Ecevit"i anlamak (!)

Parlamento iradesinin kabul etmediği ve etmeyecek gözüktüğü Demirel nâmına, Ecevit''in ve DSP''nin kendini ateşe atmasının hangi mânâsı bulunabilir?

Siyasî muhitlerde şimdi üzerinde ençok durulan konu, Anayasa oylamalarında çıkan anlamlı sonucu DSP''nin içine sindirip sindiremeyeceğidir. Sayın Ecevit''in Hindistan''a giderken yaptığı açıklamadan anlaşıldığına göre, bu o kadar kolay gözükmüyor. Öyle anlaşılıyor ki Başbakan, bizatihi ortakları tarafından oyuna getirildiği kanaatini taşıyor.

Ecevit''in bu tür duygulara kendisini kaptırması, içine düştüğünü sandığımız derin bir sukutu hayalden kaynaklanıyor. Umulur ki Hindistan''dan, karmaşık duygularını iyice vuzûha kavuşturmuş olarak döner.

Kuşkusuz siyasette yerine göre kararlılık, yerine göre de her türlü imkândan feragat büyük bir erdem olarak kabul edilmelidir. Başbakanın uzun siyasî hayatında, kararlılık ve feragat türü davranışları sık sık sergilediğinin zaten şâhididir Türkiye kamuoyu. Bu bakımdan kişiliğini yakından tanıdığımız Başbakan''ın, şu aşamada, içine düştüğünü gördüğümüz açmazlara takılıp kalmayacağını ummak isteriz.

Demirel''in nârı Ecevit''i yakacak mı?

Burada yanlış olan Başbakan''ın, sayın Demirel''den beklenmesi gereken bir davranışı üstlenmeye kalkışmasıdır. DSP liderinin, Demirel''in Cumhurbaşkanlığına kendisini mahkûm hissettiğini söylemek belki fazladır. Dolayısıyla DSP bu husustaki samimiyetini ve ısrarını fazlasıyla sergilemiş sayılır. Bu samimiyete hem Demirel, hem kamuoyu ve hem de basın bütün açıklığıyla şahit olmuştur.

Peki bunun ötesindeki bir ısrarın anlamı nedir? Nihayetinde meclisin açıktan açığa oy vermeyeceğini ilân ettiği Demirel hatırına, Sayın Başbakan''ın hükümeti bozabileceği anlamına gelen sözler sarfetmesinin, yani koalisyon ortaklarını dolaylı tehdit edişlerin bir mânâsı bulunabilir mi?

Öyleyse başta Ecevit ve DSP meclis grubunun, ortadaki soruna daha bir sağduyulu yaklaşması icap etmiyor mu?

İşte görülüyor ki DSP lideri, Demirel''i seçmezseniz istifa ederim, "Ben olmazsam hükümet çıkaramaz Türkiye" demek istiyor. Ayrıca Türkiye''nin mevcut şartlarında DSP lideri, tekabül ettiği rolün farkında ve bilincinde olarak konuşuyor. Hatta bu sözlerin görünmez muhatapları olduğunu da düşünmek gerekir. Dolayısıyla bu tehditkâr sözler, ANAP ve MHP''yi de aşarak belli bazı mihraklara kadar uzanıyor.

Bütün bunların hepsi kabul de; parlamento iradesinin kabul etmediği ve etmeyecek gözüktüğü Demirel nâmına, Ecevit''in ve DSP''nin kendini ateşe atmasının hangi mânâsı bulunabilir?

Evet, Cumhurbaşkanlığı konusunda hükümetin herhangi bir isim etrafında birleşmesi zor olabilir, borsa düşer döviz yükselir, faizler azabilir. Bunların hepsi kabul.

Ama DSP''nin eline bu krizden ne geçer? Bir de burası önemli değil mi?

İnönü Bayar''a, Ecevit Demirel''e

Aynen 1974''de, CHP-MSP hükümetini yarı yolda bıraktığı gibi, bu hükümeti de bozabilir mi Ecevit? Bize göre oldukça zor gözüküyor bu ihtimal. Zira Ecevit enerji ve eforunu yarı yarıya kaybettiği bu yıllarında, eski refleksini takınmanın doğuracağı açmazlardan elbette gafil değildir. Biz şahsen eminiz ki, dünyevî hiçbir beklentiye kapılmadan, mevki-mansıp duygularını aşarak ve belki de âhir ömründe, İsmet İnönü''nün Bayar''ın affı meselesindeki yüksek tavrının bir örneğini sergilemek istiyor Ecevit.

Yani Demirel''i yeniden Cumhurbaşkanı yaparak, onu aştığını ve bütün eski muhaliflerini ihâtâ edebileceğini göstermek istiyor. FP karşısındaki tavırı da, Fethullah Hoca meselesindeki kompleksiz tutumu da hep buralardan kaynaklanıyor. Ecevit âhir ömründe inanarak yapıyor bütün bunları. Siyasî bir ikbal, DSP''nin büyümesi şu, bu geçin bunları.

Bu bakımdan mevcut cumhurbaşkanlığı sorunu sağ-sâlim atlatılabilirse; ciddi bir anayasa paketi hazırlanacağından ve ihtiyacını duyduğumuz demokratikleşme süreçlerine hız verileceğinden biz şahsen emin olmak istiyoruz.

Hal böyle olduğuna göre, DSP''nin ve Başbakan''ın hükümetten ayrılmakla eline ne geçecektir? Şu safhada Türkiye bundan ne kazanacaktır?

DSP''nin dışarıda kalacağı bir hükümetin, şu safhada Anayasa değişikliğine gidebilmesi kuşkusuz imkân haricindedir. Öyle bir hükümet ilk anlarda, Milliyetçi Cephe tesirleri üretmekten de geri kalmaz. Böyle bir hükümet için henüz daha çok erken ve asgari sonbaharın beklenmesi icabediyor. Aceleye ve erken heveslere bize göre gerek yoktur.

Burada Türkiye''nin normalleşmesi için en kestirme yol, sayın Demirel''in kendini geriye çekmesi ve asgari Kenan Evren kadar müstağni bir tutum takınmasından geçiyor. Bir ihtilâl liderinin ferâgatını takınamamak Türkiye için ağır bir yüktür ve ilerisi için toplumsal istiskali muciptir. Bunu sorun haline dönüştürmek Demirel''e de yakışmaz, Türkiye''ye de.

Siyasetin Lübnanlaşması ve DSP

Bir de DSP''nin şunu düşünmesi gerekir:

Hükümet dışında kalacak DSP''nin şimdiki disiplininden eser kalmaz ve bu parti elinde olmayarak ciddi iç tartışmalara kaptırır kendisini. Daha doğrusu DSP içinden çatlar. Ecevit''in batı karşısındaki kompleksiz tutumundan rahatsız olan bazı iç ve dış çevreler, CHP''nin grup kurabilmesi noktasında çok ciddi bir gayrete girerler ki, bunu en iyi DSP yöneticileri bilir.

Ortadoğu barışı sürecinin hız kazandığı, Rus ve İran seçimlerinin yapıldığı, Balkanlar ve Kafkaslar''da istikrarın önem arzettiği bir aşamada, Ecevit''in biraz daha sakin düşünmeye ihtiyacı olduğunu sanıyoruz. Gene de takdir kendilerinindir.