Stratejik ortaklık

Clinton, Türk yetkilileri huzurunda yaptığı bir konuşmada; "Hemen şu anda 10-15 uluslararası sorun sayabilirim ki, bunların hiçbiri, Türkiye''nin katkısı sağlanmadan kolay kolay çözümlenemez" diyor.

İşte Türkiye''nin önemi buradan ileri geliyor.

Bu sorunların neler olduğu, tabiî ki ABD dış politikası açısından belli. İyi düşünecek olursanız, bunları siz de birer birer tâdât edebilirsiniz. Yakından başlayalım isterseniz:

Kıbrıs, Kosova, Irak''ın parçalı yapısı ve Kuzey Irak''ın geleceği, AB-Türkiye ilişkileri (AB açısından tabiî ki), İsrail ve Ortadoğu, İsrail-Türkiye ilişkileri, İsrail-Suriye, İsrail-FKÖ ve Lübnan barış anlaşmalarının geleceği, Güney Kafkasya sorunu (Azeri-Ermeni ve Karabağ meselesi), petrol ve doğalgaz güzergâhları, ABD-İran gerginliği, Güney Kafkasya''nın İran etkisinden uzak tutulması, İran''ın Orta Asya''ya nüfûzunun önlenmesi, ABD-İsrail dayanışmasının Orta Asya doğal kaynaklarına nüfûzu, bu bölgelere Rus nüfuzûnun sınırlanmasında Türkiye''nin oynayacağı rol ve işte en âcil olanlarından biri de, Çeçenistan ve Kuzey Kafkasya!..

Bunlar yetmez!.. Ege krizi (Hem ABD, hem AB açısından, Artı, size çok alâkasız gözükse de Afganistan''ın geleceği her bakımdan önemli. Ayrıca Rusya''ya karşı güneyde bir set oluşturulması. Doğu-Akdeniz''in güvenliği vs.

İşte bu tür sorunların her biriyle, Türkiye uzaktan yakından ilgili. Ama dikkat edin lûtfen!.. Çoğu uluslararası, bir haylisi de uluslararası sorun haline dönüşmeye aday, yukarıdaki krizlerin kaçında Türkiye ile ABD''nin bakış açıları müşterek? Sırf bu açıdan, yukarıdaki sorunları tekrar tekrar gözden geçirin bakalım. Gözden geçirin de, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin stratejik ortaklık seviyesine yükselip yükselemeyeceğine ona göre karar verin. Ya da ABD''nin Türkiye''ye muhtaçlığına!..

Meselâ Kıbrıs ve Ege krizinde Türkiye-ABD farklı düşünüyor. Kıbrıs''ta ABD taviz için bastırıyor, Türkiye alabildiğine direniyor. Annan ve Clinton''un kaşla göz arasında atmak istedikleri son Kıbrıs golünü, Denktaş ve Türkiye nasıl da boşa çıkarı verdi? Türk-Yunan ilişkilerinde de henüz taş yerinden kımıldamış değil. Üç-beş deprem jesti ile 40 yıllık sorun çözülür mü sanıyorsunuz? Eninde sonunda, Kıbrıs''ta iki ayrı devlete varılacak. Ege krizinde ise Allah kerim!.. Bu konularda ABD Türkiye''ye bir yaptırım uygulayamayacaktır.

Balkan sorununda ise, ABD ile Türkiye''nin yaklaşımları birbirine çok yakın. Ama ABD Arnavutluk''la Kosova''nın birleşmesine şiddetle karşı. Ayrıca, bu yüksek beklentinin önündeki en büyük engel durumunda. Türkiye ise aksi görüşte. Bosna-Hersek''i ise ABD, İngiltere ile beraber perişan ettiler. Ne var ki Sırp Ortodoksluğu''nun maruz kaldığı tahribat da her bakımdan önemli.

