Siyaset ve değişimi yönetebilmek

Toplumumuzun içerisinden geçtiği dinamizmi anlamak hiç de zor değil. Bütün toplumsal alanlarda yüksek düzeyde bir değişim süreci yaşayan Türk toplumunun pekçok probleminin bu değişim temposundan kaynaklandığı açıktır.

Değişim temelde bir farklılaşmayı, mevcut durumdan başka bir duruma geçmeyi, alışılmış ve uzun zamandır bilinen bir biçimin terk edilerek yerine henüz yeteri kadar benimsenmemiş, bütün boyutlarıyla toplumsal dokuya sinmemiş, farklı bir duruma geçmeyi ifade etmektedir. Bundan dolayı bu farklılaşma bir anda gerçekleşen bir şey olmayıp bir süreç içerisindeki olup bitenleri anlatmaktadır.

Bu özellikleri nedeniyle de değişimin bizatihi kendisi bir sorundur ve değişim yaşayan toplumların çeşitli sorunlarla karşılaşması anlaşılmaz bir durum değildir.

Peki değişimin kendisi sorundur ve çeşitli yeni sorunlara işaret etmektedir diye bunun önüne geçip değişim sürecini durdurmak mı gerekir?

Başka bir ifade ile değişim sürecini durdurmak mümkün müdür?

En kestirme cevapla değişim durdurulabilecek bir süreç değildir; ancak değişimin yönetilmesi, değişimden kaynaklanan sorunların en aza indirilmesi, sorunlara hazır olunması ve bu sürecin başarılı şekilde yaşanması mümkündür.

Türkiye’nin başarmakta zorlandığı şey değişimi yönetememektir. Evet Türkiye değişimi yönetmesini bilemiyor. Değişimi yönetmekte zorlanıyor ve bundan dolayı pek çok problemle karşı karşıya kalıyor.

Geçen yazıda söz konusu ettiğimiz köyden kentlere göçü iyi yönettiğimizi söylemek mümkün değil. Göçün kendisi bir değişim aracıdır.

Yüzyıllardır köyde yaşayan, topraktan geçimini temin eden, yerleşik alışkanlıkları, gelenekleri, kurumları bulunan kitleler yaşadıkları yerleri terk ederek bilmedikleri yeni yerleşim yerlerine akmakta ve burada yeni bir hayatla tanışmaktadırlar. Her alanda bir farklılaşma ve değişik hayat formlarıyla yüz yüze gelmektedirler. Yani değişmektedirler. Sadece yaşadıkları yeri değiştirmiyor aynı zamanda yaşama biçimini, günlük hayata ilişkin davranış biçimlerini de değiştiriyorlar.

Kente gelen insanlar iş istiyor, konut istiyor, işyerlerine kolay gidip gelmek için ulaşım aracı istiyor, hafta sonları ve boş vakitlerini değerlendirebilecek uygun mekanlar istiyorlar. Eğer yerel veya merkezi yönetimler buna hazır değillerse sorunlar kendi gösteriyor.

Değişimi yönetmekten kastettiğim şey toplumda mevcut değişim taleplerini iyi takip etmek, bunu anlamak ve buna göre planlar yaparak hazırlıklı olmaktır.

Tam bu noktada Tükiye’nin yaşadığı derin bir paradoks dikkatleri çekiyor. O da şu: Türkiye toplumsal değişimi yaşıyor, ancak siyaset bu değişime ayak uydurmakta zorlanıyor. Hatta bu değişimin önünü tıkamak için ciddi bir direnç içerisinde bulunuyor.

Türkiye olarak şahit olduğumuz temel sorunlardan biri işte bu paradokstur.

Aslında beklenen ve olması istenen şey siyasetle toplumsal taleplerin bir bütünlük arzetmesi ve birbirini tamamlamasıdır. Toplumun değişim taleplerini siyasetin algılaması ve bunu sağlıklı şekilde hayata geçirecek tedbirleri alması gerekir.

Türkiye’de ise durum çok farklı; toplumun değişim talepleri ve içinde bulunduğu değişim sürecini yönetmekte zorlanan siyaset kendi değişimini bile gerçekleştiremiyor.

Siyaset değişime karşı ciddi bir direnç içerisinde bulunuyor ve mümkün olduğu kadar statükoyu koruma çabası gösteriyor.

Aslında Türk siyasetinin işleyişi hakkında sağlıklı gözlemleri olan herkes toplumsal değişim talepleriyle siyasetteki başarı arasında nasıl bir ilişkinin olduğunu iyi bilir. Türkiye’de değişim taleplerine tercüman olan, değişim taleplerinin sözcülüğünü üstlenen ve bu konuda topluma güven verebilen siyasal kadrolar ve hareketler rahatlıkla başarıyı yakalamışlardır. Türk siyasetinin önemli dönüm noktalarını temsil eden 1950, 1965, 1973, 1983 ve 2002 seçimlerinde başarılı olan ekipler değişim sözcülüğünü üstlenen hareketler olmuştur.

Toplumsal değişim talebine uygun yapılanmasını ve bu değişimin sözcülüğünü üstlenenler başarıyı yakalamışlardır.

Ülkemizde siyasal kadroların toplumsal değişim taleplerine sözcülük ve öncülük yapmak ile statükonun derin labirentleri arasında oyalanmak arasında bir tercih yapmak mecburiyetinde olduklarını görmeleri gerekiyor.

Toplumsal değişimle birlikte kendilerini değiştirebilmek başarıyı getirirken statükonun yanında duruş sergilemek otoriter siyasete davetiye çıkarıyor.