Son 29 Ekim...

Tüm tartışmalara, tüm çatışmalara rağmen Türkiye tarihinin en önemli evrelerinden birisine giriyor. Dokuz ay sonra genel seçimler yapılacak ve onu takip eden dönemde Türkiye tüm aktör ve unsurlarıyla yeni ve ilk sivil anayasası için seferber olacak.

Sivil bir anayasanın siyasi iktidardan ana muhalefete değin siyasi bir taahhüt haline dönüşmesi, bu konudaki toplumsal ve siyasi mutabakatın önemli bir göstergesidir.

Türkiye bu noktaya kolay gelmedi…

Demokrasi deneyiminde alınan yol sanıldığından çok. 1970''lerde emeğin, 1980''lerde bireyin, 1990''larda kimliklerin, en nihayet 2000''lerde sivil demokrasinin keşfi siyasi süngü savaşlarıyla mümkün oldu.

Ama en azından bu açıdan, bu konulardaki farkındalık açısından açık bir alana çıkmış bulunuyoruz.

Demokrasi fikri, algı ne olursa olsun, çevreden siyasete, sağlıktan tüketime günlük tartışmaların ana ekseni ve sorunlara yaklaşımın ana pusulası haline geldi.

Sivil bir anayasanın bizim için iki noktada önemi var.

Birincisi sembolik ve politiktir.

Açıktır ki Türkiye son elli yıldır zamanın ve demokrasinin ruhuna aykırı nitelik taşıyan anayasal metinler tarafından yönetiliyor.

Bu metinler, içerik açısından güvenlikçi bir bakış açısına, askercil merkeziyetçi bir dokuya sahipler.

Hazırlanış açısından askeri kurucu iktidarların eserleri, diğer ifadeyle toplumsal sözleşme gücü taşımalarına rağmen mutabakatların değil, dayatmaların sonuçları…

Ruh açısından ise gerçek toplumu mutasavver bir toplumla ikame eden, birey-devlet, gelenek-hukuk, yasak-özgürlük terazisinde ikincileri öne çıkaran metinlerdir.

Türkiye son 20-30 yılda hangi olumlu adımı atmışsa, hangi reformu gerçekleştirmişse bunları, bu “içerik-şekil-ruh üçlüsü”ne rağmen ve ona karşı durarak yapabilmiştir.

Bugün geldiğimiz nokta “bu yaman çelişki”nin gerçekten aşılma, aşılabilme noktasıdır. Sivillerin mutabakatla hazırlayacakları bir toplumsal sözleşme, yeni bir anayasa her şeyden önce bu nedenlerle son derece önemli ve değerlidir.

İkinci açı fiili politik açıdır.

Zaman zaman vurguluyoruz Türkiye 2000''den bu yana giriştiği hızlı değişim sürecinde hem vesayet anayasalarının yerleştirdiği düzeni aşmaya hem de yeni bir toplumsal-siyasal dokuyu inşa etmeye çalışıyor. İşin inşa kısmı önemlidir. Bu çerçevede ülke cemaatimsi devlet anlayışı ve yığma toplum gelenekleriyle de mücadele etmekte, toplumlaşma ve sivilleşme sürecinde hız yapmaktadır.

Hız yapılan bu yolun engebeli olduğu açıktır.

Nitekim ülke her gün bir başka dosya ve tartışmayla karşı karşıya kalıyor, bunlar etrafında kutuplaşıyor, geriliyor, ortaya siyasi bir karmaşa havası çıkıyor.

Ne var ki bu duruma uzak açıyla bakıldığında ilk görülecek olan, bunların aslında sivilleşme ve demokrasi istikametinde bir değişim sürecinin sarsıntıları ve çatışmaları olduğudur.

Nasıl?

Şöyle: Bizim değişim modelimiz benzer örneklerden farklı. Bir kopuş yaşamıyoruz, yeni bir kurucu iktidar üretmedik. Mevcutlar içinden, mevcut aktör, kurum ve aktörle yol alıyoruz. Yol alırken sadece toplum değil bu kurum ve aktörler de kutuplaşıyor, çatışıyor. Değişimin hem öznesi hem nesnesi haline geliyorlar.

Bu yol zor bir yoldur…

Ama sağlıklı da bir yoldur…

Kendi aksaklıklarını, örneğin yöntem sorunlarını tartışmaya açan, düzelme için baskı üreten, yaşanan deneyimleri demokratik deneyim kılma araçlarına sahip bir yoldur…

Sivil anayasa bu yolu güçlendirecek bir manivela olacaktır.

Nitekim siyasi partilerin, toplumsal güçlerin ve kamuoyunun sivil anayasa konusundaki mutabakatı bu manivelanın şu ana kadar yerine getirdiği işlev kadar, bundan sonra yapacağı göreve de işaret etmektedir.

Velhasıl yeni, sivil ve demokratik bir anayasa bu süreçte hem taşıyıcı, hem düzeltici olacaktır…

Ve en önemlisi yaşanacak tüm çatışmalara, şimdiden öngörülebilir muhtemel eksikliklerine rağmen, Kürt sorunundan başörtüsüne değin temel meseleleri kuşatacak yeni bir anayasayla Türkiye gerçek anlamda ilk toplumsal sözleşmesine kavuşmuş olacaktır…

Önümüzdeki 29 Ekim bu açıdan umarız cumhuriyet bayramı kadar demokrasi bayramı da olur…