Ortadoğu politikalarına gelince!.. Bunu iki kısma ayırmak gerekiyor. Türkiye İsrail''le yakın ilişki içinde. İsrail ile Suriye, Lübnan, Ürdün ve FKÖ arasında bir an önce barış anlaşmalarının imzalanmasından yana. Buna karşılık, İsrail''in ne yapmak istediği meçhûl. Bu krizin en tehlikeli boyutu, Filistinliler''e Ürdün topraklarından pay vermek!.. Buna karşılık Irak''ı parçalayarak; Ürdün''le Irak''ın Sünni Arap bölgelerini (Orta Irak) birleştirmek ve yeni bir krallık yönetimi icad etmenin yollarını aramak. Yani İsrail''in FKÖ''ye, daha az toprak tavizinde bulunmasını sağlamak. Unutulmasın ki bunun önündeki en büyükn engel Türkiye!.. Türkiye''nin Irak''ın toprak bütünlüğündeki ısrarı, boşuna mı sanıyorsunuz? Ya da sırf Kuzey Irak''a münhasır bir politika mı bellediniz bunu? Şaşarım ulus-devlet takıntısı olanların bu mantığına!..

Ortadoğu''yu iyice hasta etmeyi amaçlayan bu politikaları anlamaz gözüken, nihayet üç-beş eski solcu kaldı Türkiye''de. Bunların başında da Altan ailesi geliyor. "Ulus-devlet modeli ufak ufak aşılırken"!.. En yaşlı Altan''ın, daha dünkü Sabah''ta yazısının başlığı bu. Ulusal nitelikli diktatörler az geldiği için, şimdi yaşlı üstad, uluslararası tekelci sermaye diktatörlüğünün önündeki engelleri kaldırmaya uğraşıyor. Daha doğrusu bu yaklaşımın kültürünü üretmek sevdasında.

Bir iki güne kalmaz, sağda solda bu mantığı İslâmîleştirme''ye yeltenenler görürseniz sakın şaşırmayın!..

Ortadoğu sorununun ikinci, üçüncü ayağı ise Irak ve İran meselesi!.. ABD, Türkiye ile İran''ın yakınlaşmasını asla istemiyor. 28 Şubat döneminde Türkiye-İran doğalgaz anlaşması, ABD''nin ısrarı ile iptal edilmişti. Hani Erbakan''ın yaptığı önemli anlaşma. Sonra Türkiye aklını başına topladı da, Yılmaz''ın başbakanlığında tekrar imzalandı. Hem de boru hatlarının çapı daha da genişletilerek!.. 2000 yılı sonunda doğalgaz akmaya başlayacak. Gelecek gaz Türkmen doğal gazı, siz bunu biliyor muydunuz? Başlangıçta 3 milyar, Türkiye hatları ilerledikçe de 10 milyar metreküpe ulaşacak. Balkanlar''dan giren Rus hattından şu an için, (7) milyar metreküp doğal gaz kullanılabiliyor.

Türk-ABD ilişkilerine bu gelişme nasıl tesir eder dersiniz? Eğer Mavi Akım imzalanmış olsa idi, Hazar-Türkmen hattı belki belki ihmal edilebilecek, Türkmen doğalgazı da bütünüyle İran''dan akmak durumunda kalacaktı. Ama şimdiki durum da çok çok iyidir.

Asıl mesele ise Irak''ın bütünlüğü!.. Hem İran, hem Türkiye bunda ısrarlı. ABD kıvranıyor, İsrail''in midesine ise kramplar giriyor. Washington''daki Irak Muhalefeti''nin toplantılarına, Iraklı Şiî muhalifler, İran''ın görüşüne bağlı kalarak katılmadılar, buna dikkat edin.

Yani Irak ve Kuzey Irak''ın geleceği hususunda da Türkiye ile İran yan yana iken, Türkiye ve ABD-İsrail nerelerde duruyor? Bunu takdirlerinize bırakıyorum. Ve söyler misiniz? Türkiye''nin demokratikleşmesi, ABD ile Türkiye''yi bu problemlerin çözümü konusunda ne derece birbirine yaklaştırır? Uyumaya gerek var mı?

Asıl Rusya Orta Asya konusunu yazmak gerekiyor.