Bir nâdânlık örneği

(1987-1991) yılları arasında, temas halinde bulunduğumuz İslâmî-muhafazakâr çevrelerin hemen çoğundan, şahsen benim vicdanıma dokunan konuşmalar olurdu. Siyasal partileri inkâr, demokrasi reddiyeleri, o zamanki adıyla Avrupa Topluluğu''na şiddetli muhalefetler ve tepeden inmeci hayalî projeler.

Bu konuşmalar hemen her mecliste ardı arkası gelmeyen tiradlara dönüşürdü. Yok aile çöküyor, batıyor; Avrupa''ya rejimin gönderdiği fakir fukara Anadolu çocukları kimliğini yitiriyor, bu insanlar âdeta insanlığından çıkıyor. Daha neler, neler? Yani herşeyi tükenişte, kötüye gidişte gören bir psikolojik!.. İstikbalini karanlık gören bir ruh hali!

Birgün, böyle konuşmaların yapıldığı İslâmî vakıfta dayanamadım. Dedim ki:

-Güzel kardeşim!.. Siz, kullandığınız maddi kaynakların büyük bölümünü, bu ülkelerdeki işçi üyelerinizden temin etmiyor musunuz? Bu ülkelerdeki üyelerinizin sayısı her yıl artmıyor mu? Gene her yıl, bastığınız kitapların çoğunu bu ülkelerde satmıyor musunuz? Hal böyle olduğu halde, bu adamların Avrupa ülkelerine gitmesine hangi mantıkla karşı çıkıyorsunuz? Vakfınıza bu kaynak girişi olmasa, daha mı iyi olurdu sanki?

Bu soru ve izahların yetmediğini düşünerek, devam etmek durumunda kaldım:

-Bak şunu da unutmayın. Avrupa''ya işçi gönderen çeşitli memleketler var: Cezayir, Fas, Yugoslav, İspanyol, Portekiz (bu iki ülkenin üyelik öncesinde gönderdiği işçiler) ve ayrıca Pakistan!.. Biliyor musunuz, yabancı işçiler arasında hem ailelerine, hem ülkelerine en fazla döviz gönderen Türk işçileridir. Yani bu işçiler sizi - bizi beslediği gibi, geride kalmış ailelerinin konumunu yükseltmek için de ellerinden gelen gayreti arkalarına bırakmıyorlar.

Burada asıl düşünülmesi gereken husus şu;

Eğitim seviyesi bakımından Türkiye''nin en düşük temsilcileri olan bu sınıfların duyduğu yüksek sorumluluk şuuru ve kendi dışlarında, uzaktaki bir içtimâî varlığa olan mensûbiyet bilincidir. Bu insanlar size yardım ederken, aslında dinine karşı sorumlu hissediyor kendilerini. Ailelerine yardım ederken de aynı!.. Onların bu yaban gurbetini göze almaları; ailelerinin konumunu yükseltmek ve ailesinin geleceğini teminat altına almak adına bir fedâkârlık değilde nedir? O zaman için, bu adamlar ellerinde birikmiş dövizi Türk bankalarına yatırırken de aynı şuurla hareket etmiş olmuyorlar mıydı? (Sonra sonra bu paralar çok ortaklı şirketlere yöneldi ki, Kombassan ve Yimpaş gibi holdingler, işte bu işçi sınıfının omuzlarında yükseldi)

Lütfen kendinizi, aslı esası olmayan bu ideoloji körlüğünden arındırın ve kendi insanımıza ve toplumumuza itimad edin, güvenin!.. Ayrıca onlara lâyık oldukları bir değeri de ihmal etmeyin.

Ben bunları anlatırken, hâlâ daha ikircikli bir hava hakimdi ortalıkta. Birisi demesin mi ki, "Bunlar işin görünüşü" hocam!..

Anlaşılan o ki, beyni yıkanmış adamın gözüne "odun" soksan göreceği yok. Çünkü büyükler, okuduğu yazarlar, dinlediği konferanslar hep aksini söylüyor. Kafasını konjonktürel muhalefete teslim etmiş. Gözünün gördüğü realitenin, tahlil edilen tablonun, onun nazarında beş paralık değeri yok. Sanki dinini değiştirmek derecesinde zorlanıyor zavallı.

