Tuz kokmuşsa...

Yolsuzluğun girmemesi ya da en son girmesi gereken, ve eğer oraya da girmişse, sistem olarak külli bir bozulmanın habercisi olacak olan yer, hiç şüphesiz yargı-adalet alanıdır. Ve İstanbul Barosu''nun, avukatlar arasında yaptırdığı bir anket, yargının temel bir unsuru olan avukatlar camiasının, yüzde 97.5 oranında, yargıda yolsuzluk yapıldığına inandığını tesbit etmiş. Korkunç bir sonuç.

Anketi Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Hayrettin Ökçesiz, 666 avukat arasında yapmış. Ankete katılan avukatların yüzde 96.1''i bu yolsuzluk olaylarının yeteri derecede ortaya çıkmadığını ifade etmiş. Avukatlara göre, en çok maddi çıkar elde edilen adli kurumlar ise şöyle sıralanmış: İcra daireleri, karakollar, bilirkişiler, mahkeme ve savcılık kalemleri, yargıç ve savcılar... Avukatlar, yargıç ve savcılarda, yolsuzluk olaylarına diğer adli birimlere göre daha az rastlandığını, ancak her iki makamın hediye kabulünde bir mahzur görmediklerini belirtmişler... İlginç bir tesbit, avukatların iş başarılarında yolsuzluğun önemli bir faktör olarak zikredilmesi... Avukatların yüzde 77.8''i ise, karakol ve icra daireleri gibi yargılama dışı adli birimlerde yolsuzluğun alenen cereyan ettiğini vurguluyor... Yine avukatlara göre, yolsuzluk konusunda hukuk ve ceza mahkemeleri birbirinden çok farklı değil. Ceza yargısının yolsuzluk görülen birimleri şöyle sıralanıyor: Savcılıklar, ağır ceza mahkemeleri, asliye ceza, sulh ceza, DGM ve çocuk mahkemeleri... Hukuk alanındaki sıralama ise şöyle yapılmış: Asliye ticaret, asliye hukuk, icra tetkik mercii, tapulama, kadastro ve iş mahkemeleri...

Araştırmanın sonuç bölümünde "Yargıda yolsuzluğun azı bile çoktur. Avukatların tanıklığında, onların görüşleri ve deneyimleri ışığında ortaya çıkan bu tablo iç karartıcıdır." görüşüne yer veriliyor.

Evet iç karartıcı... Evet yargıda yolsuzluğun azı bile çok! Çünkü tuzun kokması anlamına geliyor bu. Çünkü balık kokmasın diye tuzlarsınız, ya tuz kokmuşsa... Sstemin arıtma mekanizmasıdır yargı ve o sağlıklı işlemez hale gelmişse...

Toplum bünyesindeki ihtilafları çözümlemek için adliyeler vardır, ama ya adliyeler o güveni kaybetmişlerse...

Adalet arayışında temel aktörlerden olan avukatlar, ihtilafların hukuk yoluyla değil de başka biçimlerde çözüldüğüne, hatta işi başka biçimlerde çözen meslektaşlarının daha başarılı olduğuna inanır hale gelmişlerse... Her işin hukuk dışında bir raconu oluşmuşsa... Karakollardan başlayıp, mahkemelere kadar geçen her safhada, "ya tutarsa" türünden girişimlerin gerekliliğine inanmışlarsa... Ve "alan razı veren razı- Rüşvetin belgesi mi olur?" mantığı yüzde 96.1 ölçüsünde bir yaygınlık kazanmış, yani yolsuzluk düzeni için yeterli "güven ortamı" oluşmuşsa... Yani yolsuzluk yapmayan neredeyse aptal, beceriksiz, hatta enayi rolüne layık görülür hale gelmişse...

Aslında bütün bu sonuçlar, bilinmiyor, tahmin edilmiyor değildi. Yapılan kamuoyu yoklamalarında halk nezdinde yargının itibarı oldukça düşük çıkıyordu. Bu güven aşınması bile, konunun ne kadar hayati bir yaralanma durumunda olduğunu gösteriyordu. Ama işte bilimsel bir araştırma ve ortaya çıkan vahim sonuç...

Konu son derece hayatidir. Zayıf olan, güçsüz olan, mağdur olan, mazlum olan hakkını nasıl arayacak?

İşin bir de "siyasallaşmış yargı" boyutu var. 28 Şubat sürecinde çok sık tanık olduğumuz bir vakıa bu. Acaba bu, "yolsuzluk" olgusunun neresine tekabül ediyor?

Ayrıca, yargı huzuruna gelmeden "medya önünde" gerçekleşen infazlar söz konusu... Bu medya infazlarının yargıyı hiç etkilemediğini düşünebilir miyiz, "yürümekte olan bir davaya ilişkin yayın yapılamaz" kuralı neden konmuştur ve neden işlemez? Mesela "Acaba medya ve siyasal baskılar yargıyı ne ölçüde etkiliyor?" yollu bilimsel bir araştırma yapılsaydı nasıl sonuçlar ortaya çıkardı? (Merak ediyorum, acaba Adnan Oktar''la ilgili yıpratıcı yayınlar yargı sürecini hiç etkilememekte midir?) Yine yargıçların siyasal eğilimlerinin kararları ne ölçüde etkilediğine ilişkin bir araştırma yapılabilir mi?

İstanbul Barosu Başkanı Yücel Sayman, meselenin Yargıtay boyutuna işaret ediyor ve öncelikle Yargıtay kararlarının açıklanmasını ve şeffaflığın sağlanmasını istiyor, ardından da "üniversiteler, Adalet Bakanlığı ve barolar, yolsuzluk gibi konuları ele alacak araştırma merkezleri kurmalıdırlar" diyor.

Bir "yargı reformu" konuşulup duruyor. Ne zaman gerçekleşecek bu?

Tuzu rafine edecek ve halkın yargıya güvenini yeniden sağlayacak bir ortam ne zaman oluşturulacak? Yargıyla ilgili problemler elbet yolsuzlukla sınırlı değil, ama eğer bu işin içine boyunca yolsuzluk bulaşmışsa, kokuşmanın sınırına gelinmiş demektir. Artık harekete geçmek için başka gerekçe aramaya lüzum kalmamıştır.