Birbirinden vahim iki durum

Sebebini anlamasak da ''umut operasyonu'' sırasında Milli İstihbarat Teşkilâtı''nın (MİT) devre dışı tutulduğunu biliyoruz; sağda-solda çıkan haber ve yazılardan, MİT çevresinde yaşanan bazı çekişmelerin su yüzüne vurduğu anlaşılıyor. Esas üzerinde durulması gereken, devletin istihbarat örgütünün, dışarıya sızan bu görüntüsü...

Mehmet Eymür, kısa bir ara dışında, meslek hayatının bütününü MİT saflarında geçirdi; son yıllarda çok önemli görevler üstlendi. İmzasını taşıyan "Analiz: Bir MİT mensubunun anıları" adlı eserden (Milliyet Yayınları, 2. baskı 1997), istihbarat mesleğine sevgisi, MİT''e bağlılığı hemen anlaşılıyor. Eymür, emekli edilince son görev yeri olan Washington''a yerleşti; şimdi İnternet''te açtığı web sitesinde güncel olaylarla ilgili görüşlerini açıklıyor...

MİT müsteşarı Şenkal Atasagun, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti başkanı Nail Güreli tarafından kendisine yöneltilmiş ''ajan gazeteciler'' ile ilgili bir soruya cevap verirken, Eymür''den ''mülteci'' diye söz etti. Öyle anlaşılıyor ki, devletin istihbarat örgütünün ''1 numarası'', eski elemanlarının ABD''ye ''iltica'' ettiği bilgisine sahip. Buna karşılık, Eymür, ABD''ye sığınmadığı, orada sadece hayatını sürdürdüğü iddiasında. Acaba bu iddialardan hangisi doğru?

Bu soru, şu günlerde ve muhtemelen yarınlarda yaşayacağımız olayları daha iyi anlamamıza da yardım edeceği için önemli. Eymür, geçtiğimiz günlerde, emeklilik işlemindeki usûlsüzlüklerle ilgili olarak Danıştay''da açtığı dâvâyı kazandı. Danıştay''ın kararına göre, "MİT''- ten emekli" bir devlet görevlisi o... MİT''e yakın kalemler, hakkında açılmış soruşturma ve dâvâlar yüzünden mahkemelerin Eymür''ü aradığını yazdılar; o ise aranmadığını, yasanın öngördüğü ''gizlilik sınırı'' kaldırıldığı taktirde her türlü soruşturmaya katılacağını söylüyor. Eymür''e göre, Türkiye''nin sorunu, "Kanunsuzlukların kanunlarla korunması..."

Bu yazıyı yazdıran Eymür''ün son açıklamalarında karşıma çıkan bir çarpıcı ifade. Türkiye''ye gelip neden ifade vermediğini soran bir milletvekilini cevaplarken şu satırları yazıyor Mehmet Eymür: "Hayatı çok önemsememekle birlikte, mücadele edebilmek için yaşamak lâzım, aile fertleri için yaşamak lâzım diye düşünüyorum. Bu dönemde Türkiye''de olsaydım, muhakkak başıma bir çorap örecekler veya bir kazaya kurban gidecektim."

Eymür, mesleği gereği, ''çok şey bilen adam'' konumunda; nitekim yasaları çiğnememe gayreti sezilen açıklamaları dikkatle okunduğunda, elinde birçok sırrı vuzuha kavuşturacak belge bulunduğu, gelişmeleri doğru tahlil edecek bilgilere sahip olduğu görülüyor. ''Çok şey bilen adamlar'' her yerde tehdit altındadırlar; ancak Eymür''ün durumu başkalarından önemli bir farklılık gösteriyor. Başka ülkelerin ''çok şey bilen adamları'' kendi ülkelerinde güvenlikte olurken, Eymür Türkiye''de kalsaydı ''başına bir çorap örüleceği'' veya ''bir kazaya kurban gideceği'' endişesinde...

Türkiye kuşkulu kazalarla sıkça karşılaşılan, insanların başlarına kolayca çorap örülebilen bir ülke. Son on yıl içerisinde işlenmiş ve bugüne kadar fâilleri bulunamamış cinayetlerin sayısı onbine yaklaşıyor. Şu sırada "İşte câniler" diye karşımıza çıkartılan insanlar, 1990 başında kaybettiğimiz Prof. Muammer Aksoy''dan geçen yıl kurban verdiğimiz Prof. Ahmet Taner Kışlalı''ya kadar bir dizi aydını öldürmekle suçlanıyorlar. Kurbanlar, Eymür''ün deyimiyle, ''kazaya kurban gitti''ler, bu belli; ancak acaba "İşte câniler" diye tanıtılanlar hangi gruba giriyor? Başa çorap kim örüyor, kazaları kim düzenliyor?

Bu tür sorulara açık cevap verilememesi şu anda gündemi belirleyen çok önemli olayların içyüzüne vâkıf olmamızı da engelliyor, kafaların karışmasına yol açıyor. Hiçbir devlet böylesine bir esrar ortamında kalıp ''demokratik'' olduğunu iddia edemez. Gizlerin açılması ve gerçeklerin ortaya çıkması şart.

Mehmet Eymür bunu yapabilecek bir kişi. İstediği belli: Yasalarla bağlı olan kollarının serbest bırakılması... Meclis komisyonları veya savcılar önünde bildiklerini devletin organlarıyla paylaşmak arzusunda... Kendi devletine zarar verecek bir kişi değil Eymür; kendi deyimiyle, sadece ''kanunlarla korunan kanunsuzluklar'' onu ilgilendiriyor... Ülkenin esenliği için ona bu fırsat verilmeli.

Aksi halde, başlara çoraplar örülmeye veya insanlar kazalara kurban gitmeye devam ederler; ya da bu tür olaylar olmadığı halde, insanlar, başlarına gelenleri ''çorap'', uğradıkları sıradan kazayı ''sıradışı'' görüp karanlıkları suçlarlar...

Sizce hangisi daha vahim?