O zaman ben de dayanamadım:

-Bak güzelim!.. Türkiye''deki seçimlerde, bu işçilerin bir haylisi oy kullanıyor. Öyle değil mi? Kâh Kapıkule sınır kapısına gelerek, kâh oralardaki konsolosluklara uğrayarak. Peki, yapılan tasniflere göre, en çok oyu hangi parti alıyor? Düşün bakalım.

Hal böyle olduğu için, Türkiye''de bazı merkezler bundan rahatsızlık bile duyuyorlar, değil mi?

Eğer bu söylediklerim sana hâlâ yetmiyorsa, ben daha ne diyeyim? (O anda aklıma, ânı vâhitte bir fikir düştü): Bak o zaman!.. Senin mensûbu olduğun partinin Türkiye genelindeki oy nisbeti kaç? İster 1989, ister 1991 seçimlerini al, farketmez. Bir de yaban memleketteki işçi oylarının nisbetlerini koy önüne ve mukayese et. Yaban ülkelerdeki işçilerin bilinç seviyesi ile, Türkiye seçmeninin tercihleri arasındaki farkı farket!.. Toplumsal gelişme, kendini yeniden üretme ve kimlik inşası bakımından?..

Ben bunları o gün, o vakıfta geniş geniş izah ettim. İnanır mısınız, karşılaştığım manzara ve idrak tıkanıklığı dolayısıyla bana giran geldi, vicdanım sızladı. Ben bir mantığa mı hitap ediyordum, uyuşmuş bir aklı selimi mi harekete geçirmek istiyordum? Yoksa canı çekilmiş bir cesede, haşa yeniden ruh mu üflemeye çalışıyordum? Acaba hangisi?

Ne kendini, ne mensûbu olduğu toplumu ve insanı tanımadan yola çıkan bir şuurun işte hâli!.. Burada son derece ciddi bir düalite yatıyor. Baştan bir ideoloji ve ekip kurarak yola çıkmak. Yani realiteyi iyi algılayamamak, buna ihtiyaç dahi duymamak. Kendi insan ve toplumumuzun imkân ve kabiliyetlerine, alabildiğine yabancılık!.. Kuşkusuz bu yabancılık zırhını sırtımıza eğitim giydiriyor. Ama bazı İslâmî telâkkilerimiz, şikâyetçisi olduğumuz bu yabancılığı ya biraz daha artırıyorsa? O zaman ne yapacağız?

Halbuki o günkü şartlarda, önü açılsa, Anadolu insanının 5-6 milyonu daha Avrupa''nın yollarına dökülecek. Bu akış ihtimalinden bizatihi Avrupa korkuyor ve serbest dolaşıma bunun için karşı çıkıyor. Öbür yanda da biz, Avrupa Topluluğu (AB) aleyhtarlığının bayraktarlığını yapıyoruz. Kafamıza yerleştirdiğimiz sanal hakikat, içine düştüğümüz bu tarihî, siyasî tezadı farketmemizi yıllar, yıllar var ki engelledi. Nihayet biz bunu, 28 Şubat''ın ağır şartlarında farkedebildik.

Bu işçilerin Avrupa ülkelerinde açtığı işyeri sayısı, şu anda 60 bin civarında. Dikkat edin (işçi değil, işyeri) diyorum. Türk işçisi orada artık kendisini yabancı hissetmiyor. Mekân tutuyor, iş kuruyor, ticaret yapıyor, o ülkenin insanını dahi işçi olarak çalıştırıyor. Dönüyor kendi yurdunda Kombassan''lar, Yimpaş''lar vücuda getiriyor.

Ne yapalım!.. İnsanın bazı hakikatleri farketmesi için ya zaman gerekiyor, ya da dehrde cilveli bazı tecelliler. Siz bakmayın, zaten herşeyde bir hayır gizli değil midir? Ayrıca yaşadığımız şu son birkaç sene böyle devam edip gitmeyecek ki? Fazla uzun değil, mümbit bir bahar görünüyor ufukta.