Özkök’ten Büyükanıt’a...

Türkiye’de Genelkurmay Başkanı değişiklikleri biraz “padişah” değişiklerini andırır. Bu durum elbette “askeri otoritenin oynadığı siyasi rol”den kaynaklanır…

Basının gündemi günlerdir Genelkurmay Başkanlığı’nda yaşanan görev değişimine kilitlenmiş durumda. Yaşanan görev değişliğine yönelik ilgi bu yıl diğer yıllara oranla çok daha fazla... Öylesine ki Ağustos ayından sonra Silahlı Kuvvetler’in benimseyeceği politika ve üslup adeta Türkiye’nin yarınını belirleyecek tek kriter olarak ele alınıyor, tartışılıyor…

Aslında bunun iki nedeni var…

Birinci neden Org. Hilmi Özkök gibi benzerine sık rastlanmayan demokrat, liberal ve akılcı bir askerin emekliye ayrılıyor olmasıdır.

Hilmi Özkök öylesine iz bırakmıştır ki ondan sonra gelecek komutanın, ona oranla izleyeceği yol doğal olarak bir tartışma konusudur.

Hilmi Özkök Türkiye’nin 2002’den 2006’ya uzanan kritik dört yılı boyunca Türkiye’nin AB sürecine ve demokratikleşmesine katkıda bulunmuş, komuta ettiği ordunun bu değişime ayak uydurmasını sağlamış, ordu içinde çıkan çatlak sesleri dindirmiştir. Silahlı Kuvvetler’in hükümet başta olmak devletin diğer kurumlarıyla uyum içinde çalışmasına zemin hazırlamış, akılcı ve yumuşak üslubuyla ortalığı asker-sivil krizlerinin kaplamasına engel olmuştur.

Hilmi Özkök’ün bu tavrı ve tarzı elbette tek başına sivilleşmiş bir siyasi sisteme işaret etmez, ordunun siyasi rolünün ortadan kalktığını da göstermez. Kaldı ki aynı Hilmi Özkök’ün birçok çıkış ve açıklaması demokratik kalıplara sığmadığı gerekçesiyle bu köşede ciddi bir şekilde eleştirilmiştir.

Nitekim siyasetin üzerinde şemsiye oluşturmak, siyaset karşısında devlet iktidarını temsil etmek, irtica ve bölücülük üzerine kurulu tehdit sisteminden hareketle çalışan askeri vesayet düzeni gibi asker-sivil ilişkilerinin ana hastalıkları olduğu yerde durmaktadır.

İlk söylediğimize geri dönecek olursak bunlara rağmen Hilmi Özkök’ün tavrı ve politikaları “askeri kurumun işlevi ve iç siyasete bakışı” açısından çığır açan bir anlayışa kapı aralamıştır.

Bu anlayış Özkök’ün şu cümleleriyle ifade bulmuştu:

“Ben sesin gürlüğüne değil, aklın önderliğine itaat etmek isteyen askeri bir nesle komuta ediyorum…”

“Demokrasi, Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu tek şeydir…”

O zaman soru şudur:

Org. Yaşar Büyükanıt bu eğilimi sürdürecek midir yoksa bir tür eskiye dönüş süreci mi yaşanacaktır?

Bu soru aslında Genelkurmay Başkanlığı değişimine verilen aşırı önemin ikinci nedenini oluşturmaktadır.

Nitekim Org. Büyükanıt basın tarafından sert bir asker olarak tanımlanmakta, ordunun üslubunun değişeceğini vurgulamaktadır. Özellikle Batı’da bu yönde bir imaj oluşturulmuştur.

Bu imajın oluşmasında Büyükanıt’ın yaptığı kimi “sert çıkışlar”ın, özellikle Genelkurmay Başkanlığı sürecine yapılan ordu içi ve dışı müdahalelerin oldukça büyük etkisi vardır. Şemdinli iddianamesi bunların arasında, hatta en başında yer almaktadır.

Ancak Büyükanıt’ın yaptığı çıkışlar Genelkurmay Başkanlığı öncesi ordu içi dengeler açısından ele alınır, Şemdinli süreciyle başlayan müdahalelerin sonuçsuz bir şekilde geride kaldığı düşünülürse, Büyükanıt’ın yeni başlayan dönemini farklı açıdan değerlendirmek gerekir.

Kanımız odur ki, Türkiye zor ve kritik bir dönemden geçerken, uluslararası ve bölgesel koşullar gitgide zorlaşır ve sertleşirken Genelkurmay karargahının temel meselesi ordunun etkin bir şekilde yeniden yapılanmasını ve Türkiye’nin bu dönemi en az sarsıntıyla atlaması sağlamaya çalışmak olacaktır. Bu açıdan hükümet ve diğer devlet kurumlarıyla uyum önem kazanacaktır.

Velhasıl bu dönemde iç politika krizlerine yer olduğu kanaatinde değiliz. Cumhurbaşkanlığı seçimi eşiği de büyük bir sarsıntı olmadan atlatılırsa, Türkiye ferahlama ve sivilleşme yolunda yeni adımlar atabilir…

Ancak tüm bunlara bakarak kendimizi kandırmayalım:

Türkiye hâlâ sivilleşmenin çok uzağında duruyor…

Nedenler sonraki yazılara…