve Halepçe'deki Kürt nüfusa karşı kullanırken nasıl bir tepki gösterdi? Yine olağanüstü bir vurucu güç ile Irak'ın üstüne mi gitti, yoksa gizli bir teşvik anlamı taşıyan sıradan bir kınama ile mi yetindi? O zaman ABD'nin müdahalesini engelleyen husus bu silahların o dönem için daha büyük bir tehdit olarak görülen İran'a ve İran'a yakın davranan Kürt gruplara karşı kullanılmış olması mıydı? Eğer ikinci cevaplar doğruysa kille imha silahları bizatihi mi kötüdür yoksa hedef aldıkları kitlenin Amerikan çıkarlarına uygun davranıp davranmadığına göre mi değer kazanırlar?
Uluslararası ilişkiler böylesi esnek taktik hesaplara göre yiirütülürse, gerçek ve kalıcı bir barış sağlanabilir mi? Türkiye'de son günlerde savaş çığırtkanlığı yaparak Saddam'ın Konya'yı bile vurabileceğini iddia eden çevreler için de ayni soru gündemdedir. Potansiyel olarak bakıldığında 1987-90 döneminde Irak'ın herhangi bir hedefi vurma gücü bugünkünden çok daha ileri düzeyde idi. O günlerde İran ile yürütülen savaşta Batı ülkelerinden de alınan destekle büyük bir askeri güç oluşturulmuştu. Bugün ise durum çok farklıdır. Her şeyden önce, Irak'ın askeri gücü Körfez Savaşı'nda ciddi şekilde budanmıştır. Bununla da kalmamış, son sekiz yıl içinde uygulanan ambargo Irak'ın askeri kapasitesini ve teknolojisini de yenilemesini engellemiştir. Bugün Irak'ın on sene önceki askeri tehdit gücüne sahip olduğunu iddia edebilmek mümkün değildir. Öyleyse, on sene önce bu ölçüde tehdit olarak görülmeyen Irak'ın bugün hemen Türkiye'yi vurabilecek ölçekte bir tehdit odağı olarak gösterilmesi yersiz yere kendini hedef tahtasına koymaktan başka bir şey değildir.
Hele hele Türkiye'nin İsrail ile birlikte tehdit edilen ikinci ülke olduğunun vurgulanması akıl almaz bir taktik hatadır ve Arap kamuoyunda Türkiye ile İsrail'i özdeşleştirerek Türkiye'yi bölgeden dışlamaya çalışan çevrelerin ekmeğine yağ sürmektir. Bu tür tavırlar, bölgede dengeli ve teenni ile davranması gereken Türkiye'yi ortada hiç bir gereklilik yokken bir taraf durumuna sokmakta ve Türkiye'nin bölgedeki uzun dönemli çıkarlarını ciddi şekilde zedelemektedir. Türkiye bölgede kendisini tecrit etmeye yönelik bu tür tepkiler yerine bütün bölgeyi kuşatıcı projeler üretmek zorundadır.
Mesela bölgenin etkin ve güçlü bir ülkesi olarak bölgedeki bütün ülkeleri kapsayacak bir nükleer ve kimyasal silahlardan arındırma projesini devreye sokabilir. Irak'ın kimyasal ve biyolojik silahlarını da, İsrail'in nükleer güç kapasitesini de içeren ve bölgenin bütün nükleer, kimyasal ve biyolojik silahlardan arındırılmasını öngören bir plan, nükleer güce de, kimyasal silaha da sahip olmayan Türkiye'nin bölgedeki konumunu güçlendirecek ve bölgede kalıcı bir bansın yerleşmesi doğrultusunda ülkemize özel bir misyon kazandıracaktır.
Güneydoğu Asya'nın nükleer ve kimyasal silahlardan anndınlmasmı öngören ZOPFAN uygulaması, Latin Amerika'yı nükleer silahlardan anndırmayı öngören 1967 tarihli Tlatelolco Anlaşması ve Güney Pasifik ile ilgili ayni amaçla imzalanan 1985 tarihli Rarotonga NWFZ (Güney Pasifik Nükleer Silahlardan Anndınlmış Bölge) Anlaşması, bu konudaki örnek uygulamalar olarak incelenebilir. Ortadoğu'da gerçekten kalıcı bir barış isteniyorsa bunun döneme ve ülkelere göre değişen geçici taktik çıkar hesaplanndan çok, kalıcı ilkelere dayanması gerekmektedir. ABD ve BM on sene önce uygulamadığı ilkeleri bugün uygulamayı, ya da bir ülkeye uyguladığı ilkeleri diğer ülkelere uygulamamayı sürdürürse, kalıcı bir banşa ulaşmak mümkün olmaz ve bundan da en büyük zaran yine Türkiye gibi bölge içindeki dengelerle yaşamak zorunda olan ülkeler çeker.
Türkiye, gerek bölgedeki tarihi prestijini, gerek ABD ve israil ile girdiği ilişkiler zincirini kullanarak bölgenin sadece Irak'ın kimyasal ve biyolojik silahlarından değil, bütün tarafların nonkonvansiyonel silahlarından arındırılmasına yönelik bölgesel bir işbirliği çabasını başlatmalıdır. Böylesi bir inisiyatif Türkiye'nin bölgede zayıflayan prestijini yükselteceği gibi, uluslararası kamuoyu nezdindeki saygınlığını da artıracaktır. Bu konuda Rusya ve Çin gibi ABD'nin müdahele politikalarına karşı çıkan BM Güvenlik Konseyi üyesi ülkelerin de, Mısır ve Suudi Arabistan gibi müdaheleye karşı çıkmakla birlikte şu anda ne yapacağını tam kestiremeyen bölgedeki Arap ülkelerin de desteği sağlanabilir. Arabuluculuk ile uyancılık ilişkisi arasında bocalayan diplomatik çabalar yerine daha büyük ölçekli ve bölgeyi tümüyle kuşatan insiyatifler ön plana çıkarılmalıdır. Bu tür bölgesel ölçekli inisiyatifler sadece Irak'ın ve Körfez'in kimyasal silahlardan arındırılmasnın değil, Ortadoğu barış sürecinin de yeni bir ivme kazanmasını sağlar.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.