28 Şubat darbe mi değil mi?

"28 Şubat darbe mi değil mi?" şimdi bunu tartışıyoruz.

Bu süreçte aktif rol almış bir emekli general 28 Şubat''ın post-modern bir darbe olduğunu itiraf edince tartışma birden alevlendi. Kimisi sayın generale katılıyor, kimisi ise "Yok öyle bir şey, 28 Şubat bir reaksiyon, bir hareket idi" diyor.

Belki de biraz erken başlayan bu tartışma bir sonuca varır mı?

Kendi adıma hiç sanmam. Göreceksiniz birkaç gün sonra başka bir konu Türkiye''nin gündemine girecek ve şimdi tartıştığımız bu darbe meselesi unutulup gidecektir. Bizde gündemi değiştirecek konu mu yok? Meçhul bir üst düzey general veya görevli birkaç söz söyler gündem bir anda başka mecralara kayar.

28 Şubat''ın darbe olup olmadığı konusunda bir sonuca gidemeyiz; çünkü aradan şu kadar sene geçtiği halde, sonuçlarını bütün boyutlarıyla yaşadığımız ve olumsuzluklarını gördüğümüz halde 27 Mayıs, 12 Mart ve 12 Eylül konusunda bir sonuca varabildik mi? Bunlar ne idi? Birer darbe mi, reaksiyon mu, başka bir şey mi?

Şu 27 Mayıs 1960''da gerçekleşmiş olana bakalım: 1957 genel seçimlerinde halkın yüzde 47.8''inin oyunu alarak iktidara gelmiş olan bir kadro, Silahlı Kuvvetler içerisinden bir grup subay tarafından bazı sivil güçlerle işbirliği halinde silah zoruyla görevden uzaklaştırılmıştı. Sadece iktidardan uzaklaştırılmakla kalmamış olağanüstü mahkemeler kurularak tüm iktidar kadroları ve iktidar partisine yakın olanlar, bürokraside görev alanlar yargılanmış, hâlâ tartışılan ağır cezalar verilerek ülkenin siyasi hayatında asla silinmeyecek derin yaralar açılmıştır.

27 Mayıs bir darbe mi?

Siyaset bilimi ve hukuk çerçevesinde konuyu değerlendirdiğimizde 27 Mayıs''ın bir darbe olduğunda asla şüphe yok. Ama literatüre baktığımızda ilginç manipülasyonlarla karşılaşıyoruz. 27 Mayıs''a prensip olarak karşı çıkanlar, DP iktidarına daha yakın duranlar ve demokrasiyi temel ilke olarak yüceltenler 27 Mayıs''ın bir "darbe" olduğunu söylüyor ve yazıyorlar. 27 Mayıs''la ilgili DP çizgisinde olanlar tarafından yazılanlarda bunu açık şekilde görmek mümkün. Buna karşılık 27 Mayıs''ın yanında olanlar, onaylayanlar ve DP iktidarına karşı safta yer alanlar bunu asla bir darbe olarak görmüyorlar. Kimisi "devrim" diyor, kimisi "ihtilal" kelimesiyle karşılıyor, kimisi ise "inkılap" şeklinde değerlendiriyor. 27 Mayısçılar''la işbirliği halinde olduğu bilinen CHP''nin 27 Mayıs için "darbe" dediğinizi duydunuz mu? Şevket Süreyya gibi biri bile 27 Mayıs için "darbe" değil "ihtilal" diyor. Ona göre 27 Mayıs önce "darbe" idi ve kısa zamanda bunu aşarak "ihtilale" dönüşmüştür. Celal Bayar bile 27 Mayıs için darbe değil bir "Fiili durumdur" diyor. Ne demekse?!

Aynı çifte standart 12 Mart için de geçerli. Bundan mağdur olan sol kesimler 12 Mart''ın bir "darbe" olduğunu söyler ve yazarlar. Buna karşılık sağ kesim ise "müdahale" "muhtıra", "hareket" gibi daha yumuşak kavramlarla geçiştirmeyi ve örtük şekilde onaylamayı tercih eder.

12 Eylül de bundan farklı değil. Resmi söylem 12 Eylül''ün bir "harekat" olduğunu söyler. Askeri bir kavram olan "harekat" belki askerler için bir anlam ifade edebilir, ama siviller ve bilim çevreleri için bir şey ifade etmez. Meşru, seçimle gelmiş bir iktidara karşı "harekat" olacak şey mi?

Neticede öncekilerde olduğu gibi 28 Şubat için de kimisi "darbe" veya "post-modern darbe" diyecek, kimisi ise daha yumuşak ifadelerle "müdahale", "harekat" ve benzeri kavramlar kullanacaktır. Bu kullanım kişilerin duruşunu, konumunu ve gelişmeleri tasvip edip etmemesini ortaya koyacaktır. "28 Şubat''a destek verdim, bugün de olsa destek veririm" şeklinde sözlerle ayıplarını örtmeye çalışanlar olacaksa bu tür çifte değerlendirmeler de olacaktır. Bu durumda 28 Şubat hem "darbe", hem "post-modern darbe", hem de "müdahale" olarak değerlendirilecektir!

Değil mi ki Türk siyasal sistemi "darbe"cileri asla cezalandıramıyor. Cezalandırma ne kelime yargılayamıyor! İlginçtir ki "darbe" Türk Ceza Kanunu''na göre suç, ama "müdahale", "harekat", "muhtıra" ve benzerleri ise suç değil. Çünkü böyle bir kategori söz konusu değil. Dolayısıyla bir olayın "darbe" olup olmaması biraz da bununla ilgili. Eğer bir siyasi irade buna "darbe" der ve ilgilileri yargılayabilme cüretini gösterirse o zaman "darbe"lerin önüne geçebilme şansını yakalamış olacağız.

Son bir not: SESAM''ın Aralık ayında gerçekleştirdiği "partisel eğilimlerin tespit"ine yönelik bir kamuoyu araştırmasında deneklere sorulan "Bir askeri ihtilal olsa onaylar mısınız?" sorusuna yüzde 26.11''i evet, 41.07''si hayır, 27.78''i de fikrim yok cevabını vermiş. Soru "Bir askeri darbeyi onaylar mısınız?" diye sorulsaydı acaba sonuç ne olurdu? Buna da siz karar verin.