Kuşkuculuk karşıtlık ekseninde yanlılık...

Muhtelif şehirlerde gerçekleştirilen kalabalık katılımlı mitingler üzerine sosyal bilimciler farklı analiz ve açıklamalar yapıyorlar. Sosyal olayları ve davranışları anlamak ve açıklamakla meşgul sosyal bilimciler açısından bu mitingler eşsiz biri fırsat sunarken aynı zamanda bu toplumsal refleksle ilgilenmek kaçınılmaz bir görev oluyor. Fırsattır zira bu tür farklı mitinglere rastlamak her zaman mümkün değil. Demokratik toplumlarda mitingler toplum kesimlerinin düşüncelerini ifade etmede, talep ve isteklerini dile getirmede kullandıkları önemli bir yöntem oluyor. Ancak buradaki mitingler sadece belli kesimlerin düşüncelerini ifade etmeleri ve talep ve isteklerini dile getirmelerinin ötesinde mitinglere katılanların toplumsal profili de önemli oluyor.

Bu mitingler üzerinde anlamlı açıklamalar yapmak sosyal bilimcilerin aynı zamanda bir görevini oluşturuyor, zira bilim adamının içinde yaşadığı toplumun davranış ve eylemlerini anlama ve açıklama gibi temel işlevleri var. Toplumsal davranış ve eylemleri açıklama çabası, belli kalıplar ve yaklaşım biçimlerine göre yapılmaktadır. Hiçbir davranış ve eylemin tek ve kesin bir açıklaması söz konusu olmadığından her zaman için farklı açıklama modelleri ve teorileri mevcuttur. Zaten teori, temelde farklı bir bakış, algılama ve açıklama çabasını ifade etmektedir. Toplumsal davranış ve eylemlerin gerisinde yatan nedenler, daha doğrusu o davranış ve eylemin öyle olmasını sağlayan birden çok neden olduğundan dolayıdır ki herhangi bir toplumsal davranışın açıklama hususunda çeşitli modeller ve çabalar söz konusudur.

Ülkemizin önemli sosyal bilimcilerinden Prof. Dr. Sencer Ayata, mitinglerle ilgili analizinde ülkemizde yeni ve farklı bir “orta sınıf”ın ortaya çıktığından söz ederek bu toplum kesiminin temel nitelikleri konusunda bazı analizler yapıyor.

Mitinglerde “NE AB, NE ABD TAM BAĞIMSIZ TÜRKİYE!” sloganları yoğunlukla taşındığını herkes gözlemiştir. Sadece bunlar bir döviz olarak taşınmakla kalmamış mitinge katılanlar tarafından yüksek sesle slogan olarak da dile getirilmiştir. Her ne kadar TÜRKİYE LAİKTİR LAİK KALACAKTIR! sloganı diğerlerinin önüne geçmişse de Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri karşıtlığı da ondan geri kalmamıştır. Prof. Ayata, bu sloganın ifade ettiği ana eğilimin “AB karşıtlığı değil AB kuşkuculuğu” olduğunu belirtiyor. Ayata''nın tespitlerine göre mitinglere katılan kesimler “bir uygarlık biçimi olarak kendisine Batı tarzını seçmiş kesimler, AB ile ilişkilere daha kuşkucu yaklaşırken, Avrupa yaşam tarzına kültürel bir korunmacılık içgüdüsüyle yaklaşan muhafazakâr kesim, ekonomik ve diplomatik alanda AB''yle daha yakın ilişki kurmak istiyor. (…) AB taraftarlığı daha ziyade AKP siyasi ve ekonomik elitleri arasında yaygın. Araştırmalar, en düşük taraftarlığın AKP ve MHP tabanında olduğunu gösteriyor.” (Milliyet, 22 Mayıs 2007)

Prof. Ayata''nın açıklamalarını tartışacak değilim. Sadece yukarıya alıntıladığım kısmın son cümlesindeki “Araştırmalar, en düşük taraftarlığın AKP ve MHP tabanında olduğunu gösteriyor” yargının ne kadar doğru olduğunu dikkat çekmek istiyorum. Ayata Avrupa Birliği taraftarlığı konusunda Ak Parti ve MHP tabanının en düşük düzeyde olduğunu araştırmaların ortaya koyduğunu belirtmekle birlikte bu araştırmaların hangileri olduğunu vermediğinden bu yargıyı doğrulama şansımız yok. Ancak belli periyotlarla yapılan kamuoyu araştırmalarında sürekli olarak sorulan Türkiye''nin Avrupa Birliği''ne üye olması ile ilgili bir referandum yapılsa, siz hangi yönde oy kullanırsınız? sorusuna verilen cevapların siyasi partiler temelinde analizinde belli sonuçlar çıkarabiliriz.

Mayıs ayanın ilk haftasında gerçekleştirilen bir kamuoyu araştırmasında (Pollmark, Türkiye Siyasi Gündem Araştırması, Mayıs 2007) bu soruya verilen cevaplar şöyle bir tablo ortaya koymaktadır: üçbinin üzerindeki denek grubunun yüzde 57.5''i üyelik yönünde; yüzde 34.3''ü üyeliğe karşı yönde oy kullanacağını belirtmiştir. Buna karşılık yüzde 8.2''si fikrim yok demiştir. Bu soruya cevap verenlerin seçimlerde oy verecekleri siyasi partilere göre analizinde şu sonuçlar çıkmıştır: Ak Partiye oy vereceklerin yüzde 67.8''i üyelik yönünde, yüzde 22.8''i üyeliğe karşı oy vereceklerini söylerken MHP''ye oy vereceklerin yüzde 33.8''i üyelik yönünde, yüzde 60.5''i ise üyeliğe karşı oy vereceklerini belirtmiştirlerdir.

Bu bulgulara göre Sayın Ayata''nın Ak Parti seçmeninin büyük bölümünün AB karşıtı olduğunu söylemesinin gerçeklikle bir ilgisinin bulunmadığı sadece kendisinin bir “kanaati” ve “zannı”ndan ibaret olduğu ortaya çıkıyor. Sosyal bilimciler bile toplumu tanımıyor ve “zann”la hareket ediyorlarsa diğer kesimlerin tanıması ne kadar mümkün olacaktır?