Büyükanıt"ın bir hatırlatması...

Kanımız yıllardır odur ki, “Türkiye''nin demokratikleşmesinin ön koşulu devlet yapısının sivilleşmesi”dir. Sivilleşmenin ön koşulu devlet içindeki “askeri özerk alan”ın ortadan kalkması, özerk alanın ortadan kalkmasının önkoşulu ise askeri bünye içindeki “aşırı merkeziyetçi yapı”nın elden geçirilmesidir…

Bu konuyu, özellikle, yani aşırı merkezi askeri yapı meselesini Eylül ayında bu köşede ele almıştık. Birkaç hafta önce asker ve siyaset üzerine yapılan İskele Sancak programında da aynı soruna değindik…

Şu aralar tekrarlamaya niyetimiz yoktu.

Ancak Genelkurmay Başkanı Org. Büyükanıt''ın 29 Ekim resepsiyonunda “Ağar meselesi”yle ilgili olarak sarfettiği sözler açıkçası bizi tekrar aynı konuyu ele almak “zorunda bıraktı”…

Şöyle demiş Genelkurmay Başkanı:

“Güvenlik konusunda, silahlı kuvvetlerin tamamının komutanı olarak sizce konuşmamalı mıydım? Ben konuşmasaydım, Hakkari''de dağda-bayırda çarpışan asker, subay-astsubay bunun hesabını benden sormaz mıydı? Genelkurmay Başkanı olarak güvenlik konusunda fikir beyan etmeyeyim mi?”

Açıklamanın bir bölümü aslında hiç ikna edici değil...

Büyükanıt Ağar''a yanıt verirken aslında pek güvenlik konusunda bir açıklama yapmış sayılmazdı.

Nitekim, ''Ağar herhalde Cumartesi annelerini (yani Kürt anneleri) kastediyor'' imasının, ''o zat başbakan olsa da biz konuşuruz'' tarzının neresi güvenlik ilgilidir, bilinmez…

Kaldı ki Ağar''ın sözleri “af çağrısı” anlamına geliyorsa ve bu Genelkurmay Başkanı tarafından “güvenlik meselesi” olarak görülüyorsa, hukuk devletlerinde bunu ifade etmenin yeri ve koşulları bellidir. Genelkurmay başkanları böyle durumlarda basının karşısına geçip ''şu siyasetçiyi esefle kınıyorum'' gibi laflar edemez…

Bunlar şimdilik yeteri kadar tartışıldı ve şimdilik geçelim…

Ama bir nokta var ki, görmezden gelinemez.

Bu nokta “ülke güvenliği”yle değil, “ordu içi güvenlik” meselesiyle ilgilidir…

Genelkurmay Başkanı diyor ki: “Silahlı kuvvetlerin tamamının komutanı olarak ben konuşmazsam, dağda-bayırda çarpışan askere, subay-astsubaya, yani orduya, askerlere ne ve nasıl hesap veririm…”

Temel soru budur…

Sadece bu sözler bile “ordunun sosyolojik ve politik anlamda ne denli siyasi bir yapı olduğu”nun göstergesidir.

Bu ülkede bu nedenle Genel Kurmay Başkanları''nın temel endişelerinden birisi ordunun bütünlüğünü sağlamak, bunu “ordu bünyesinin siyasi eğilim ve siyasi taleplerini dengeleyerek izleyerek” yapmak olmuştur.

27 Mayıs darbesi bir grup subayın gerçekleştirdiği, Ankara sokaklarında askeri birliklerin birbirine ateş açtıkları bir darbeydi. 12 Mart Muhtırası ordu içinden gelmekte olan bir başka darbeyi engellemek için verilmişti. 12 Eylül''ü hızlandıran ana faktör de ordu içi kırılma ve bölünme ihtimali olmuştur.

Peki, Türkiye, Türk siyaseti ve demokrasisi, ordunun bu özelliğinden dolayı yarattığı daimi gerginliklere ve yaptığı müdahalelere katlanmak zorunda mıdır?

Bu özelliğin temelinde ordunun kendisini “askeri işlevi”nden çok “siyasi işlevi”yle tanımlaması yatmaz mı?

Bu özellikten doğan sorunun bertaraf edilmesi sistemin sivilleştirilmesi kadar, ordu iç bünyesinin “depolitize” edilmesinden geçmez mi?

Devam edelim…

Sorun her şeyden bir denetim sorunu olarak karşımıza çıkmaz mı?

Ordunun bölünmesinden duyulan endişe, bu bölünmeyi engelleyebilecek denetim mekanizmalarının eksikliğini akla getirmez mi?

Bizim bu sorulara yanıtımız devasa bir “Evet”tir…

Ve bu durumda ilk tartışılması gereken konu, “askerin devlet içindeki özerkliğini besleyen, bu kurumu fiili denetime kapatan ve bu kuruma siyaseti fiilen denetleme imkanı veren ''aşırı merkezi'' yapısıdır”. Yani Model Batı ordularının uygulamanın tam tersine Türk Genelkurmay Başkanı''nın “silahlı kuvvetlerin tamamının komutanı” olmasıdır. .

Neden?

Yarına…