Yalnız değiliz

Yalnız değiliz... İnsanlar, yalnız olmadıklarını duydukları zaman hakiki huzura kavuşabilirler; hakiki saadeti hissedebilirler.

Yalnızlık ne kadar zor şeydir!.. Ve yalnızlık duymak, insanoğlunun maruz kaldığı işkencelerin en büyüğüdür. Izdıraplarını tek başına çekmeyi kim ister? Kim keder ve elemlerini paylaşan dostların bulunmasını arzu etmez?

İnsanın kendi his ve düşüncelerini paylaşmak ihtiyacı, arzusu yalnız elemler ve kederler için değildir. İnsanların saadetlerini, mesut günlerini bile başkalarıyla paylaşmak ihtiyaçları vardır. Aramızda maddi manevi bir sıkıntısı, sıhhi bir şikâyeti olmadığı halde bedbin olan kimseler yok mudur? İşte onların da ızdırabı, saadet anlarını tek başına idrak etmek zorunda oluşlarıdır.

Yalnız değiliz... İnsan bu hissi en ziyade ızdıraplarını çekerken duymak ister... Fakat mesut günlerinde, dakikalarında da, aynı şeyleri söyleyebilen insanlara ne mutlu.

Geçirmiş olduğumuz Ramazan Bayramı bize bunları hatırlattı.

Dinî bayramların gelişi ve gidişi herkese başka başka şeyler ifade eder. Bir çocuk için bayram, eğlence demektir; yeni elbiseler giymek demektir; şeker yemek, harçlık almak demektir... Çalışmaktan yorulmuş insanlar için bayram, bir tatil vesilesi demektir. Fakat hakiki insan olan, insanlığını unutmayan kişiler için bayram, fertlerin dünyada yapayalnız olmadığını, yapayalnız olamayacağını idrak etmesi, düşünmesi demektir.

Bayram sabahı, yeni elbiselerimizi giyerken, sokaklarda çırıl çıplak gezenlerin bulunduğunu hatırlıyabiliyor muyuz? Bayram ne ifade eder anlamsız demektir... Bize ikram edilen şekeri yerken önümüze serilen sofraya otururken dışarıda aç ve sefil dolaşanların bulunduğunu düşünebiliyor muyuz, bayram ne manaya gelir anlamışız demektir... Kapımızın önüne çıkıp gökyüzünün geniş, berrak ve hür maviliğine bakarken bu manzaranın avuç içi kadarını bile görmeye hasret gözlerin bulunduğunu düşünebiliyor muyuz? Bayramın mânasını anlamışızdır demektir...

Ya öyle olmayıp da, sıcak bir odanın penceresinden, dışardaki fırtınaları, tipileri, yağan yağmuru, karı seyredip kahkahalar atarsak... Odunsuz, ateşsiz yorgansız yatanları hatırımıza, getirmezsek... İçimizde duyduğumuz sahte sevinci huzur zannedersek... Ve bu hissi duyamayanlarla, huzursuzluk içinde kıvrananlarla alay edersek, bu da mı bayram yapmak demektir?

Yalnız değiliz... Yalnız kalmak da istemeyiz, yalnız olmak da... İşte insanoğlunun en büyük mazhariyeti... Ve gene işte insanoğlunun en büyük bedbahtlığı...

Ünlü yazar Stefan Zweig''in “Yalnızlık Kâbusu” isimli bir eseri vardır. O eserde yalnızlığa, sanki bir eşyaymış gibi dokunabilirsiniz. Bir yudum su gibi içebilirsiniz. Kulağınızla duyar, gözünüzle görebilirsiniz... İşte insanları ölümden daha çok korkutan budur: Yalnızlık...

Bir insan yatağının içerisinde, dertleriyle başbaşa terkedip unutulabilir; o insan yalnızdır... bir hücreyi hapsedilebilir; varlığı unutulabilir; O kimse yalnızdır... Bir kimse, kudret sahibi, iktidar sahibi olabilir; fakat etrafındakiler ona sevgi yerine korkuyla bakarlar... Ne müşterek arzuları ve ne de müşterek duyguları vardır. İşte bu kimse de yalnızdır... Bir başkası, insanlar arasından geçerken, rastlayanlar başını çevirir; tesadüfen üzerine dikilen gözlerde, bakışlarda, hakaret vardır. Nefret vardır. Küfür vardır. İşte bu zavallılar da, binlerce kişinin ortasında yapayalnızdır.

Diktatörler, totaliter devlet adamları cesur kimselerdir. Onlar, toptan, tüfekten ve hatta ölümden korkmazlar. Onları korkutan şey de budur: Yalnızlık... İşte diktatörler nezdinde dalkavukların itibarda olması bundandır. O dalkavuklar, diktatörün etrafında sunî bir dünya yaratırlar; ona yalnızlığını hissettirmek istemezler. Fakat buna rağmen o iktidar sahiplerinin dünyası, sahası ve çevresi malum, altın bir kafes kadardır.

Fakat, yalnız olmamak, yalnız kalmamak ne güzel şeydir... Çok eskiden çevrilmiş bir film vardı; ismi “Yalnız Değiliz”di. O film bu meseleyi ne güzel ifade etmişti.

Filmin mevzuu çok basittir. Orada, haksız yere mahkum edilen bir insanın çırpınışı; lehine deliller arayışı; bulamamaktan dolayı üzüntüleri; ve nihayet kendisinin masumiyetine inanan binlerin bulunuşunu hatırlayarak, “Yalnız değiliz” diye haykırışı ve huzur içerisinde kadere boyun eğişi, bu filmde çok güzel canlandırılmıştır.

Bu filmi seyrettiğimiz zaman, avukatlığın ne ulvi meslek olduğunu düşünenlerimiz olmuştu. Yalnız kalmanın ızdırabını duyanlarımız, yalnız olmamanın hazzını tadanlarımız olmuştu. Ve nihayet o mahkum fakat huzur içinde olan insanın yerinde olmaya bile can atanlarımız olmuştu. Bu sadece bir filmdi. Fakat hayatın realitesini ne güzel anlatmakta idi.

Geçirmiş olduğumuz bayram da bize, yalnız olmadığımızı ve daha doğrusu insanlığımızı hatırlattı... Bu hissi duyanlarımızdan bazıları aç insanlara, bir lokma ekmek ulaştırmağa çalıştı. Veya bunu yapamadıysa bile, açlara “sen toksun” diye hakaret etmedi... Biribirine kırgın, küskün olanlarımız, barışmaya çalıştı. Kendinde buna kuvvet bulamıyanlar, hiç olmazsa eski kinleri tekrarlamadı... Kaderin türlü cilveleriyle acı çeken, ıstırap çeken insanlar, birer dost olarak selamlandı; hatırları soruldu; mektuplar yazıldı, ziyaret edildi...

İnsanlığımızı o gün her zamankinden daha çok hisseden bizler biliyorduk ki, yalnız değiliz... Ve o gün istedik ki, açlar, susuzlar, muzdarip insanlar da aynı hissi duysunlar; ve anlasınlar ki, onlar da yalnız değiller...

Onlar da, kendi iç alemlerine gömülsünler, içlerinde biraz teselli, biraz huzur, kaderin yüzüne doğru haykırsınlar: Yalnız değiliz...

(BU makale 19 Mart 1962''de Vatandaş gazetesinde yayınlanmıştır.)